Οι Αταίριαστοι: Μάνος – Αδαμάκη
Εχουμε υπογραμμίσει συχνά την εβδομαδιαία ιδιαιτερότητα των «Αταίριαστων», όσον αφορά το περιεχόμενο των συζητήσεων και λιγότερο τον συχνά, ή μάλλον πάντα, παράδοξο, έως απρόβλεπτο και απίθανο, συνδυασμό των ζευγαριών. Η σημερινή ιδιαιτερότητα έγκειται στο γεγονός ότι ως κοινός παρονομαστής της συζήτησης του πρώην υπουργού Στέφανου Μάνου και της ηθοποιού και σκηνοθέτιδος Μίνας Αδαμάκη θα μπορούσε να θεωρηθούν τα δέκα εκατομμύρια των Ελλήνων. Σε καφετέριες, δρόμους, πλατείες, σπίτια, δεν συζητιέται τίποτε άλλο παρά όσα με ξεχωριστή ευκρίνεια αλλά και αγωνία ανταλλάσσουν ο πολιτικός και η ηθοποιός. Σαν να έχει πάρει φωτιά η επικράτεια και με το «καλημέρα σας», αντί για τα κλασικά, τα παιδιά, τον καιρό, τις διακοπές, αισθάνονται όλοι υποχρεωμένοι να συζητήσουν κατά πόσο θα συνεχίσουμε να υπάρχουμε, όχι με τον τρόπο που ονειρευόμαστε, αλλά διατηρώντας τα στοιχειώδη και τα απολύτως απαραίτητα. Ενα νέο είδος συνενοχής φαίνεται να μας ενώνει όλους πια, που έχει σχέση με την ίδια την επιβίωσή μας και όχι με τη λαμογιά, την απάτη, τη λαίμαργη φιλοδοξία όπως γινόταν ανάμεσα σε πολλούς παλιότερα. Προσέξτε, αν θέλετε, μια ακόμη λεπτομέρεια: Οσο πιο δεινή γίνεται η δική μας θέση, τόσο λιγότερο προσέχουμε ή αγανακτούμε με τους μετανάστες. Αλλά ώρα είναι πια να σύρει πρώτη τον χορό σ' αυτό το γαϊτανάκι της αγωνίας, της σκοτεινής πρόβλεψης και της απελπισίας η Μίνα Αδαμάκη.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά ΜΙΝΑ ΑΔΑΜΑΚΗ: Μην αστειευόμαστε, από τη στιγμή που η πολιτική μεταβάλλεται σε επάγγελμα (ίσως βέβαια να μη γίνεται διαφορετικά γιατί χρειάζεται πείρα και αφοσίωση) δημιουργείται μια τεράστια διαστρέβλωση. Είναι υποχρεωμένοι οι πολιτικοί να υπόσχονται πράγματα που ξέρουν ότι δεν πρόκειται να γίνουν, να προσπαθούν διαρκώς να κρατήσουν ίσα βάρκα ίσα νερά, δηλαδή τι είναι αυτό που αρέσει στους ψηφοφόρους τους και τι τελικά μπορούν να πραγματοποιήσουν.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ: Οι πολιτικοί όμως που ενεργούν με τον τρόπο τον οποίο περιγράφετε αμείβονται από το εκλογικό σώμα με την ψήφο του, ένα σώμα ωστόσο που θεωρεί σωστό κάθε τρεις και λίγο να απομακρύνεται από το προσκήνιο για να μπορεί να λέει μετά «δεν είμαι εγώ που φταίω, αυτοί οι κερατάδες οι πολιτικοί τα κάνανε ρόιδο». Ομως αυτό το εκλογικό σώμα είναι που διάλεξε τους πολιτικούς.
Μ.Α.: Αρα μένει να ελέγξουμε πώς επιλέγονται οι πολιτικοί, με ποιες διαδικασίες, με ποιο σκεπτικό. Επιτρέψτε μου να πω ότι πρόκειται για μια σχέση διαπλοκής (αν και δεν μου αρέσει καθόλου αυτή η λέξη) που μας οδήγησε στο αδιέξοδο στο οποίο έχουμε φτάσει σήμερα.
