Πόσο συμφέρει την Ελλάδα η συμφωνία του Παρισιού

Συμφέρει την Ελλάδα η συμφωνία των Παρισίων; Εξαρτάται από την οπτική γωνία. Η γαλλογερμανική συμφωνία για πολλά θέματα αποτελεί μέρος μιας συνεχούς εξέλιξης των πολιτικών και θεσμών της ΕΕ. Ξεχωρίζω εδώ για συζήτηση δύο σημεία. Πρώτον, την πρόταση να κατοχυρωθούν συνταγματικά τα ισχύοντα στην Ενωση ανώτατα όρια για χρέη και ελλείμματα. Για αυτό δεν χρειάζεται συνταγματική αναθεώρηση στην Ελλάδα. Ετσι ή αλλιώς, το πρόβλημά μας δεν είναι νομικό.

Αλλά Γαλλία και Γερμανία προτείνουν, δεύτερον, να προβλεφθεί ότι στο μέλλον θα διακόπτονται οι χρηματοδοτήσεις από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ενωσης σε χώρες που δεν πετυχαίνουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους. Οι μηχανισμοί πειθάρχησης των εθνικών πολιτικών γίνονται αυστηρότεροι. Η γαλλογερμανική συμφωνία προσθέτει ακόμα μία πιθανή κύρωση για την περίπτωση που η χώρα δεν καταφέρει να συμμαζέψει τη δημόσια οικονομία της. Τούτου δοθέντος, ας γνωρίζουν όσοι αντιστρατεύονται τις αναγκαίες προσαρμογές ότι η κακή κατάσταση μπορεί να γίνει χειρότερη για όλους.

Αυτά ως προς την Ελλάδα και με βάση τις σημερινές τάσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής. Μένουν βέβαια ανοιχτά δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Τι ακριβώς μπορεί να πετύχει μια γενικευμένη πολιτική λιτότητας; Τι άλλο θα μπορούσε να γίνει και δεν συζητήθηκε στο Παρίσι;

Ο Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η γηραιά ήπειρος πράγματι γηράσκει. Γίνεται συντηρητική. Αυτό εκ πρώτης όψεως δεν είναι θετικό: η ταχύτητα με την οποία κινούνται οι πολιτικοί θεσμοί είναι αργή. Οι αποφάσεις απαντούν διαρκώς σε εξωτερικά ερεθίσματα και δεν έχουν την επιθυμία να φέρουν αλλαγές. Στόχος αυτών των αποφάσεων είναι η διασφάλιση της σταθερότητας και της ασφάλειας του οικοδομήματος και όχι η δημιουργία νέου πλαισίου ευημερίας, νέου κοινωνικού συμβολαίου. Πολλοί από τους φεντεραλιστές έχουν απογοητευτεί ήδη. Για να μη μιλήσουμε για τις αγορές.

Η Ευρώπη έχει πράγματι τα αντανακλαστικά ηλικιωμένου ανθρώπου. Αυτό όμως συμβαδίζει συχνά με τη σοφία πως «και αύριο μέρα είναι». Συμβαδίζει με την ωριμότητα της επιδίωξης της σύνθεσης των διαφορετικών απόψεων και της ισορροπίας των αντιτιθέμενων συμφερόντων. Η Ευρώπη γέμισε στο παρελθόν από ανυπόμονους φασισμούς και ορμητικούς κομμουνισμούς. Ξέρουμε το τέλος τους.

Ο σημαντικός φιλόσοφος Καρλ Πόππερ έγραφε πως ζούμε στον καλύτερο κόσμο που γνώρισε η ανθρωπότητα μέχρι σήμερα και πρέπει να το λέμε, σε πείσμα των επαγγελματιών της μεμψιμοιρίας. Η διατήρηση αυτού του καλύτερου κόσμου είναι το στοίχημα της Ευρώπης για το μέλλον γιατί αυτόματοι πιλότοι στη ζωή των κοινωνιών δεν υπάρχουν.

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι επίκουρος καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Τα αποτελέσματα της πρόσφατης συμφωνίας των Παρισίων είναι ιδιαίτερα αποθαρρυντικά καθώς δεν επιλύουν το βασικό ζήτημα του πυρήνα της κρίσης στην ευρωζώνη, το οποίο είναι πρώτιστα πολιτικό και μετά οικονομικό. Αν και υπάρχουν επιμέρους θετικά σημεία στη συμφωνία (όπως η θέσπιση συνταγματικών δημοσιονομικών κανόνων), δεν προσφέρουν τον υψηλό βαθμό πολιτικής και οικονομικής ενοποίησης που απαιτεί μια νομισματική ένωση (δηλαδή, οικονομική διακυβέρνηση).

