Ανατροπή από ένα «παπαδοπαίδι»

Με ένα έργο τέχνης – µνηµόσυνο λίγους µήνες µετά τον θάνατό του, ο αµφιλεγόµενος γερµανός καλλιτέχνης Κρίστοφ Σλίντζεσνιφ κατάφερε να κερδίσει το Χρυσό Λιοντάρι
And the winner is… η Γερµανία.

Ποιος να τοπερίµενε πωςη χώρα που τόλµησε να κατέβει µε έναν νεκρό καλλιτέχνη κι ένα ηµιτελές έργο θα κατάφερνε να φύγει µε το Χρυσό Λιοντάρι από τη µεγαλύτερη παγκοσµίως εικαστική διοργάνωση, την Μπιενάλε της Βενετίας; Ετσι είναι όµως ο κόσµος της τέχνης. Γεµάτος ανατροπές. Τι κι αν τα προγνωστικά ήθελαν το βραβείο να αποσπά το Ισραήλ, καθώς είχε έρθει ώς και ο πρόεδρος της χώρας Σιµόν Πέρες στα εγκαίνια για να ενισχύσει το εθνικό περίπτερο; Τι κι αν στα πηγαδάκια πρωταγωνίστριες ήταν η Βρετανία µε τις τεράστιες ουρές και η πολυσυλλεκτική ∆ανία (µε δυο ελληνικές παρουσίες – της επιµελήτριας Κατερίνας Γρέγου και του ζωγράφου Στέλιου Φαϊτάκη), ενώ φήµες ήθελαν και την Ελλάδα µε τη ∆ιοχάντη να βρίσκεται στην τελική πεντάδα;

Το αντίγραφο ενός καθολικού ναού της ∆υτικής Γερµανίας – εκεί όπου ο καλλιτέχνης Κρίστοφ Σλίντζεσνιφ ήταν παπαδοπαίδι – κατάφερε να κλέψει τις ψήφους της κριτικής επιτροπής.

Μόνο που µια προσεκτική µατιά αποκαλύπτει πως δίπλα στον βωµό υπάρχουν ακτινογραφίες, ένα νοσοκοµειακό κρεβάτι, ένα στεφάνι κηδείας, δυο λευκά φέρετρα, ενώ παράλληλα προβάλλονται κινηµατογραφικά έργα του γερµανού δηµιουργού – ανάµεσά τους και η ταινία µε την πρώην αγαπηµένη του Τίλντα Σουίντον «Egomania»(1986). Με άλλα λόγια, ένα περίπτερο-µνηµόσυνο. Γνωστός περισσότερο ως σκηνοθέτης και λιγότερο ως εικαστικός, ο Κρίστοφ Σλίντζεσνιφ προκάλεσε αντιδράσεις στην πατρίδα του όταν επελέγη να την εκπροσωπήσει. Οταν πέθανε, δε, πριν από λίγους µήνες από καρκίνο στον πνεύµονα σε ηλικία 50 ετών, χωρίς να έχει ολοκληρώσει το έργο του για τη Βενετία, τότε τα αίµατα άναψαν και πολλοί µίλησαν για σκάνδαλο.

Τώρα όµως που πήρε το βραβείο τι θα πουν οι εχθροί;

«Οταν επιλέγεις έναν αµφιλεγόµενο καλλιτέχνη, όπως ο Κρίστοφ Σλίντζεσνιφ, τότε περιµένεις να µη συµφωνούν όλοι µε την επιλογή σου», λέει στα «ΝΕΑ» η επιµελήτρια του γερµανικού περιπτέρου – η οποία συνέβαλε στην ολοκλήρωση του ηµιτελούς έργου που άφησε πίσω του ο Σλίντζεσνιφ –, η 44χρονη Σούζαν Γκαενσάιµερ. «Είµαι πολύ ικανοποιηµένη όµως που έτυχε διεθνούς αποδοχής, διότι αυτός ήταν και ο στόχος µου µετά τον θάνατό του: να δείξω τη δουλειά του σε διεθνές επίπεδο», συνεχίζει. «Είναι ένα απολύτως πολιτικό έργο», συµπληρώνει. «Ηταν ο πιο πολιτικός καλλιτέχνης στις γερµανόφωνες χώρες. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που τον επέλεξα. Πιστεύω ότι είναι πολύ σηµαντικό η τέχνη να έχει πολιτικές διαστάσεις. ∆εν ζούµε σε έναν κόσµο όπου µπορούν να µας βοηθήσουν τα όµορφα αντικείµενα. Αυτό που χρειαζόµαστε είναι η τέχνη να έχει φωνή και να παίρνει θέση».

Γιατί πιστεύει ότι τελικά ήταν το γερµανικό περίπτερο που φεύγει µε το βραβείο; «Νοµίζω ότι συγκινήθηκαν από το ίδιο το έργο, αλλά εκτίµησαν και τις ταινίες του. Σίγουρα έπαιξε ρόλο η δουλειά που είχε κάνει για τα φτωχά χωριά της Αφρικής, η ευρύτητα του πνεύµατός του», εκτιµά η Σούζαν Γκαενσάιµερ.

