Μια υπερδύναμη υπό πτώχευση

Μάχη με τον χρόνο δίνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα,

Τι θα σήμαινε μια πτώχευση για την αμερικανική οικονομία;

Θα ήταν μια αρνητική έκβαση σε πολλά επίπεδα. Αν δεν αυξηθεί το όριο δανεισμού, τότε, όπως επεσήμανε ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) Μπεν Μπερνάκι, θα υπάρχουν μεταξύ άλλων σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και στο σύστημα πληρωμών, υποβάθμιση των ΗΠΑ από τους οίκους αξιολόγησης, αμφισβήτηση της αξιοπιστίας τους, διατάραξη της σχέσης δολαρίου και αμερικανικών ομολόγων, αύξηση των επιτοκίων, η οποία θα επιβραδύνει την ανάκαμψη και θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το έλλειμμα.

Θα συνεχίσουν άλλες χώρες

να επενδύουν στις ΗΠΑ;

Θα οδηγούσε μία χρεοκοπία τους επενδυτές σε άλλα

πιο ασφαλή νομίσματα;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει. Το ελβετικό φράγκο ενισχύθηκε σε επίπεδα ρεκόρ έναντι του δολαρίου, ενώ ορισμένα funds, που επενδύουν σε ομόλογα, στρέφονται στην αγορά ομολόγων του Καναδά, του Μεξικού και της Κίνας. Παράλληλα, υπάρχουν φόβοι για το τι θα γίνει εάν κάποιοι πιστωτές με την καθοδήγηση της Κίνας πουλούσαν αμερικανικό χρέος. Τα τελευταία δέκα χρόνια στις ΗΠΑ έχουν εισρεύσει σημαντικά κεφάλαια, βοηθώντας στην διατήρηση των επιτοκίων σε χαμηλά επίπεδα.

Οι εξελίξεις στην Ουάσιγκτον έχουν ήδη προκαλέσει ζημιές στην οικονομία και στο κύρος των ΗΠΑ στις διεθνείς αγορές;

Η αξιοπιστία των ΗΠΑ έχει ήδη χτυπηθεί. Ο Μαρκ Ζάντι, επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s, σχολίαζε την περασμένη εβδομάδα: «Η αύρα μας έχει περιοριστεί. Γνωρίζετε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στη βαθμίδα ΑΑΑ, στην ανώτερη βαθμίδα, και νομίζω ότι η εικόνα αυτή έχει ήδη θαμπώσει». Τα αμερικανικά ομόλογα είχαν ανέκαθεν τη φήμη επενδύσεων χωρίς ρίσκο. Αν όμως αμφισβητηθεί η ασφάλειά τους, τότε πολλοί επενδυτές μπορεί να αποσυρθούν.

Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί υποστηρίζουν την ανάγκη μείωσης του ελλείμματος. Η άρνησή τους να αυξήσουν το όριο δανεισμού δεν θα οδηγήσει το έλλειμμα σε μείωση;

Οχι. Το όριο δανεισμού των ΗΠΑ θα πρέπει να αυξηθεί για να πληρωθούν όλα αυτά για τα οποία το Κογκρέσο έχει ήδη αποφασίσει. Εδώ και καιρό η

Ουάσιγκτον ξοδεύει περισσότερα από όσα εισπράττει και καλύπτει τη διαφορά με δανεικά.

Και τα δύο κόμματα συμφωνούν ότι αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα. Αλλά αν δεν αυξηθεί το όριο δανεισμού, δεν θα μειωθεί το έλλειμμα ούτε οι τρέχουσες υποχρεώσεις. Απλώς θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να δανειστεί τα χρήματα που χρειάζεται για να τις καλύψει.

Μπορεί το Κογκρέσο να εγκρίνει έναν προϋπολογισμό που απαιτεί δανεισμό και

να συζητήσει αργότερα για

το αν θα εγκρίνει τον δανεισμό αυτόν;

Μπορεί. Το σύστημα επιστρέφει στην εποχή του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, όταν το Κογκρέσο έβαλε για πρώτη φορά όριο δανεισμού. Τότε ο νόμος έδωσε μεγαλύτερες αρμοδιότητες στο υπουργείο Οικονομικών για δανεισμό, περιορίζοντας την ανάγκη να εγκρίνει το Κογκρέσο κάθε νέο δάνειο. Με το πέρασμα του χρόνου το όριο έχει αυξηθεί επανειλημμένα και σήμερα έφθασε τα 14,3 τρισ. δολάρια από 43 δισ. το 1940. Σύμφωνα με αμερικανικές οικονομικές υπηρεσίες, θα ήταν καλύτερο οι αποφάσεις για τον δανεισμό του κράτους να λαμβάνονται σε συνδυασμό με τις αποφάσεις για τις δαπάνες και τα έσοδα και όχι κατόπιν εορτής όπως γίνεται σήμερα.

Πώς αυξήθηκε

τόσο πολύ το χρέος;

Για 25 χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο δανεισμός ήταν σχετικά σταθερός. Ανήλθε σε 283 δισ. δολάρια το 1970 από 242 δισ. το 1946. Αλλά τα τελευταία 30 χρόνια το χρέος αυξήθηκε σε όλες τις προεδρικές θητείες με τη μεγαλύτερη αύξηση επί Τζορτζ Μπους του Νεώτερου, ο οποίος μείωσε τους φόρους και συμμετείχε σε δύο πολέμους. Το 2003 η κυβέρνηση πλήρωσε 150 δισ. δολάρια σε τόκους. Φέτος θα πληρώσει 250 δισ. δολάρια, περισσότερα από τις δαπάνες για την παιδεία ή τις μεταφορές.

Πόσες φορές έχει αυξηθεί

το όριο δανεισμού

και από ποιους;

Το Κογκρέσο έχει ασχοληθεί 78 φορές από το 1960 για να αυξήσει, επεκτείνει ή αλλάξει τον ορισμό του ορίου δανεισμού – 49 φορές επί Ρεπουμπλικανών προέδρων και 29 επί Δημοκρατικών. Ο Ρόναλντ Ρίγκαν, που θεωρείται ήρωας για τους Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο, αύξησε το όριο δανεισμού. Τότε είχε γράψει προς το Κογκρέσο: «Το μέγεθος των επιπτώσεων μιας χρεοκοπίας, ή ακόμη και η σοβαρή προοπτική μιας χρεοκοπίας, των ΗΠΑ είναι αδύνατον να προβλεφθεί και τρομερό να εξετάσουμε».