Οταν ο Αρπαλος άρπαξε 700 τάλαντα

Το γνωστότερο οικονομικό σκάνδαλο της αρχαιότητας είναι η υπόθεση του Μακεδόνα Αρπαλου. Προσωπικός φίλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, είχε καταφέρει να κερδίσει τόσο την εμπιστοσύνη του, ώστε εκείνος του ανέθεσε τη φύλαξη του αμύθητου θησαυρού που είχε συγκεντρωθεί στο περσικό κράτος, το οποίο και είχε κατακτήσει. Ο Αρπαλος, εκμεταλλευόμενος την απουσία του Αλεξάνδρου, άρχισε να σπαταλά τα χρήματα του θησαυρού και κατέφυγε στα παράλια της Μικράς Ασίας με ένα μεγάλο ποσό. Στρατολόγησε μισθοφόρους και διέπλευσε το Αιγαίο μέχρι την Αθήνα. Οι Αθηναίοι έλαβαν επιστολή του νέου βασιλικού θησαυροφύλακα Φιλοξένου που ζητούσε την άμεση έκδοση του καταχραστή. Αποφάσισαν να φυλακίσουν τον Αρπαλο, αναμένοντας τις τελικές αποφάσεις του Αλεξάνδρου, ενώ όρισαν τον Δημοσθένη ως υπεύθυνο για την παραλαβή των χρημάτων, τα οποία ανέρχονταν στο αστρονομικό ποσό των 700 ταλάντων – ποσό που αντιστοιχούσε στο διπλάσιο της περιουσίας του πλουσιότερου Αθηναίου. Εύλογα διατυπώθηκαν κατηγορίες κατά του Δημοσθένη, όταν την επόμενη ημέρα διαπιστώθηκε ότι ο Αρπαλος είχε διαφύγει και είχε απομείνει το μισό ποσό.

Αναταραχές

Οικονομική κρίση και κοινωνική αναταραχή πάνε χέρι χέρι. Χαρακτηριστική είναι η αναταραχή που ξέσπασε στην πόλη της Δύμης, στη ΒΔ Πελοπόννησο, περίπου το 139 π.Χ. και είναι γνωστή από μία επιγραφή στην οποία αναγράφεται η επιστολή του ανθυπάτου Κόιντου Φάβιου Μάξιμου προς τους άρχοντες της πόλης. Αν και με την πρώτη ματιά μοιάζει με την αντίδραση μιας μερίδας πολιτών – με μπροστάρη κάποιον ονόματι Σώσο – προς το πολίτευμα που θέσπισαν οι Ρωμαίοι στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης της νεοσύστατης επαρχίας της Αχαΐας, επί της ουσίας τα κίνητρα ήταν οικονομικά. Οι εξεγερθέντες προχώρησαν στον εμπρησμό και την καταστροφή των αρχείων και των δημοσίων εγγράφων, αποβλέποντας, κατά τη διαπίστωση του ίδιου του ανθυπάτου, στην απουσία συναλλαγών και την κατάργηση των χρεών.

Πληθωρισμός

Οι τιμές βασικών προϊόντων, όπως το κριθάρι, το ξύλο, το χοιρινό κρέας, υφίσταντο διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά και ήταν πιο έντονες σε περιόδους διπλωματικών κρίσεων και πολεμικών αναμετρήσεων, όπως μαρτυρούν επιγραφές από τη Δήλο. Σε αρκετές πόλεις καταγράφεται η αγωνία των αρχόντων για την έγκαιρη προμήθεια επαρκών ποσοτήτων σίτου, καθώς ο κλονισμός της ομαλής λειτουργίας της αγοράς προκαλούσε δυσκολίες στη διακίνηση και οδηγούσε στην προμήθεια σίτου σε τιμές δυσβάστακτες για τον μέσο πολίτη. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άρχοντες αναζητούσαν χρήματα για να καλύψουν τη διαφορά ανάμεσα στη συνήθη τιμή και την απλησίαστη αγοραία. Οταν πλούσιοι πολίτες ή βασιλείς προσέφεραν μεγάλα ποσά για αυτόν τον σκοπό, σε αντάλλαγμα η πόλη τούς παρείχε τιμές, όπως την απονομή στεφανιών και την αναγόρευσή τους ως ευεργετών.

n Διάλεξη του Νίκου Πετρόχειλου με θέμα «Πληθωρισμός, χρεοκοπία και διαφθορά: όψεις των οικονομικών κρίσεων στην αρχαιότητα» την Τετάρτη στην αίθουσα συνεδριάσεων Δήμου Δελφών.