Εξω από την «κουζίνα» της μικροπολιτικής

Η ΕΞΟΥΣΙΑ φθείρει. Και η απόλυτη εξουσία φθείρει απόλυτα. Ο κανόνας ίσχυσε καθ’ υπερβολήν για τους ανθρώπους του Κώστα Σημίτη, ο οποίος κυβέρνησε για μια οκταετία. Ο ένας μετά τον άλλο βγήκαν από την τροχιά του Μεγάρου Μαξίμου. Η ειρωνεία είναι ότι αυτό προέκυψε μετά την εσωκομματική επικράτηση στο Συνέδριο του 1999, αλλά και τον θρίαμβο της οριακής νίκης στις εκλογές του 2000. Πρώτος ο Θόδωρος Τσουκάτος. Μετά ο Γιώργος Πασχαλίδης που έγινε υπουργός Μακεδονίας – Θράκης και μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη. Υστερα ο Γιώργος Πανταγιάς και έπειτα από μερικούς μήνες ο Μιχάλης Νεονάκης.

Μοναδική εξαίρεση, ο Νίκος Θέμελης. Πλάι στον Σημίτη από το 1981, ο Θέμελης ήταν ο άνθρωπος που ήξερε όλα τα μυστικά της διακυβέρνησης 1996-2004. Είχε το γραφείο αριστερά, μετά το χολ-σκακιέρα στο ισόγειο του Μαξίμου. Δυο βήματα από το σπηλαιώδες Γραφείο Πρωθυπουργού. Ο Θέμελης είχε γνώση όλων των λεπτών χειρισμών. Τρίγλωσσος – μιλούσε άνετα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά – και γνώστης της Ευρώπης, ο Θέμελης μοιραζόταν τον κοσμοπολιτισμό του Κώστα Σημίτη.

Γιατί ο Θέμελης παρέμεινε άφθαρτος έως το 2004; Η απάντηση είναι απλή και έχει δύο πτυχές, την πολιτική και την προσωπική. Η πολιτική πτυχή είχε να κάνει με την καθαρή επίγνωση του ρόλου ενός διευθυντή γραφείου και τη θεσμική αυτοπειθαρχία. Ο Θέμελης δεν έκανε ίντριγκες ή διαρροές, δεν έγραφε άρθρα και δεν έδινε συνεντεύξεις. Δημοσιογράφους, βεβαίως, έβλεπε – όπως όλοι οι άνθρωποι του Σημίτη και ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Με αυτό τον τρόπο, δεν υπήρχε ποτέ η υπόνοια ενός προσωπικού παιχνιδιού

Ως διευθυντής του Πρωθυπουργικού Γραφείου, ήταν μέρος της λύσης και ποτέ των προβλημάτων. Ωστόσο, η προσωπική πτυχή είναι πιο σημαντική. Το ύφος είναι ο άνθρωπος. Και ως άνθρωπος, ο Θέμελης είχε έναν τρόπο να αγγίξει τον καθένα. Είχε έναν τρόπο να συντονίζεται με τους συνομιλητές του, να συνθέτει και, κυρίως, να μην προσωποποιεί ποτέ τις αντιθέσεις. Οχι γιατί υστερούσε σε ιδεολογία, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Γιατί έκανε πολιτική με κεφαλαίο και όχι με μικρό π. Δηλαδή, δεν είχε καμία σχέση με τη μικροπολιτική. Εβλεπε τη μεγάλη εικόνα. Λίγο σαν τις ελαιογραφίες που φιλοτεχνούσε.

ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Ωστόσο, πολιτική δεν κάνεις μόνο όταν κερδίζεις, αλλά και όταν χάνεις. Οχι μόνο όταν έχεις την εξουσία, αλλά και όταν είσαι στην αντιπολίτευση. Ο Θέμελης λειτούργησε, παραδείγματος χάριν, εξίσου βελούδινα όταν ο Σημίτης ήταν υπουργός Βιομηχανίας – θέση από την οποία παραιτήθηκε με τον γνωστό τρόπο – αλλά και όταν ήταν στο Μαξίμου. Αντίστοιχα, η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού στην Ακαδημίας συνοδεύτηκε από σταδιακή απομόνωση αλλά και πολιτική αποξένωση από τον Γιώργο Παπανδρέου. Στις εκλογές του 2009, ο Σημίτης βρέθηκε εκτός ψηφοδελτίου Επικρατείας. Παρ’ όλα αυτά, ο Νίκος Θέμελης ήταν πάντα το σημείο επαφής με τα παπανδρεϊκά επιτελεία χωρίς τριβές.

Είναι κρίμα που έφυγε από τη ζωή τόσο νωρίς γιατί ήταν τόσο γόνιμος. Τελικά, η εξουσία δεν τον έφθειρε. Αλλά η ικανότητά του να συνθέτει δεν ήταν, δυστυχώς, χωρίς ανθρώπινη φθορά.