Σ.Μ.: Θέτετε ένα θέμα αρκετά σκοτεινό, τον τρόπο με τον οποίο ορίζονται οι υποψήφιοι του κάθε κόμματος. Ως επί το πλείστον είναι ο αρχηγός του κόμματος που τους διαλέγει. Αν υπολογίσουμε ότι έχουμε επτά, οκτώ, δέκα κόμματα που το καθένα έχει περίπου τετρακόσιους υποψηφίους, φτάνουμε αμέσως στον αριθμό τέσσερις χιλιάδες. Πάρα πολλοί ανάμεσά τους είναι σκάρτοι. Αλλά δεν είναι όλοι. Οι επιλογές όμως του κόσμου δεν στρέφονται προς τους καλύτερους. Αν διαβάσετε τις μετρήσεις της δημοτικότητας, θα δείτε ότι οι δημοφιλέστεροι είναι οι υπουργοί που δεν κάνουν τίποτα. Η δημοτικότητα δηλαδή είναι αντιστρόφως ανάλογη με το τι γίνεται στην πράξη.
Μ.Α.: Πέραν αυτού υπάρχει και κάτι άλλο. Η πολιτική και ο πολιτικός θεωρούνται έννοιες ταυτόσημες με την έννοια του «παιδαγωγώ», όχι του «χειραγωγώ». Σήμερα όμως ζούμε την αποθέωση της χειραγώγησης που είναι ό,τι χειρότερο. Θα πείτε βέβαια ότι δεν είναι μόνο σημερινό φαινόμενο και ότι επίσης δεν είναι μόνο δικό μας, δηλαδή τοπικό.
Σ.Μ.: Δεν θα συμφωνήσω με την έννοια της παιδαγωγίας όσον αφορά τους πολιτικούς. Ο ρόλος τους βασικά είναι να ηγούνται, δηλαδή να προπορεύονται. Αλλά οι περισσότεροι, αντί να ηγούνται, έπονται. Προσπαθούν να καταλάβουν τι θέλει και πού πάει ο κόσμος και να τον βεβαιώνουν από πίσω ότι «πάμε προς τα εκεί που θέλεις εσύ». Αυτό δεν είναι ηγεσία.
Μ.Α.: Αυτό ισχύει σε όλους τους χώρους, όχι μόνον της πολιτικής. Ολοι προσπαθούν να καταλάβουν τι αρέσει στον κόσμο και τρέχουν από πίσω. Με αποτέλεσμα τα οκτακόσια σίριαλ που είναι κόπια το ένα του άλλου. Το ίδιο σχεδόν συμβαίνει και στο θέατρο.
Τελικά, ο φοίνικας θα κατορθώσει να αναγεννηθεί;
Σ.Μ.: Δεν μπορώ να προβλέψω οτιδήποτε. Ώς σήμερα βέβαια έχει καταφέρει να αναγεννάται. Γι’ αυτό άλλωστε λέμε ότι «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει». Βέβαια όταν πεθαίνει κάποιος, μια φορά πεθαίνει, δεν πεθαίνει δύο. Προσωπικά η εικόνα που έχω αυτήν τη στιγμή είναι ότι ακολουθούμε μια πορεία που οδηγεί αναπόφευκτα στη χρεοκοπία. Η χρεοκοπία στην αρχή θα είναι οικονομική, θα συμπαρασύρει όμως και πολλά άλλα πράγματα σε πολλούς άλλους τομείς.
Μ.Α.: Προσωπικά δεν ξέρω αν θα χρεοκοπήσουμε, γιατί τόσο αυτό που ζούσαμε εδώ και καιρό όσο και αυτό που ζούμε τώρα είναι μια χρεοκοπία – έστω ηθική.
