Αγαπημένο «σταυροδρόμι» αρχαιοκαπήλων

Η εύρεση του κλεμμένου πίνακα του Πολ Ρούμπενς «Το κυνήγι του καλυδώνιου κάπρου» και η πιθανή εμπλοκή σε αυτό μελών της ιταλικής Μαφίας έβαλαν την Ελλάδα στη λίστα της Ιντερπόλ με τις χώρες όπου πιθανόν ανθεί και το λαθρεμπόριο πολύτιμων έργων τέχνης.

«Η Ελλάδα είναι γνωστή εδώ και πολλά χρόνια ως “σταυροδρόμι” για το λαθρεμπόριο αρχαίων έργων αλλά και πολύτιμων αντικειμένων από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, διότι αυτά είχαν βρεθεί εδώ. Από την άλλη όμως αποτελεί μια χώρα με πολλούς κοσμοπολίτικους προορισμούς, όπου οι αγοροπωλησίες πολύτιμων έργων θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητες», λέει στα «ΝΕΑ» ανώτερος αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. που έχει ασχοληθεί με σειρά υποθέσεων αρχαιοκαπηλίας.

Η υπόθεση της βίλας στη Σχοινούσσα το 2006 με τα εκατοντάδες σημαντικά ευρήματα και οι διασυνδέσεις των ιδιοκτητών της με σημαντικά μουσεία όπως το Γκετί ήταν το πρώτο καμπανάκι για τη δράση διεθνούς κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας. Η ανακάλυψη αρχαιοτήτων που προέρχονταν από τα λεηλατημένα μουσεία του Ιράκ, αλλά και ο εντοπισμός βυζαντινών αρχαιοτήτων σε γκαλερί του Λονδίνου ήταν η δεύτερη σημαντική ένδειξη για την Ιντερπόλ τού ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που προτιμούν οι αρχαιοκάπηλοι.

«Για πολλά χρόνια ο αρχαιοκάπηλος ήταν ένας αγρότης, ψαράς ή κάποιος οικοδόμος που είχε βρει σε κάποια από τις εργασίες που εκτελούσε ένα αρχαίο αντικείμενο. Αυτός συνήθως ερχόταν σε επαφή με κάποιον στην περιοχή όπου έμενε, για τον οποίο υποψιαζόταν πως είχε χρήματα και προσπαθούσε να πουλήσει τα ευρήματα. Σιγά σιγά δημιουργήθηκε ένα δίκτυο σε νομούς της χώρας με πλούσιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς και ο “επαγγελματίας” αρχαιοκάπηλος, ο οποίος πήγαινε πλέον στοχευμένα να ψάξει σε περιοχές όπου υπήρχαν αρχαιότητες», λέει στα «ΝΕΑ» ανώτερος αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ.

Η οικονομική κρίση είναι ένα άλλο στοιχείο που έχει στρέψει ακόμη περισσότερους στο «σπορ». Το 2010 οι διωκτικές Αρχές ασχολήθηκαν με 60 υποθέσεις, αριθμός που έχει ήδη καλυφθεί μέσα στο 2011. «Πολλοί σκάβουν με την ελπίδα πως θα γίνουν πλούσιοι», λέει χαριτολογώντας αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ.

Η ανακάλυψη βέβαια των κλεμμένων έργων τις περισσότερες φορές γίνεται διότι κάποιος από την αλυσίδα του κυκλώματος για λόγους που διαφοροποιούνται ανά περίπτωση αποφασίζει να «δώσει» τους υπόλοιπους και να αποκαλύψει την υπόθεση στην Αστυνομία. Τις περισσότερες φορές αυτό γίνεται έναντι σημαντικού τιμήματος, το οποίο οι Αρχές αποφασίζουν να καταβάλουν προκειμένου να επιστρέψει στο μουσείο ένα κλεμμένο έργο τέχνης.

Εξι υποθέσεις που έβαλαν την Ελλάδα στο στόχαστρο της Ιντερπόλ

2001

Από το Ηράκλειο

στην Καρλσρούη

Σε μία από τις πλέον περίεργες υποθέσεις βρέθηκαν αναμεμειγμένα τα Μουσεία του Ηρακλείου και της Καρλσρούης. Το γερμανικό μουσείο έχει ζητήσει από το ελληνικό να αποστείλει αρχαία εκθέματα για να τα εντάξει σε ειδική έκθεση για την αρχαία Ελλάδα. Στους καταλόγους της έκθεσης βρέθηκαν όμως εκτός από τα νόμιμα εκθέματα του Μουσείου του Ηρακλείου και αρκετά που, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, προέρχονταν από αρχαιοκάπηλους. Με την εγγραφή των κομματιών αυτών στους επίσημους καταλόγους το κύκλωμα προσπάθησε να νομιμοποιήσει τις κλεμμένες αρχαιότητες. Αγνωστο παραμένει με ποιον τρόπο βρέθηκαν στους καταλόγους του γερμανικού μουσείου.

Απρίλιος 2006

Η βίλα

της Σχοινούσσας

Η ανακάλυψη της βίλας στη Σχοινούσσα γεννάει ελπίδες για την αποκάλυψη ενός εκ των μεγαλύτερων δικτύων αρχαιοκαπηλίας. Πέντε χρόνια αργότερα η υπόθεση παραμένει στο σκοτάδι, καθώς η ανακριτική έρευνα προσέκρουσε σε πολλά εμπόδια. Το μόνο που έμεινε ήταν η διευκόλυνση της επιστροφής αρχαιοτήτων από το Μουσείο Γκετί. Ολα άρχισαν όταν ένας ανώνυμος πληροφοριοδότης προσέφερε στην Αστυνομία την αρχική πληροφορία. Σε βίλα στη Σχοινούσσα, που ανήκε σε εφοπλιστική οικογένεια, ανακαλύπτεται ένα μικρό μουσείο. Σε άλλη πολυτελή κατοικία που διατηρούσε η ιδιοκτήτρια της βίλας, στην περιοχή του Ψυχικού, βρίσκονται δεκάδες ακόμη ανεκτίμητης αξίας αρχαιότητες. Ο αδελφός της, που είχε πεθάνει το 1999, αποδεικνύεται πως ήταν συνέταιρος του, φυλακισμένου από το 2005, Ρόμπιν Σάιμς, ενός εκ των πλέον γνωστών αρχαιοκαπήλων παγκοσμίως.

