Η «Δημοκρατία» του Ιάννη Ξενάκη στο Μονπελιέ

Αυτή δεν είναι «μουσική που σε ταξιδεύει», κατά το γνωστό κλισέ, είναι όμως μουσική που ταξιδεύει η ίδια όλο και περισσότερο. Η «Ορέστεια Ιάννη Ξενάκη – Ακολουθία Αισχύλου» άρχισε πριν από σχεδόν πέντε δεκαετίες το ταξίδι της, σε μια πρώτη μορφή, από τις ΗΠΑ – την πόλη Υψηλάντη, όπου ανέβαζε Αισχύλο ο Αλέξης Σολωμός – και σήμερα παρουσιάζεται στο Διεθνές Φεστιβάλ του Μονπελιέ.

Στο μουσικό εκείνο έργο, ο Ξενάκης έκανε σταδιακά προσθήκες, όπως οι σολιστικοί ρόλοι της Κασσάνδρας και της θεάς Αθηνάς που γράφτηκαν ειδικά για τον βαρύτονο Σπύρο Σακκά ενώ στο λιμπρέτο επέλεξε ο ίδιος ο συνθέτης τους στίχους του Αισχύλου που ήθελε να ακουστούν.

Με αποτέλεσμα να γίνει όχι μόνο αυτοτελές αλλά και ένα σύγχρονο, πρωτοποριακό μουσικό έργο που πραγματεύεται στιχουργικά και μουσικά τις μεγάλες έννοιες: της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης.

Με αυτήν τη μορφή και με συγκεκριμένες θεατρικές παρεμβάσεις το έργο άρχισε μια νέα ζωή και μάλιστα… πολυεθνική. Μια μεγάλη διεθνής παραγωγή Ελλάδας, Γαλλίας και Τουρκίας το ανέβασε σε παγκόσμια πρώτη στο Μουσείο Μπενάκη το 2005.

Το επόμενο, ακόμη πιο φιλόδοξο, βήμα πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το καλοκαίρι του 2010, όταν το έργο ανέβηκε στην Αγία Ειρήνη στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Χαρακτηρίστηκε ως «Υμνος στη Δημοκρατία» αλλά και μείζον γεγονός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας που έφερε σε κοινή σύμπραξη το τουρκικό και το ελληνικό στοιχείο, μέσα από τη συνεργασία ορχηστρών και χορωδιών από την Πόλη και την Αθήνα αλλά και μέσω της συμμετοχής 200 παιδιών από ομογενειακά σχολεία της Πόλης αλλά και από τις παιδικές χορωδίες του πανεπιστημίου και της τουρκικής ραδιοτηλεόρασης.

Αφορμή του μεγάλου ταξιδιού του έργου είναι τα δέκα χρόνια από τον θάνατο και τα ενενήντα από τη γέννηση του συνθέτη. Σειρά έχει σήμερα το Διεθνές Φεστιβάλ του Μονπελιέ. Το έργο θα παιχτεί, με πρωτοβουλία πάντα του Κέντρου Φωνητικών Τεχνών στην Οπερα Μπερλιόζ της γαλλικής πόλης, υπό τη διεύθυνση, όπως και πέρυσι, του διεθνούς φήμης τούρκου μαέστρου Γκιουρέρ Αϊκάλ.

Συμμετέχουν 200 καλλιτέχνες. Ανάμεσά τους μέλη της Istanbul Borusan Philharmonic Orchestra, τα Μουσικά Σύνολα, η Ορχήστρα της ΕΡΤ και η Μεικτή Χορωδία του Πανεπιστημίου Mimar Sinan Fine Arts University of Istanbul. Τελεί υπό την αιγίδα του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού και της Unesco ενώ στηρίζεται και από το υπουργείο Εξωτερικών.

Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί και Ανοιχτή Συζήτηση – Συνάντηση με την οικογένεια Ιάννη Ξενάκη: τη σύζυγό του Φρανσουάζ και την κόρη του Μάχη Ξενάκη.

Μαζί τους θα συνομιλήσουν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ του Μονπελιέ Ρενέ Κερίνγκ, ο πρόεδρος της Εταιρείας Φίλων του Ξενάκη Αλέν Σουράνς (που τυγχάνει και καλλιτεχνικός διευθυντής της Οπερας της Ρεν) και οι συντελεστές της παράστασης. Ταυτόχρονα θα προβληθεί αφιέρωμα – ντοκιμαντέρ για τον Ξενάκη από το Αρχείο της ΕΡΤ. Ο Σπύρος Σακκάς, εκτός από σολίστ βαρύτονος, είναι και ο σκηνοθέτης της παράστασης, ενώ σολίστ στα κρουστά είναι ο Μιγκέλ Μπερνά. Τη διεύθυνση των χορωδιών έχουν οι Δημήτρης Μπουζάνης, Ερχάν Τορλουλάρ, Ερντέμ Κολογλού και Βενσάν Ρεκολέν, τα κοστούμια είναι της Νατάσσας Ζούκα και ο ηχητικός σχεδιασμός του Αγη Γυφτόπουλου.