Πέθανε ο άνθρωπος που ζωγράφισε τη φρίκη

«Δεν μπορώ να σβήσω από τη μνήμη μου τις εικόνες βασανιστηρίων που έζησα με τους Ερυθρούς Χμερ», έλεγε ο καλλιτέχνης Βαν Ναθ, ένας από τους 12 ανθρώπους που κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από τα κέντρα κράτησης του καθεστώτος των Ερυθρών Χμερ το 1980. Ο ζωγράφος και συγγραφέας από την Καμπότζη που αντιμετώπιζε προβλήματα με την καρδιά του, πέθανε σε ηλικία 66 ετών, αφήνοντας πίσω εκείνους που τον θυμούνται ως «φίλο των θυμάτων αλλά και παράδειγμα αξιοπρέπειας και ανθρωπιάς». Οσα έζησε στις φυλακές της πόλης Πνομ Πενχ στην Καμπότζη – τότε τον θεωρούσαν εχθρό του καθεστώτος – τα αποτύπωσε στους καμβάδες που φιλοξενούνται σήμερα στο μουσείο γενοκτονίας Τουόλ Σλενγκ (πρώην σχολείο και αργότερα κέντρο κράτησης γνωστό ως S-21). «Είδα τόσα πολλά… Τα χειρότερα συνέβαιναν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οταν ανέκριναν τους φυλακισμένους. Θυμάμαι βασανιστήρια, κραυγές», έλεγε ο Βαν Ναθ. Η αγάπη του για τη ζωγραφική και το ταλέντο του τον γλίτωσαν από τον θάνατο καθώς ανέλαβε τα πορτρέτα του αρχηγού των Ερυθρών Χμερ, Πολ Ποτ. Μετά την αποφυλάκισή του δούλεψε σε μια σειρά έργων που αποκάλυπταν την κόλαση στις φυλακές, βασανιστήρια με νερό, κρεμασμένους και άλλους που τους αφαιρούσαν τα νύχια. «Τρώγαμε έντομα που έπεφταν από την οροφή. Γρήγορα, για να μη μας καταλάβουν οι φρουροί», έλεγε ο Βαν Ναθ που το 1998 έγραψε τα απομνημονεύματά του.