Μια «καγκελάριος» στο Ελσίνκι

Φαίνεται σαν να έχουν περάσει αιώνες, συνέβη όμως μόλις πριν από ένα μήνα και κάτι. Το βράδυ της 21ης Ιουλίου οι ευρωπαίοι ηγέτες σε μια έκτακτη αλλά πολυαναμενόμενη Σύνοδο στις Βρυξέλλες αποφάσιζαν ένα νέο πακέτο στήριξης 109 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Σε γενικές γραμμές, ήταν πεπεισμένοι πως είχαν κλείσει το στόμα των περιβόητων αγορών. Τα χαμόγελα όμως πάγωσαν γρήγορα και αυτή που χάλασε το πάρτι ήταν μια ξανθιά 35άρα από τη Φινλανδία, ονόματι Γιούτα Ουρπιλάινεν.

Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ. Μερικές ημέρες μετά την υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας η φινλανδή υπουργός Οικονομικών Ουρπιλάινεν είχε «πείσει» τον έλληνα ομόλογό της να καταθέσει το φινλανδικό μερίδιο του δανείου, ήτοι 1 δισ. από τα 109 δισ. ευρώ της βοήθειας, σε κρατικό λογαριασμό της Φινλανδίας. Η εμμονή της στο ζήτημα εξηγείται έως ένα βαθμό και από την προσωπικότητά της και τις φιλοδοξίες της μέσα στο ιδιότυπο, όπως έχει εξελιχθεί, πολιτικό σκηνικό της πατρίδας της. Η καμπάνια που έκανε για να κερδίσει την τρίτη κατά σειρά κοινοβουλευτική θητεία της με τους Σοσιαλδημοκράτες στις εκλογές του Απριλίου, σύμφωνα με αναλυτή του «Forbes», εστίασε στο αίτημα των εγγυήσεων από την Ελλάδα. Και έτσι, λένε, κέρδισε.

Παρομοιάζεται μάλιστα με την Ανγκελα Μέρκελ. Κοινό τους σημείο είναι πως και οι δύο χτίζουν πολιτική καριέρα εμμένοντας στις απόψεις τους, με μια δόση λαϊκισμού. Οπως η Μέρκελ κάνει λόγο περί τεμπέληδων του Νότου για να ικανοποιήσει το θυμικό του μέσου Γερμανού, έτσι και η Γιούτα βλέποντας τα ποσοστά του ακροδεξιού κόμματος των Αληθινών Φινλανδών να ανεβαίνουν θεαματικά, χάρη στην αντιευρωπαϊκή ρητορική και την πλήρη άρνηση των πακέτων διάσωσης, ζητά εγγυήσεις. Για να προστατεύσει την τσέπη του εργαζόμενου Φινλανδού.

Βέβαια, δεν υιοθέτησε αυτή τη στάση τους τελευταίους μήνες. Αντιθέτως, είναι πιστή σε αυτή εδώ και κάποια χρόνια. Το καλοκαίρι του 2008 ήταν η νεότερη από τους εννέα υποψήφιους για την προεδρία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Κατόρθωσε να κερδίσει και να γίνει η πρώτη του γυναίκα πρόεδρος. Το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου όμως οι Σοσιαλδημοκράτες δεν τα πήγαν καθόλου καλά στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Ηδη από τότε η αριστερή τους πτέρυγα της ασκούσε δριμύτατη κριτική επειδή προσπαθούσε να μετατρέψει το SDP σε κεντρώο κόμμα, κάτι σαν τους Νέους Εργατικούς του Τόνι Μπλερ, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά. Αναλόγως σκληρή ήταν η στάση μερίδας του Τύπου απέναντί της.

Το σκηνικό άλλαξε στις εθνικές εκλογές του περασμένου Απριλίου. Οι περισσότεροι εντός και εκτός της κοινοβουλευτικής ομάδας τής αναγνωρίζουν πως οδήγησε το SDP, παρά τις μικρές απώλειες σε έδρες, στη θέση της δεύτερης μεγαλύτερης δύναμης στη Βουλή. Επιπλέον, παραδέχονται πως για να μπορέσει να μετριάσει την επιρροή των συντηρητικών του Εθνικού Συνασπισμού στον κυβερνητικό συνασπισμό των έξι κομμάτων, επέμεινε και εξασφάλισε τη συμμετοχή της Αριστερής Συμμαχίας και των Πρασίνων, δημιουργώντας έτσι «μια κυβέρνηση εντός της κυβέρνησης».

