ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η Αραβική Ανοιξη ραπάρει

Μια μακρά ιστορία συνδέει τις επαναστάσεις με τη μουσική. Θα μπορούσε να πει κανείς το ίδιο για τη σχέση της ραπ με την Αραβική Ανοιξη; Οι στίχοι του τυνήσιου ράπερ Χαμάντα Μπεν Αμορ θα μπορούσαν να δώσουν μια απάντηση. «Κύριε πρόεδρε, οι άνθρωποι έχουν γίνει ζώα, ζούμε σαν σκυλιά» τραγουδάει ο El General, όπως είναι το καλλιτεχνικό του όνομα. Το κομμάτι που περιέχει αυτούς τους στίχους φέρει τον τίτλο «Rais le bled». Ηταν στα τέλη του 2010 όταν ο El General, τότε ένας σχετικά άγνωστος ράπερ, ανέβασε το τραγούδι του στην ιστοσελίδα του στο facebook. Το έκανε γιατί ήταν πληγωμένος από τη διαφθορά, την ανεργία και την ανέχεια που μάστιζαν τη χώρα του και οργισμένος με τον πρόεδρο Μπεν Αλι. Κάπως απρόσμενα για τον ίδιο, οι στίχοι του μίλησαν στην καρδιά πολλών συνομηλίκων του. Λίγες ημέρες αργότερα, τα χείλη εκείνων που διαδήλωναν στους δρόμους τραγουδούσαν αυτά τα λόγια. Ασφαλώς δεν ήταν ο El General ο άνθρωπος που άρχισε την επανάσταση στην Τυνησία. Αλλά έδωσε μουσική έκφραση σε ένα συναίσθημα που έβραζε. Και το πλήρωσε τον περασμένο Ιανουάριο, με τρεις ημέρες κράτηση από τις Αρχές της χώρας του. «Η τέχνη του και η μουσική του έγιναν τόσο ισχυρό σύμβολο αυτής της εξέγερσης που ήταν λογικό να γίνει ο ίδιος στόχος» εξήγησε στο BBC ο Μάρτιν Μπατς Λάρσεν, επικεφαλής της οργάνωσης Freemuse για την προστασία των δικαιωμάτων των μουσικών.

Ενα είδος μουσικής σκοπός του οποίου είναι να ενοχλεί την εξουσία είναι δύσκολο να ανθήσει σε χώρες με καταπιεστικά καθεστώτα. Στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική ο ήχος της ραπ ακουγόταν μόνο στα παλαιστινιακά εδάφη και το Μαρόκο. Τους τελευταίους μήνες, όμως, πάτησε πόδι εκεί που έφτασε η Αραβική Ανοιξη – στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Συρία. «Η αραβική ραπ είναι κάτι νέο. Για μας, είναι ένα είδος μουσικής που συνδέεται με τον αγώνα» δηλώνει ένας 27χρονος αιγύπτιος ράπερ που οι περισσότεροι γνωρίζουν ως Deeb. Πριν από την επανάσταση, λέει, δυσκολευόταν να βρει ένα στήριγμα ανάμεσα στα αναρίθμητα γλυκανάλατα τραγούδια αγάπης που κυριαρχούσαν στα ερτζιανά της Αιγύπτου. Το καθεστώς τον έκανε πολύ προσεκτικό. Στους στίχους του χρησιμοποιούσε άλλα ονόματα αντί για εκείνα που θα μπορούσαν να του δημιουργήσουν προβλήματα – και ασφαλώς ποτέ το όνομα Μουμπάρακ. Προτιμούσε το «αυτοί» ή το «μεγάλοι» και δεν είχε γράψει ποτέ τη λέξη «κυβέρνηση». Ολα αυτά άλλαξαν εκείνες τις έξι βδομάδες που χιλιάδες Αιγύπτιοι διαδήλωναν στην Πλατεία Ταχρίρ. Ο Deeb ήταν από τους πρώτους που πήγαν στην πλατεία. Η εξέγερση έδιωχνε τον φόβο κι έσπαζε τη σιωπή. Το ίδιο συνέβη και στη Λιβύη. Οπως λέει ο Μάρτιν Λάρσεν, «είναι απίστευτο, πολλοί ράπερ ξεπήδησαν από το πουθενά σε αυτή τη χώρα».