«Δεν ξέχασα να πατάω γερά στη γη»

Φορά ένα καλοσιδερωμένο αναμνηστικό πουκάμισο της αποστολής του διαστημικού λεωφορείου «Columbia» το 2002. Στο πέτο έχει πάνινη μινιατούρα του τηλεσκοπίου Χαμπλ, το οποίο κλήθηκε τότε να επισκευάσει μαζί με έξι ακόμα αστροναύτες. Αυτή ήταν και η τελευταία φορά, λέει, που έβλεπε τη Γη από ψηλά.

Σήμερα, ο 55χρονος αμερικανός φυσικός και πρώην αστροναύτης της NASA δρ Τζέιμς Νιούμαν μετρά 43 ημέρες παραμονής στο Διάστημα, 6 διαστημικούς περιπάτους συνολικής διάρκειας 43 ωρών και 13 λεπτών και 4 αποστολές: το 1993 με το διαστημικό λεωφορείο «Discovery», το 1995 και το 1998 με το «Endeavour» και τον Μάρτιο του 2002 με το «Columbia». Η εμπειρία του στο Διάστημα τον δίδαξε πολλά, αναφέρει. Πρώτα για τον εαυτό του. Υστερα για τους άλλους. «Υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξεχνούν να πατούν γερά στο έδαφος, ακόμα και αν εργάζονται στο Διάστημα», διαπιστώνει.

Μιλά αργά και σταθερά. Περιγράφει με ενθουσιασμό τις αποστολές του στο Διάστημα. Οπως θα τις διηγούταν ίσως στα τρία του παιδιά. Το επάγγελμά του το επέλεξε τη βραδιά της 20ής Ιουλίου 1969, ξεκινά την αφήγησή του χαμογελώντας. Τότε σε ηλικία 13 ετών παρακολούθησε τον πρώτο άνθρωπο να πατά στη Σελήνη. «Πάντα μου άρεσαν οι θετικές επιστήμες και τα μαθηματικά. Τότε, όμως, συνειδητοποίησα πως ήθελα να ζήσω και να εργαστώ στη Σελήνη». Γιος πατέρα βιολόγου και μητέρας κοινωνικής λειτουργού από την Καλιφόρνια, κυνήγησε το όνειρό του από τα 18. Φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Ντάρμουθ και ύστερα μετακόμισε στο Χιούστον του Τέξας για να συνεχίσει στο Πανεπιστήμιο Ράις για μεταπτυχιακές, διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές στον τομέα της πειραματικής φυσικής. Το 1985 διορίστηκε επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής και Αστρονομίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, ενώ παράλληλα ξεκίνησε να εργάζεται για τη NASA.

Η ΠΡΩΤΗ ΑΠΟΓΕΙΩΣΗ. Απέτυχε τρεις φορές να εισαχθεί στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των αστροναυτών. Επέμεινε, όμως, και τελικά επελέγη 4ος τον Ιούλιο του 1990. Θυμάται έντονα την πρώτη του απογείωση με το διαστημικό λεωφορείο «Discovery». «Αν δεν σκέφτεσαι τι άσχημο μπορεί να σου συμβεί, η εμπειρία είναι ευχάριστη. Νιώθεις τη μηχανή του λεωφορείου – στο μέγεθος ενός κτιρίου – κάτω από τα πόδια σου. Υστερα, το “κτίριο” σείεται και όλος αυτός ο όγκος απομακρύνεται από το Florida Kennedy Center με ταχύτητα 8 χιλιόμετρων το δευτερόλεπτο», περιγράφει. Η θέση του στο κόκπιτ είναι πάντα πίσω από τους πιλότους. «Καθόμουν κάθετα, στηριζόμενος στην πλάτη μου. Το κράνος δεν μου επέτρεπε να κινηθώ. Κρατούσα, λοιπόν, ένα καθρεφτάκι για να βλέπω τους διακόπτες που χειριζόμουν. Μετά την απογείωση για λίγα δευτερόλεπτα έστρεψα τον καθρέφτη μου από τους διακόπτες στο παράθυρο για να χαζέψω τη θέα του ωκεανού από ψηλά».

Στις άπειρες ώρες εκπαίδευσης στο έδαφος διδάχθηκε πως τα λάθη στο Διάστημα είναι θανάσιμα. «Για κάθε ώρα εργασίας στον διαστημικό σταθμό απαιτούνται 10 ώρες προσομοίωσης στο έδαφος. Είμαστε σαν τους επαγγελματίες βιολιστές, που προβάρουν τα κομμάτια τους για ώρες πριν από τη συναυλία», λέει. Εξηγεί πως η προετοιμασία για μια αποστολή διαρκεί σχεδόν ενάμιση χρόνο, ενώ μια ημέρα εργασιών στον διαστημικό σταθμό απαιτεί 7 ώρες συνεχόμενης δουλειάς. Κρεμασμένος στο κενό, έμαθε να εμπιστεύεται τους συνεργάτες του. «Πάντα μας διαβάζουν τις οδηγίες της επιχείρησης από τον ασύρματο. Κάθε βήμα τις επισκευής είναι γραμμένο προκαταβολικά». Σε μια ημέρα εργασίας, οι αστροναύτες διανύουν σχεδόν 4,6 περιστροφές γύρω από τη Γη. Μια πλήρης περιστροφή διαρκεί μιάμιση ώρα, με τις επισκευές να πραγματοποιούνται σε ταχύτητα 5 μιλίων το δευτερόλεπτο, λέει. Περιγράφει πως ο διαστημικός σταθμός και πλήρωμα μπαίνουν και βγαίνουν τουλάχιστον τέσσερις φορές από τη σκιά της Γης και συμπληρώνει: «Ολες οι ανατολές και όλα τα ηλιοβασιλέματα σε μια ημέρα εργασιών είναι υπέροχα».

Ο δρ Νιούμαν αναχώρησε από τη ΝΑSA τον Ιούλιο του 2008 για να εργαστεί ως καθηγητής στη Ναυτική Ακαδημία Μεταπτυχιακών Σπουδών στο Mόντερεϊ της Καλιφόρνιας. Είδε τον διεθνή διαστημικό σταθμό να αλλάζει τις συνεργασίες χωρών στις διαστημικές αποστολές και το τηλεσκόπιο Χαμπλ τον τρόπο που ο άνθρωπος προσπαθεί να κατανοήσει την γέννηση του Σύμπαντος. Ο ίδιος, φέρνοντας στο μυαλό του τη θέα από ψηλά, σκέφτεται το μέλλον του πλανήτη. «Από ψηλά βλέπεις παντού δείγματα ζωής. Κοιτώντας την Γη αναλογιζόμουν συχνά πως την κατοικούμε ήδη για χιλιάδες χρόνια. Χρειάζεται να την φροντίσουμε. Αν δεν το κάνουμε, θα το κάνει η ίδια για τον εαυτό της», τονίζει.