Το Τείχος που κανείς δεν σκόπευε να κτίσει

«Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!» «Κανείς δεν σκοπεύει να χτίσει τείχος!» διακήρυττε ο Βάλτερ Ούλμπριχτ, ο πρώτος γραμματέας του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος, στις 15 Ιουνίου του 1961. Λιγότερο από δύο μήνες αργότερα, πριν από ακριβώς μισό αιώνα, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 13ης Αυγούστου 1961, η κυβέρνηση της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας έστειλε 40.000 στρατιώτες και αστυνομικούς να σφραγίσουν με συρματόπλεγμα σχεδόν όλα τα σημεία διέλευσης στο Δυτικό Βερολίνο. Το πρώτο τούβλο μπήκε δύο ημέρες αργότερα – οι ιστορικοί ακόμα ερίζουν για το πού ακριβώς. Το Τείχος που «κανείς δεν σκόπευε να χτίσει» έπαιρνε τον δρόμο της Ιστορίας.

Το επέβαλε, στη συνείδηση των ανατολικογερμανικών αρχών, η διαφυγή από το 1949 στην ελευθερία της Δύσης 2,6 εκατομμυρίων πολιτών, οι περισσότεροι νέοι, ειδικευμένοι και μορφωμένοι. Το Τείχος χώρισε οικογένειες, πυροδότησε αναρίθμητες προσωπικές τραγωδίες, έγινε το απόλυτο σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου, άντεξε 28 χρόνια, και έπεσε στις 9 Νοεμβρίου του 1989. Πρόπερσι γιορτάστηκαν τα 20 χρόνια από την πτώση του. Πέρυσι τα 20 χρόνια από την επανένωση της Γερμανίας. Σήμερα τιμάται – δεν γιορτάζεται – η επέτειος της ανέγερσης.

Η καγκελάριος Μέρκελ θα είναι εκεί, στο μνημείο της Μπερνάουερ Στράσε, το ίδιο και ο πρόεδρος Κρίστιαν Βουλφ. Θα τηρηθεί ενός λεπτού σιγή. Εκατομμύρια τουρίστες θα περάσουν ακόμα μια μέρα αναζητώντας τα υπολείμματα του Τείχους. Στο Βερολίνο του 2011 έχουν απομείνει λίγα. Το ψηλότερο τείχος είναι πια αόρατο – ένα 83% των πολιτών των έξι κρατιδίων της Ανατολικής Γερμανίας θεωρούν ότι εξακολουθεί να τους χωρίζει τεράστιο πολιτισμικό χάσμα από τους γείτονές τους.