Είναι λοιπόν ολοφάνερη η ανάγκη αλλαγής παραδείγματος στην κατεύθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης καθώς η ατελείωτη προώθηση των επιμέρους εθνικών στρατηγικών και των πολιτικών σκοπιμοτήτων είναι υπεύθυνη για την καταστροφική ακινησία στην οποία μας έχουν καθηλώσει οι ευρωπαϊκές πολιτικές ηγεσίες, που αποδεικνύονται κατώτερες των απαιτήσεων των καιρών.

Σε αυτό το πλαίσιο, μόνο απογοήτευση και προβληματισμό προκαλεί η εγχώρια δημόσια συζήτηση, όπου το πολιτικό προσωπικό και οι διαμορφωτές γνώμης, στην πλειονότητά τους, επιμένουν μονότονα να σκιαμαχούν απέναντι σε φανταστικούς εχθρούς μιας (κατ’ ουσίαν ανύπαρκτης) κρατικής κυριαρχίας. Τη στιγμή που θα έπρεπε να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της υποστήριξης της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, όπου και βρίσκονται τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά μας.

Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος

H συνάντηση Μέρκελ – Σαρκοζί, όπως άλλωστε και η Σύνοδος Κορυφής της 21ης Ιουλίου, πιστοποιούν το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται η ΕΕ. Η θεμελιώδης αρχή του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού ότι τα κράτη πρέπει να ρυθμίζουν τα δημοσιονομικά τους ζητήματα με βάση τη λογική και τους κανόνες των χρηματοπιστωτικών αγορών, δηλαδή έχοντας ενσωματώσει ως μοναδικό κριτήριο για τις αποφάσεις τους τα συμφέροντα του κεφαλαίου και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης που αυτό προκρίνει, δεν είναι λειτουργική.

Παραπαίουν έτσι σε μια απελπισμένη προσπάθεια, αφενός να συνεχίσουν τις πολιτικές αναδιανομής πλούτου και εξουσίας σε όφελος του κεφαλαίου (πολιτικές που επιδιώκουν να μειώσουν τα δημόσια ελλείμματα με εξουθένωση των εργαζομένων και διάλυση του κοινωνικού κράτους, ενώ ταυτόχρονα αυξάνουν τη φοροασυλία του μεγάλου κεφαλαίου) και, αφετέρου, να περισώσουν το ευρώ και την ίδια την ΕΕ.

Πρόκειται για αδιέξοδο: η Ευρώπη ή θα γίνει κοινωνική ή δεν θα υπάρξει. Οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι έχουν τη δύναμη να επιβάλουν μια ριζικά διαφορετική πορεία: ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και του λαϊκού εισοδήματος που αναζωογονεί την οικονομία, αναπτυξιακές δημόσιες επενδύσεις, κοινωνικό έλεγχο του τραπεζικού συστήματος, δραστική αύξηση των δημόσιων εσόδων μέσα από ένα προοδευτικό φορολογικό σύστημα, απευθείας δανεισμός των δημόσιων προϋπολογισμών από την ΕΚΤ.

Ο Γιάννης Μηλιός είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΕΜΠ

Η κοινή δήλωση των Σαρκοζί – Μέρκελ που περιλαμβάνει τη δέσμευση των κρατών μελών τη ευρωζώνης να ενσωματώσουν στα Συντάγματά τους ρυθμίσεις για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και ανώτατα όρια ελλείμματος και χρέους, ως πρωτοβουλία, δεν είναι νέα και έχει περισσότερο πολιτική – συμβολική διάσταση, παρά νομική.

Είναι σαφές ότι κάθε Σύνταγμα προβλέπει διαφορετικούς ουσιαστικούς και διαδικαστικούς κανόνες αναθεώρησης (διαδικασία που για την Ελλάδα αρχίζει από το 2013), γεγονός που μεταθέτει την ολοκλήρωση μιας παρόμοιας πρωτοβουλίας σε απροσδιόριστο, μελλοντικό χρονικό σημείο, ακόμα κι αν υπάρχει πολιτική συναίνεση.

Επιπλέον, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση, που περιλαμβάνει στο πρωτογενές της δίκαιο παρόμοιες ρυθμίσεις αλλά και διαδικασίες κυρώσεων (διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος) για τους παραβάτες, αντιμετώπισε παραβιάσεις όχι μόνο από την αμαρτωλή Ελλάδα αλλά και από την ίδια τη Γερμανία. Συνεπώς, ένα επείγον πρόβλημα που απαιτεί πολιτική αποφασιστικότητα και ταχύτητα δεν επιλύεται με συνταγματικές δεσμεύσεις (που μοιραία θα παραβιάζονται) αλλά με πολιτικές πρωτοβουλίες και υπερβάσεις εθνικών στερεοτύπων.

Ο Παναγιώτης Μαντζούφας είναι επίκουρος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο ΑΠΘ