Πριν την αφήσουµε στους δεκάδες συναδέλφους που την πολιορκούν, της ζητάµε ένα σχόλιο για την οικονοµική κρίση και τα εµπόδια που θέτει η Γερµανία στην Ελλάδα. «Εύχοµαι ειλικρινά η Ελλάδα να καταφέρει να αναγεννηθεί, διότι αγαπώ πολύ τη χώρα σας και την έχω επισκεφθεί πολλές φορές. Λυπάµαι για όσα συµβαίνουν και εύχοµαι οι Ελληνες να µπορέσουν να βρουν δύναµη και κουράγιο», ξεφεύγει διπλωµατικά.


«Οι Ελληνες κοµίζουν ιδέες στον διάλογο µε τους Ευρωπαίους»

«Οαση για το βλέµµα» αναφώνησε ένας από τους επισκέπτες µέσα στην ιστορική Saladel Capitolo, την αίθουσα συνεδριάσεων τηςελληνικής κοινότητας της Βενετίας. Και είναι ίσως ο πιο ταιριαστός χαρακτηρισµός για την έκθεση «Φωτισµένες σκιές», µε 20 πίνακες των Χρόνη Μπότσογλου και Χρήστου Μποκόρου από τη συλλογή του Σωτήρη Φέλιου, που φιλοξενείται στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας.

Καθαρή ζωγραφική, την οποία στερήθηκαν όσοι βοµβαρδίστηκαν από τα γυαλιστερά έργα της Μπιενάλε, συγκίνησε το ελληνικό και διεθνές κοινό που υπέκυψε στη γοητεία των νεκρών πρωταγωνιστών του Χρόνη Μπότσογλου – συγγενών και φίλων, ανάµεσά τους και του Νίκου Καββαδία – µέρος της εµβληµατικής σύνθεσής του, της Νέκυιας. Ούτε στον λιτό ζωγραφικό κόσµο του Χρήστου Μποκόρου µε τις φλογίτσες, τις σηµαίες και τα πρόσφορα.

Μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαινόταν πως οι δύο ζωγράφοι δεν έχουν πολλά κοινά, εκτός από τη συνύπαρξή τους στη συλλογή Φέλιου που αριθµεί 650 πίνακες, µια προσεκτικότερη µατιά όµως αποκάλυπτε το πνεύµα της αρχαιοελληνικής ζωγραφικής και την παράδοση της βυζαντινής τέχνης που διαπνέουν τιην τέχνη και των δύο.

«Είναι µια ευκαιρία να δείξουµε ότι γεννιέται πολιτισµός στην Ελλάδα και πως οι Ελληνες κοµίζουν ιδέες στον διάλογο µε τους Ευρωπαίους» έδωσε το στίγµα της έκθεσης ο συλλέκτης Σωτήρης Φέλιος, ο οποίος παρουσιάζει για δεύτερη φοράτµήµα της συλλογής του σε διεθνές κοινό – µετά την Κωνσταντινούπολη.

«Η έκθεση προσφέρει µια λαµπρή ευκαιρία στο Ινστιτούτο να καταδείξει ότι εξακολουθεί µε τη δυναµική που διαθέτει να λειτουργεί ως πολιτιστικός πρεσβευτής της Ελλάδας» τόνισε η διευθύντρια του µοναδικού ελληνικού ερευνητικού κέντρου εκτός Ελλάδος Χρύσα Μαλτέζου, όπου φιλοξενούνται οι «Φωτισµένες Σκιές». Η «δύσκολη» εκθεσιακά αίθουσα του Ινστιτούτου Βενετίας κατάφερε όχι µόνο να µεταµορφωθεί για να φιλοξενήσει τα έργα τέχνης, γεγονός που εντυπωσίασε ακόµη και τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Θεόδωρο Πάγκαλο.

INFO

Φωτισµένες Σκιές στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, Castello 3412, Βενετία έως 15 Ιουλίου.

Τα υπόλοιπα βραβεία

Χρυσό Λιοντάρι καλύτερου καλλιτέχνη στον Βρετανό Κρίστιαν Μάρκλεϊ µε το «Ρολόι», ένα βίντεο κολάζ από ταινίες µε ρολόγια.

Αργυρό Λιοντάρι – ως νέος και υποσχόµενος καλλιτέχνης – στον 34χρονο Βρετανό Χαρούν Μίρζα για εγκατάσταση σε ηχοµονωµένο δωµάτιο.

Ειδική µνεία: περίπτερο Λιθουανίας και η εκ Σουηδίας Κλάρα Λίντεν.

Βραβεία συνολικής προσφοράς: στην Αµερικανίδα Ελέιν Στούρτεβαντ και στον Αυστριακό Φραντς Βεστ.