Ελεγε «είπε ο πρόεδρος» κι όλοι υπάκουαν

Ο Αντώνης Λιβάνης ανήκει στην πρώτη φουρνιά ανθρώπων του Ανδρέα Παπανδρέου. Ισως είναι ο πρώτος που επέλεξε για συνεργάτη του. Πατρινός, δραστήριος κεντρώος παράγων, ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ένας από τους «καπεταναίους», όπως έλεγε ο Γεώργιος Παπανδρέου τους κομματάρχες του. Οταν ο Ανδρέας αποφάσισε το 1964 να μπει στην πολιτική, έγινε ο άνθρωπος που αναλάμβανε οτιδήποτε αφορούσε την οργάνωση: από τη βουλευτική έδρα μέχρι την πρωθυπουργία. Ως διευθυντής του γραφείου του ήταν η κινητήρια δύναμη σε ένα πολιτικό περιβάλλον που ο γιος του Γέρου δεν γνώριζε ακόμη καλά.

Αυτό που κράτησε τον Λιβάνη τόσα χρόνια δίπλα σε έναν πολιτικό με αντινομίες και μεταπτώσεις ήταν η διακριτικότητα που χαρακτήριζε τόσο τους χειρισμούς του όσο και την παρουσία του. Ανθρωπος ήπιων τόνων, μεθοδικός, δικτυωμένος, μελετούσε όλες τις εκδοχές και πρότεινε στον Παπανδρέου πράγματα που μπορούσε να δεχτεί. Δεν δέχθηκε ποτέ να μπει στην επίσημη πολιτική και να γίνει βουλευτής και έδειξε τις ικανότητές του σε χειρισμούς σε στιγμές κρίσιμες. Οπως ήταν το 1989, τα γεγονότα που ξεκίνησαν με την ασθένεια του Ανδρέα Παπανδρέου, οι λεπτές ισορροπίες στην οικογένεια του μετά τον θάνατό του κ.λπ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της δραστηριότητάς του ήταν ότι διατηρούσε πάντα δίαυλους επαφής με τις άλλες πολιτικές δυνάμεις.

Με όλα αυτά, ο Αντώνης Λιβάνης δημιούργησε σχολή, αξεπέραστη μέχρι σήμερα. Παρά την αδιάλειπτη παρουσία του δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου, στο ΠΑΣΟΚ ουσιαστικά η ενεργός παρουσία του άρχισε το 1977, όταν έγινε η στροφή προς το Κέντρο εν όψει των εκλογών. Η κεντρώα στροφή όμως χρειάζεται και κεντρώους πολιτευτές. Και όσοι δεν εντάχθηκαν το 1974 στο νεοϊδρυθέν Κίνημα είχαν τρομάξει με την αριστερή ρητορική του και τη μαρξίζουσα ιδεολογία του. Ο Λιβάνης ήταν αυτός που θα τους στρατολογούσε.

«Αντώνη, για φέρε εκείνο το μαύρο τετράδιο», του είπε ο Ανδρέας το καλοκαίρι του 1977. Ηταν μια τεράστια λίστα με στελέχη από την παλιά Ενωση Κέντρου και τους προδικτατορικούς Δημοκρατικούς Συνδέσμους. Μαζί με όσους άφησαν τον Γεώργιο Μαύρο σχημάτισαν ελκυστικά ψηφοδέλτια και το ΠΑΣΟΚ πέταξε στο 25%.

Ο ίδιος μένει ουσιαστικά στο παρασκήνιο, όπως έμεινε στα χρόνια μετά το 1981, όταν ανέλαβε γενικός διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Πρωθυπουργού. Αλλωστε είναι περίοδος που στα εμφανή κέντρα εξουσίας βρίσκονται άλλα πρόσωπα. Στο κόμμα – με οποίο δεν είχε επαφές – η πανίσχυρη τρόικα Γεννηματά – Τσοχατζόπουλου – Λαλιώτη. Στη Βουλή ο Γιάννης Αλευράς. Και στην κυβέρνηση ο Μένιος Κουτσόγιωργας, με τον οποίο τους χώριζαν πολλά.

ΟΙ «ΛΙΒΑΝΕΖΟΙ». Οι κομματικοί υπέβλεπαν τον ρόλο του και δεν ήθελαν να αναγνωρίσουν την εξουσία του. Αλλά οι βουλευτές τον εμπιστεύονταν και η επιρροή του στις εναλλασσόμενες κοινοβουλευτικές ομάδες του ΠΑΣΟΚ ήταν πάντα ισχυρή. Οι «Λιβανέζοι», η πιο συνεκτική πτέρυγα σε κρίσιμες στιγμές που αμφισβητούνταν η εξουσία του Ανδρέα Παπανδρέου.

Μέσα σε τρεις δεκαετίες πολλοί ήλθαν και παρήλθαν, ο Λιβάνης έμεινε ακλόνητος και πιστός δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου. Και μετά την επάνοδο του στην κυβέρνηση το 1993 στην πραγματικότητα ήταν το μόνο πρόσωπο ανάμεσα στον Πρωθυπουργό και σε οτιδήποτε άλλο και ο βασικός χειριστής όλων των ενδοκυβερνητικών υποθέσεων. Η φράση του, «είπε ο πρόεδρος…» ήταν εγγύηση. Χωρίς να δημιουργεί θόρυβο έμεινε δίπλα του ώς την τελευταία στιγμή και στη συνέχεια αποχώρησε. Ο Κώστας Σημίτης τού πρότεινε θέση στο Υπουργικό Συμβούλιο το 1996. «Ευχαριστώ, αλλά δεν γίνεται», του απάντησε. Στα 87 του σήμερα ο Αντώνης Λιβάνης είναι ο άνθρωπος που ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον τι συνέβαινε κάθε φορά πίσω από τις κουρτίνες για πέντε δεκαετίες και τρεις γενιές Παπανδρέου.