Σ.Μ.: Οταν λέω θα χρεοκοπήσουμε εννοώ ότι η Ελλάδα, το κράτος, θα ανακοινώσει ένα πρωί «λυπάμαι πάρα πολύ, δεν έχω τα λεφτά για να πληρώσω».
Μ.Α.: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» όπως έχει παλαιότερα ειπωθεί.
Σ.Μ.: Οπως πάμε εκεί θα καταλήξουμε και μάλιστα, κατά τη γνώμη μου, πάρα πολύ σύντομα.
Μ.Α.: Να διευρύνουμε όμως λίγο την έννοια της χρεοκοπίας όσο και αν το μείζον θέμα, με την έννοια της επιβίωσης, είναι η οικονομική χρεοκοπία. Αλλά υπάρχει και η ηθική χρεοκοπία που μας οδήγησε στην οικονομική, το ξεχαρβάλωμα των σχέσεων και των ηθών, η διαπλοκή, τα δισεκατομμύρια αίφνης τα οποία – αντί να αναβαθμίσουν και να εκσυγχρονίσουν την αγροτική παραγωγή – κατασπαταλήθηκαν σε σούπερ σπίτια, σούπερ αυτοκίνητα και σούπερ γιοτ. Κυκλοφορούσε ένα χρήμα αηδιαστικό και έκαναν πολλοί – ευτυχώς όχι όλοι μας – ότι δεν το βλέπουν. Ελπίζει όμως κανείς να μη φτάσουμε στο σημείο της χρεοκοπίας, όπως το περιγράφετε, να υπάρξει ένα κλαδί και να προλάβουμε να αρπαχτούμε και να σωθούμε. Αλλά το μείζον είναι να αναγεννηθούμε με την έννοια της ηθικής τάξης.
Σ.Μ.: Υπάρχει πολύς κόσμος που εκτιμάει – δεν μπορώ να μετρήσω πόσος είναι – ότι αν υπάρξει χρεοκοπία, όπως την περιγράφω, θα λειτουργήσει με έναν τρόπο εξυγιαντικό, κατά κάποιον τρόπο θα ξυπνήσουμε. Βέβαια μπορεί να συμβεί και το ακριβώς αντίθετο. Τώρα όσον αφορά στην ελπίδα να μη χρεοκοπήσουμε, όπως είπατε, δεν είναι ζήτημα ελπίδας, είναι ζήτημα ενεργειών εκείνων ακριβώς που έχουν την ευθύνη να ενεργούν, εν προκειμένω η κυβέρνηση. Αν η κυβέρνηση φοβάται να πει και να κάνει αυτά που πρέπει, αναπόφευκτα θα συμβεί αυτό που σας περιγράφω. Και μάλιστα πολύ πιο σύντομα σε σχέση με τον χρόνο που φαντάζονται πολλοί. Δυστυχώς, η προοπτική της χρεοκοπίας δεν έχει εξηγηθεί σε πολύ κόσμο, συναντώ ανθρώπους μιας απύθμενης ανοησίας που λένε «δεν βαριέσαι, τι θα πάθουμε και να χρεοκοπήσουμε».
Μ.Α.: Εχεις την εντύπωση ότι λέγεται περισσότερο από απελπισία παρά από ανοησία.
Σ.Μ.: Δεν ξέρω, δεν μπαίνω στα ψυχιατρικά. Σίγουρα υπάρχει μια μικρή κατηγορία ανθρώπων – Ελλήνων και ξένων – που έχουν πολλά λεφτά και έχουν ποντάρει στη χρεοκοπία, με την έννοια ότι έχουν μπει τρομερά στοιχήματα που με τη χρεοκοπία θα αποδειχθούν εξαιρετικά κερδοφόρα. Αλλά υπάρχουν επίσης πολλοί, δυστυχώς ανάμεσά τους και πανεπιστημιακοί που υποτίθεται ότι έχουν περισσότερο μυαλό και ισχυρίζονται ότι «δεν βαριέσαι και αν χρεοκοπήσουμε, τι θα γίνει, θα φεσώσουμε τις τράπεζες». Δεν σκέφτονται όμως τι θα συμβεί σε σχέση με την Ελλάδα, αφού θα έχουμε φεσώσει τις τράπεζες. Ο κόσμος δυστυχώς δεν έχει αίσθηση αυτών των κινδύνων ή μάλλον δεν του εξηγεί κανείς τι ακριβώς θα συμβεί. Μετά θα λένε πάλι ότι φταίνε οι πολιτικοί. Φταίνε βέβαια κυρίως οι πολιτικοί, όμως φταίνε και όλοι οι άλλοι.
