[Διαστάσεις] Φασίστας ο Αστερίξ;

Στη Γαλλία είναι αυτόν τον καιρό ανοιχτά πολλά μέτωπα. Ποιος θα κερδίσει τις προκριματικές εκλογές του Σοσιαλιστικού Κόμματος για το χρίσμα του προεδρικού υποψηφίου; Σε πόσα οικονομικά σκάνδαλα είναι μπλεγμένος ο πρόεδρος Σαρκοζί; Πότε θα γεννήσει επιτέλους η Κάρλα Μπρούνι για να αυξηθεί λίγο η δημοτικότητα του συζύγου της; Στα ερωτήματα αυτά προστέθηκε αυτήν την εβδομάδα άλλο ένα, το δραματικότερο όλων: είναι φασίστας ο Αστερίξ;

Τη σχετική συζήτηση άνοιξε την περασμένη Κυριακή σε συνέντευξή του στο γαλλικό ραδιόφωνο ο γνωστός γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας Μισέλ Σερρές. Κατά την άποψή του, η σειρά του Υντερζό και του Γκοσινύ αποτελεί έναν ύμνο στον φασισμό και τον ναζισμό. Ολα τα προβλήματα λύνονται εδώ με χρήση βίας, λες και δεν υπάρχει ο διάλογος, η διαπραγμάτευση, η πειθώ. Το μαγικό φίλτρο που παρασκευάζει ο δρυίδης Πανοραμίξ αποτελεί έναν σαφή έπαινο και μια άμεση παρακίνηση προς τα ναρκωτικά. Και η συνεχής αποδοκιμασία του βάρδου Κακοφωνίξ αντιπροσωπεύει μια ωμή περιφρόνηση του πολιτισμού.

Μετά την καταδίκη του Στρουμφ για σταλινισμό και τις καταγγελίες ότι ο δημιουργός του Τεντέν ήταν οπαδός της Ακροδεξιάς, να λοιπόν που στο στόχαστρο των «πολιτικά ορθών» μπαίνει τώρα και ο δαιμόνιος Γαλάτης. Ο Μισέλ Σερρές έχει ομολογουμένως κάποια ελαφρυντικά. Είναι 81 ετών. Είναι δηλωμένος «τεντενικός». Παρά ταύτα, η πρόκληση που απηύθυνε δεν θα μπορούσε να μείνει αναπάντητη. Ο Αστερίξ δημιουργήθηκε κατά τη δεκαετία του 1960 και αποτέλεσε σύμβολο της αντίστασης του στρατηγού Ντε Γκωλ και της νεαρής Πέμπτης Δημοκρατίας στην αμερικανική και τη σοβιετική αυτοκρατορία, έγραψε ο ερευνητής Νταμιέν Μπουν στην ιστοσελίδα του περιοδικού «Inrockuptibles». Κατά μία άλλη έννοια, η σειρά αποτελεί μια μεταφορά της αντίστασης των Γάλλων απέναντι στη ναζιστική κατοχή κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οποιοσδήποτε υπαινιγμός λοιπόν ότι εκπροσωπεί ένα μοντέλο που «κάποιοι» θέλουν να μας επιβάλουν είναι ανυπόστατος.

Οι θέσεις του Σερρές συνιστούν μια άρνηση της ουσίας των κόμικς, τονίζει ο γάλλος ερευνητής. Ακόμη κι αν το ντεκόρ του Αστερίξ είναι ρεαλιστικό (περιλαμβάνοντας πάντως και ιστορικά λάθη), ο μυθιστορηματικός χαρακτήρας των περιπετειών του δεν δικαιολογεί την ανάλυσή τους με πραγματικούς όρους. Η χρήση βίας που τόσο ενοχλεί τον φιλόσοφο αποσκοπεί στο γέλιο: μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι το να κοπανάς κάποιον με ένα μενίρ ή το να ξεριζώνεις δέντρα με γυμνά χέρια αποτελεί πρότυπο προς μίμηση; Οσο για το μαγικό φίλτρο, υπάρχουν άλμπουμ («Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς Αγώνες», «Ο Αστερίξ στη Χώρα των Βρετανών») στα οποία απουσιάζει. Να λοιπόν που εκτός από τη βία, μπορούν να θριαμβεύσουν κι άλλες αξίες.

Και η φίμωση του βάρδου; Δικαιολογεί την αναφορά του Σερρές στον Χέρμαν Γκέρινγκ, ο οποίος έλεγε πως «όταν ακούω τη λέξη κουλτούρα, τραβάω πιστόλι»; Οχι βέβαια! Ο Κακοφωνίξ έπαιζε και τραγουδούσε φάλτσα, η αποδοκιμασία του δεν είναι λοιπόν σύμπτωμα λογοκρισίας, αλλά ένδειξη θριάμβου της τέχνης…