ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η τρίτη επανίδρυση

Μια εικόνα κυριαρχεί εδώ και χρόνια στη γαλλική πολιτική σκηνή: ενώ η Δεξιά κυβερνά, η Αριστερά σκέφτεται. Η Δεξιά μοιάζει ανίκανη να γράψει και η Αριστερά μοιάζει ανίκανη να κυβερνήσει. Η Δεξιά γράφει προεδρικά διατάγματα, η Αριστερά γράφει βιβλία. Κι επειδή το Θερινό Πανεπιστήμιο που άρχισε χθες στη Λα Ροσέλ προμηνύεται μάλλον βαρετό και ξύλινο – οι αντίπαλοι για το χρίσμα του Σοσιαλιστικού Κόμματος θα συζητήσουν μόνο σε χωριστά τραπέζια και όχι μεταξύ τους – ας συγκεντρωθούμε σε δύο ενδιαφέροντα καινούργια βιβλία.

Στο «Μέλλον μιας ιδέας» (εκδ. Fayard), που αποτελεί ουσιαστικά μια ιστορία του σοσιαλισμού, ο βουλευτής Γκαετάν Γκορς κάνει μια σημαντική διαπίστωση: σοσιαλιστές βρίσκεις, σοσιαλισμό όχι! Το επίθετο έσβησε το ουσιαστικό. Αυτό καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη να επανακαθοριστεί η ταυτότητα της σοσιαλιστικής σκέψης. Και για να γίνει αυτό, πρέπει κανείς να ανατρέξει στις πηγές, στις ρίζες. Εκεί θα ανακαλύψει μνημεία που ο χρόνος έχει φθείρει πολύ λιγότερο απ’ ό,τι νομίζουμε: πρόοδος, αρμονία, ισότητα, δικαιοσύνη, μεταρρύθμιση, επανάσταση, ελευθερία, δημοκρατία, ανθρωπισμός. Αν και η βία εισχώρησε συχνά ανάμεσά τους, τα ίχνη του κυνισμού ή της απληστίας δεν είναι και τόσο εμφανή. Παρά τα λάθη τους, οι σοσιαλιστές δεν έπαψαν να αναζητούν τρόπους και εργαλεία για το κοινό καλό.

Και τότε γιατί ο κόσμος δεν τους θέλει πια; Στο βιβλίο του «Το νέο σύνορο» (εκδ. Seuil), ο ευρωβουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ανρί Βεμπέρ εκφράζει την πεποίθηση ότι πρέπει να υπάρξει μια τρίτη επανίδρυση, μετά τον μη κομμουνιστικό ρεφορμισμό της δεκαετίας του ’20 και την κοινωνική οικονομία της αγοράς κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Τρία είναι τα κλειδιά αυτής της επανίδρυσης: η διεθνοποίηση, η στράτευση και η οικολογία.

Ο σοσιαλισμός ήταν στην αρχή διεθνιστικός, λέει ο Βεμπέρ σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Le Point». Στη συνέχεια όμως έχασε το τρένο: ενώ οι επιχειρήσεις και οι αγορές παγκοσμιοποιήθηκαν, τα σοσιαλιστικά κόμματα συνέχισαν να προτείνουν εθνικές λύσεις, που συχνά έρχονταν σε αντίφαση μεταξύ τους. Πρέπει λοιπόν να συνεργαστούν, να βρουν κοινές λύσεις, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο Ευρωκοινοβούλιο. Πρέπει να αντλήσουν έμπνευση από πράγματα που λειτουργούν – το εκπαιδευτικό σύστημα στη Φινλανδία, η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη Γερμανία – και να τα εφαρμόσουν στις χώρες τους. Πρέπει να ξαναπάρουν όμως πίσω και τους ψηφοφόρους που έχασαν, ανθρώπους που δεν πιστεύουν πια στην πρόοδο ούτε στη δύναμη της πολιτικής. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται να εφευρεθούν νέες μορφές στράτευσης.

Οσο για την οικολογία, εδώ οι αποχρώσεις είναι πιο λεπτές. Ο πρώτος στόχος της σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να είναι η καταπολέμηση της ανεργίας. Ο Βεμπέρ δεν υποστηρίζει την απο-ανάπτυξη, αλλά μια ανάπτυξη που κάνει εξοικονόμηση ενέργειας και πρώτων υλών.

Μένει ο ηγέτης που θα μαγνητίσει τα πλήθη. Για να γίνει γνωστό το όνομά του, θα χρειαστούν τρεις τηλεοπτικές συζητήσεις και δύο γύροι προκριματικών εκλογών. Μετά τις 16 Οκτωβρίου θα υπάρξουν νέα δεδομένα.