Δεκέμβριος 2006

Ο θησαυρός

του Μουσείου Γκετί

Στο Μουσείο Γκετί αποκαλύπτεται ένας ολόκληρος θησαυρός που έχει κλαπεί από την Ελλάδα. Στην κατοχή του μουσείου βρέθηκε ένα χρυσό στεφάνι που πιθανότατα κατασκευάστηκε στο ίδιο μακεδονικό εργαστήριο όπου φτιάχτηκε αυτό του βασιλιά Φιλίππου. Οπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, το στεφάνι κατέληξε στο μουσείο μέσω ενός έλληνα μετανάστη, ο οποίος το είχε αγοράσει το 1992 από αγρότη που το βρήκε στη διάρκεια αγροτικών εργασιών. Πουλήθηκε για 1 εκατομμύριο ευρώ. Στο μουσείο βρισκόταν μέσω κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας που είχε πολύ καλές σχέσεις με τη διευθύντρια του Γκετί, Μάριον Τρου, μια αρχαϊκή κόρη από τη Νάξο, που θεωρούνταν από τα πιο σημαντικά εκθέματα του μουσείου, μια βοιωτική μαρμάρινη στήλη και μια ανεπίγραφη στήλη από τη Θάσο.

Μάιος 2010

Οι Δίδυμοι Κούροι

της Κορίνθου

Σε μία από τις κλασικές περιπτώσεις ελληνικής αρχαιοκαπηλίας, αγρότης βρήκε στο χωράφι του στη Νεμέα, κοντά στην Κόρινθο, δύο αγάλματα, για τα οποία χωρίς να έχει ιδιαίτερες γνώσεις κατάλαβε πως έχουν μεγάλη αξία. Απευθύνεται σε τοπικό πολιτικό παράγοντα με την ελπίδα πως θα έχει τις διασυνδέσεις να τον βοηθήσει να βρει αγοραστή. Γρήγορα η φήμη που απέκτησαν οι «δίδυμοι», όπως τα αποκαλούσαν, έφτασε σε σημαντικούς συλλέκτες αλλά και μουσεία. Κάπου εκεί βρέθηκε και ένας ανώνυμος πληροφοριοδότης, όπως συμβαίνει στις περισσότερες υποθέσεις, ο οποίος «έδωσε» την υπόθεση στην Αστυνομία. Αστυνομικοί πλησίασαν τους πωλητές και τους προσέφεραν 10 εκατομμύρια ευρώ για την απόκτηση των δύο αγαλμάτων. Οπως αποδείχτηκε ύστερα από τη σύλληψή τους, επρόκειτο για δυο μοναδικής ομορφιάς κούρους, που χρονολογούνταν από τον 6^ο αι. π.Χ. και εκτίθενται πλέον στο Μουσείο της Κορίνθου.

Αύγουστος 2010

Αντίγραφο αξίας

10 εκατ. ευρώ

Σπείρα αρχαιοκαπήλων με επικεφαλής δύο ιερείς προσπαθεί να εμπορευτεί σημαντικά μινωικά ευρήματα αλλά και ένα χρυσοποίκιλτο αραβικό αντίγραφο του Κορανίου, η ηλικία του οποίου εκτιμάται άνω των 700 ετών. Η αξία του αντικειμένου υπολογίζεται πως ξεπερνάει τα 10 εκατομμύρια ευρώ, ενώ ακόμη αναζητείται η προέλευσή του. Από τις διωκτικές Αρχές εκφράζονται υπόνοιες πως προέρχεται από λεηλατημένο μουσείο της Αιγύπτου και από εκεί μεταφέρθηκε στην Κρήτη, όπου βρισκόταν ο ένας από τους δύο ιερείς.

Αύγουστος 2011

«Το κυνήγι του

καλυδώνιου κάπρου»

Μέχρι πριν από δέκα ημέρες η αρπαγή του πίνακα που αποδίδεται στον φλαμανδό ζωγράφο Π. Ρούμπενς αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια για τις διωκτικές Αρχές. Τρεις μασκοφόροι είχαν εισβάλει στις 13 Ιουνίου στο Μουσείο της Γάνδης. Ξεκρέμασαν το «Κυνήγι του καλυδώνιου κάπρου» αλλά και το «Μαστίγωμα του Χριστού», που είχε φιλοτεχνήσει ο Ρούμπενς γύρω στο 1617. Οι τρεις ληστές με τους πίνακες υπό μάλης προσπάθησαν να επιβιβαστούν σε αυτοκίνητο. Στη βιασύνη τους επάνω πέταξαν στο πάτωμα το «Μαστίγωμα του Χριστού», αλλά κατάφεραν να διαφύγουν με το «Κυνήγι του καλυδώνιου κάπρου». Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Ρόδο ώσπου πριν από έναν μήνα άρχισε να εμφανίζεται στην αγορά των αρχαιοκαπήλων. Πριν από δέκα ημέρες εντοπίστηκε τελικά σε ξενοδοχείο της Γλυφάδας.