Μ.Α.: Αν φταίνε κυρίως οι πολιτικοί, είναι γιατί δεν εξηγούν τι ακριβώς συμβαίνει και δεν λένε την αλήθεια για να μη γίνονται δυσάρεστοι. Ο κόσμος σίγουρα ανταποκρίνεται στο ψέμα, το ζήτημα είναι όμως μέχρι ποίου σημείου μπορεί να γίνεται αυτό προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να μην ψηφιστούν ξανά οι πολιτικοί. Ομως ψέμα στο ψέμα, απόκρυψη της αλήθειας και κολακεία του κόσμου, τώρα έχουμε χάσει όχι απλώς τον μπούσουλα, ζούμε την απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών, και αυτό είναι κάτι πολύ επικίνδυνο.
Σ.Μ.: Οταν ο κ. Παπανδρέου έλεγε ότι υπάρχουν λεφτά, την ίδια εποχή εγώ έλεγα ότι το πρώτο ζήτημα που θα αντιμετωπίσουμε μετά τις εκλογές είναι πως θα περικόψουν τις δαπάνες γιατί έχουν όλα εκτροχιαστεί. Την ίδια ώρα που εξαπατούσε τον κόσμο, την ίδια ώρα ο κόσμος περιχαρής τον ψήφιζε ενώ εμένα όχι.
Μ.Α.: Εχουμε μάθει να αναδεικνύουμε αυτούς που μας χαϊδεύουν τα αυτιά, που δεν μας ξεβολεύουν, που μας καθησυχάζουν. Εγιναν εκλογές το 2009, με τι πρόγραμμα; Οτι λεφτά υπάρχουν, και ότι εμείς θα τα βρούμε, και ότι θα πληρώσουν όλοι αυτοί που δεν είχαν πληρώσει ώς τότε, με πράγματα δηλαδή που δεν τα πίστευαν ενώ τα έλεγαν. Απλώς μας καθησύχαζαν μέσα στη λαίλαπα που ήδη βρισκόμασταν.
Σ.Μ.: Χειρότερο από αυτό που έγινε το 2009 ήταν εκείνο που έγινε το 2007. Αν και είχαμε την εμπειρία των τεσσάρων χρόνων της κυβέρνησης Καραμανλή, που ήταν τελείως φανερή η αποτυχία της, ο λαός την ξαναψήφισε. Η ψήφος τουλάχιστον προς τον Παπανδρέου είχε ένα ελαφρυντικό, να δοκιμάσουμε μήπως γίνει κάτι αφού οι προηγούμενοι δεν τα κατάφεραν, κάτι καινούργιο. Αλλά το 2007 τι δικαιολογία είχε ο λαός που ξανάδωσε πλειοψηφία;
Μ.Α.: Σε μια καμένη Ελλάδα…
Σ.Μ.: Δεν ήταν μόνο καμένη… Το οικονομικό πρόβλημα που έχουμε τώρα ήταν φανερό από τότε, δεν χρειαζόταν να είναι κανείς Αϊνστάιν για να το καταλάβει. Αλλά πέρα βρέχει…
Μ.Α.: Σε σχέση με αυτό που είπατε ότι η ψήφος στον Παπανδρέου είχε ένα ελαφρυντικό. Αυτό που μπορεί να τρελάνει κάποιον στην Ελλάδα είναι ότι από το ’74 και μετά έχουμε τον ίδιο ακριβώς πολιτικό λόγο. Οποιαδήποτε κυβέρνηση και να εκλεγεί λέει τα ίδια και τα ίδια. Ακούς κάποιον να μιλάει και ξέρεις, πριν καν ανοίξει το στόμα του, τι πρόκειται να πει. Τα ίδια κλισέ, τα ίδια συνθήματα, τις ίδιες δικαιολογίες, «θα πάμε μπροστά», «η Ελλάδα θα θριαμβεύσει», «να αγωνιστούμε για κάτι καινούργιο». Ο λόγος ακούγεται σαν από κολλημένη κασέτα. Και μόνον αυτό να υπήρχε, που δεν είναι «μόνον» αυτό γιατί είναι πολύ σοβαρό, σε κάνει να μαζεύεσαι και να αναρωτιέσαι τι στο διάολο συμβαίνει. Σαν να μην υπάρχουν άλλα αιτήματα ή άλλα προβλήματα.