Παρότι σοσιαλίστρια, όμως, δεν ξεχνά ότι μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων της είναι επιφυλακτικό, αν όχι εχθρικό, απέναντι στα δάνεια προς την Ελλάδα εξαιτίας της κρίσης που πέρασε η φινλανδική οικονομία. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν κατέρρευσε το τραπεζικό της σύστημα, η Φινλανδία αρνήθηκε να προσφύγει στο ΔΝΤ και για να αντιμετωπίσει την κρίση εφήρμοσε ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης τραπεζών. Η ύφεση ήταν βαθιά, αλλά η χώρα σχετικά σύντομα ορθοπόδησε. Ετσι σήμερα ο μέσος Φινλανδός πιστεύει ότι οι Ελληνες πρέπει μόνοι τους να βάλουν σε τάξη τα του οίκου τους – όπως έκαναν και οι ίδιοι χωρίς έξωθεν βοήθεια.

Σε μια δημοσκόπηση που είχε δημοσιευθεί λίγο πριν από τις εκλογές του Απριλίου, 74% των ερωτηθέντων δήλωναν πως θέλουν η κυβέρνηση που θα εκλεγεί να σταματήσει να δανείζεται ώστε να μην αυξηθεί το δημόσιο χρέος της Φινλανδίας, ακόμη και αν αυτό σημαίνει περικοπές στις δημόσιες δαπάνες. Τον Ιανουάριο του ίδιου χρόνου, η εφημερίδα «Helsingin Sanomat» είχε ζητήσει από τους αναγνώστες της να προτείνουν μέτρα για τον περιορισμό των κρατικών δαπανών. Στις πρώτες θέσεις των προτιμήσεων των Φινλανδών ήταν να μειωθεί ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων και των βουλευτών καθώς και ο αριθμός των δήμων, να κοπούν επιδόματα και συντάξεις για όσους έχουν υψηλά εισοδήματα, να περιοριστούν οι επιδοτήσεις. Και πολλά άλλα που θυμίζουν τα μέτρα που στην Ελλάδα εφαρμόζονται μόνο υπό τη δαμόκλειο σπάθη της τρόικας.

Η οιονεί σιδηρά κυρία της Φινλανδίας πάντως έχει και ευαίσθητη πλευρά. Λατρεύει τον χορό και τη μουσική, πάνω στα οποία έκανε τις πρώτες σπουδές της. Μετά ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, μιας και οι δύο γονείς της ήταν δάσκαλοι, πήρε μεταπτυχιακό στην Εκπαίδευση και εργάστηκε για λίγο ως δασκάλα. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι για να καταλήξει στην έτερη οικογενειακή παράδοση, την ενασχόληση με την πολιτική.

Παρά τον φόρτο εργασίας παραμένει μέλος του δημοτικού συμβουλίου στη πόλη όπου μεγάλωσε, την Κόκολα (στο οποίο συμμετέχει εδώ και χρόνια ο πατέρας της) και του περιφερειακού συμβουλίου της Κεντρικής Οστροβοθνίας. Ο πατήρ Ουρπιλάινεν παραιτήθηκε από τη βουλευτική έδρα του το 2003 ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την 28χρονη τότε κόρη του, η οποία έγινε, στο ντεμπούτο της ως βουλευτής, η πρώτη γυναίκα εκπρόσωπος της Κεντρικής Οστροβοθνίας. Στο μακροσκελές βιογραφικό της μπορεί να προστεθούν ένα άλμπουμ στο οποίο τραγουδά χριστουγεννιάτικα κάλαντα (κυκλοφόρησε το 2002) και η συμμετοχή της ως τραγουδίστριας και πιανίστριας στην μπάντα του κοινοβουλίου.

ΣΠΙΝΙΝΓΚ ΚΑΙ ΦΙΛΟΔΟΞΙΕΣ. Οι αντίπαλοί της πάντως περιμένουν το πρώτο της λάθος. Ειδικά τώρα που παρουσίασε τον παρθενικό της προϋπολογισμό, δουλειά καθόλου εύκολη για κάποιον με ελάχιστη εμπειρία στα οικονομικά. Από την άλλη, εκείνη αντιμετωπίζει την κριτική ως «απειρία» των υπολοίπων στη νέου είδους πολιτική κουλτούρα που ευαγγελίζεται. Προφανώς όταν κάνει σπίνινγκ (ένα είδος αερόμπικ σε ποδήλατο) στο γυμναστήριο, ούσα φανατική της άθλησης, σκέφτεται πόσο σημαντικό είναι αν θέλει να γίνει η φράου Μέρκελ της Σκανδιναβίας, να μη δώσει ούτε σεντς στους άσωτους Ελληνες. Η καγκελάριος της Γερμανίας όμως έχει απορρίψει ήδη το ντιλ Ελσίνκι – Αθήνας. Και κατά τούτο η Ουρπιλάινεν κινδυνεύει να γίνει… καγκελαριότερη της καγκελαρίου.