Σ.Μ.: Ολοι αυτοί που κυβερνούν διαβάζουν τις μετρήσεις της κοινής γνώμης και λένε αυτά που αρέσουν στον κόσμο. Ο κ. Καραμανλής είχε πει ότι θα αποκρατικοποιήσει την Ολυμπιακή, και ορθώς θα την αποκρατικοποιούσε. Εγινε τότε μια μέτρηση της κοινής γνώμης και η κοινή γνώμη, παρά τις απίστευτες ζημιές της Ολυμπιακής, είχε πει ότι «όχι, εμείς θέλουμε να μείνει κρατική η Ολυμπιακή». Και την άλλη μέρα άλλαξε γνώμη ο κ. Καραμανλής, δεν την αποκρατικοποίησε. Τώρα βέβαια το πληρώνουμε στο τετράγωνο. Αυτό κάνουμε αυτήν τη στιγμή, πληρώνουμε τα σπασμένα τριάντα πέντε χρόνων.
Μ.Α.: Υπεύθυνη όμως για όλα αυτά είναι η κρατική εξουσία που, αφού εκμαυλίζει πρώτα τους ανθρώπους της, στη συνέχεια οι ίδιοι εκμαυλίζουν τον κόσμο για να μπορούν να διατηρούν τις θέσεις τους. Οταν όμως η πολιτική ταυτίζεται με την κρατική εξουσία, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που σε κάνει να αναρωτιέσαι ότι και αν ακόμη υπάρξει το τελευταίο κλαδί, πιαστούμε και δεν σπάσει, τι θα γίνει από εκεί και πέρα. Τι κοινωνία και τι κράτος θα φτιάξουμε. Μήπως ανακυκλωθούν τα ίδια πρόσωπα και τα ίδια πράγματα σαν να μην έχει τίποτα στο μεταξύ δραματικά αλλάξει.
Σ.Μ.: Δεν θα συμφωνήσω μαζί σας. Η ίδια η Ελλάδα, αν το πάρουμε ιστορικά, χρεοκόπησε το 1893. Το 1897 έκανε έναν ανόητο πόλεμο κατά της Τουρκίας, κόντεψαν οι Τούρκοι να ξαναφτάσουν στην Αθήνα (μας έσωσαν κυριολεκτικά οι ξένοι). Το 1898 μας επεβλήθη διεθνής οικονομικός έλεγχος, περνούσαμε άσχημα. Το 1909 μαζεύτηκαν οι στρατιωτικοί και έφεραν τον Βενιζέλο. Ο ερχομός του Βενιζέλου στην πολιτική άλλαξε τα πάντα στην Ελλάδα. Κατάφερε να προσελκύσει τους λαμπρότερους ανθρώπους που δεν είχαν σχέση με την πολιτική. Το ζήτημα λοιπόν σήμερα είναι η δημιουργία μιας νέας ηγεσίας που θα έχει ως αποτέλεσμα να προσελκύσει νέα πρόσωπα στην πολιτική.
Google news
