Ματιές από τη χαραµάδα στην ελληνική Ιστορία

Κοσµοσυρροή, πολιτικές αναφορές, εκκεντρικότητες και κοσµικές παρουσίες δινουν το πρώτο στίγµα της 54ης Μπιενάλε στη Βενετία
«Μα πού πήγε το ελληνικό περίπτερο;», αναρωτιόνταν όσοι ήξεραν το κτίριο που έµοιαζε µε βυζαντινή εκκλησία. Τη θέση του έχει πάρει ένα ξύλινο κιβώτιο καµωµένο από σανίδες. Από τις χαραµάδες που αφήνουνµπορεί να κρυφοκοιτάξει κάποιος την Ιστορία µας. Και να δει το αρχικό κτίριο που η ελληνίδα εικαστικός ∆ιοχάντη – διακεκριµενη διεθνώς στην τέχνη τοπίου (landart) – έντυσε για τη φετινή εθνική συµµετοχή µας.

Στο εσωτερικό ένας σκοτεινός διάδροµος µας οδηγεί στο βάθος, προς µια κάθετη φωτεινή λωρίδα, υπό τους ήχους υποβλητικής µουσικής, ενώ δεξιά κι αριστερά έχουν δηµιουργηθεί µικρές λίµνες µε νερό. Μια πρόταση διακριτική και µινιµαλιστική που σε προκαλεί να ηρεµήσεις και να διαλογιστείς, απαραίτητο µετά τον βοµβαρδισµό εικόνων που έχει υποστεί κάποιος που παρακολουθεί τα εικαστικά δρώµενα στο πλαίσιο της Μπιενάλε.

Φειδωλή στα λόγια, η ∆ιοχάντη δεν πιστεύει κι εκείνη πως το έργο ολοκληρώθηκε στην ώρα του, καθώς αντιµετώπισε πλήθος δυσκολιών, κι εγκαινιάζεται σήµερα πιθανόν παρουσία και του υπουργού Πολιτισµού και Τουρισµού Παύλου Γερουλάνου.

Πολιτική διάσταση ωστόσο διακρίνει η επιµελήτρια του ελληνικού περιπτέρου Μαρία Μαραγκού που επισηµαίνει ότι «το έργο εκφράζει την ευρωπαϊκή πολιτική κατάσταση και κυρίως την υπάρχουσα ελληνική ύφεση από την ανοικοδόµηση έως τη συνάντηση µε το φως».

Θετικές είναιοιπρώτες αντιδράσεις για την ελληνική συµµετοχή καθώς ήδη η επιθεώρηση τέχνης The Art Newspaper και το δίκτυo Bloomberg έχουν κάνει αναφορές. Η Ελλάδα όµως δεν είναι παρούσαµόνο µέσω της επίσηµης συµµετοχής της. Από τα περίπτερα που έχουν κλέψειτην παράσταση είναι εκείνο της ∆ανίας µε επιµελήτρια την Κατερίνα Γρέγου και την τεράστια τοιχογραφία σε στυλ αγιογραφίας του Στέλιου Φαϊτάκη – πρωταγωνιστούν από τον Μάο έως τα ΜΑΤ κι από κραγιόνκαι ποδοσφαιριστές έως βιβλία στην πυρά – να έχειφωτογραφηθεί από όλα ταiPhones και τα iPad που κυκλοφορούν στη Βενετία. Oι φωτογραφικέςµηχανές αποτελούν παρελθόν.

Ελληνική ζωγραφική όµως – που λείπει από τη φετινή διοργάνωση, καθώς τα περισσότερα έργα είναι εγκαταστάσεις και βίντεο – θα δουν από απόψε και όσοι επισκεφθούν το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών, όπου εκτίθενται έργατου Χρόνη Μπότσογλου και του Χρήστου Μποκόρου από τη συλλογήτου Σωτήρη Φέλιου, ενώ ελληνικός δάκτυλος – το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – βρίσκεται πίσω από την εκκεντρική πιετά του Γιαν Φαµπρ που φιλοξενείται στη Nuova Scuola Grande di Santa Maria della Misericordia. Η Μπιενάλε όµως δεν είναι µόνο εθνικές συµµετοχές, αλλά και µια πολλά υποσχόµενη κάθε φορά θεµατική έκθεση, που φέτος έχει τον τίτλο «Illuminations» και επιχειρεί να παίξει µε το θέµα του διαφωτισµού και του φωτός υπό τη διεύθυνση της ελβετίδας ιστορικού τέχνης Μπάις Κάριγκερ. Στην Αρσενάλε λοιπόν – το παλιό νεώριο της πόλης – έχουν βρει τη θέση τους 83 καλλιτέχνες – πολλοί συµπατριώτες της επιµελήτριας, αλλά και 32 εξ αυτών κάτω των 35ετών. Από τη µία είσοδο την αυλαία σηκώνει εκτός συναγωνισµού οµετρ του µανιερισµού Τιντορέτο µε τρία έργα του – αν και δεν αναδεικνύονται λόγω του φωτισµού – κάτω από το άγρυπνο βλέµµα εκατοντάδων περιστεριών που έχει σκορπίσει στα δοκάρια της οροφής – ευτυχώς ψεύτικα – ο Μαουρίτσιο Κατελάν.

Πρωταγωνιστής ωστόσο αναδεικνύεται ο Ουρς Φίσερ µε τα κέρινα γλυπτά του – ανάµεσά τους αντίγραφο σε κερί της «Αρπαγής των Σαβίνων», αλλά και της καρέκλας του καλλιτέχνη – που καίγονται αργά και λειώνουν.

Εντυπωσιακό το προϊστορικό τέρας από κορδέλες, ελαστικό και ξύλο του Νοτιοαφρικανού Νίκολας Χλόµπο, ο λαβύρινθος από χαρτόκουτα του Φάµπιαν Μάρτι, στο εσωτερικό του οποίου προβάλλεται βίντεο που έχει τραβηχτεί από iPhone4, αλλά και οι σκάλες της Μόνικα Μπονβιτσίνι από σπασµένους καθρέφτες, µέταλλο και ξύλο.

Ο Κινέζος Σονγκ Ντονγκ µετέφερε το πατρικό ξύλινο σπίτι του ηλικίας 100 ετών στη Βενετία και το περικύκλωσε µε 100 πόρτες από παλιές ντουλάπες

Μεγιστάνες, µοντέλα και σταρ

Ως το µεγαλύτερο εικαστικό γεγονός παγκοσµίως η Μπιενάλε δεν προσελκύει µόνο φιλότεχνους, αλλά και όσους θέλουν να παρουσιάζονται ως τέτοιοι ή ξέρουν ότι τα φλας θα αστράψουν δίπλα στις γόνδολες. ∆εν είναι άλλωστε τυχαίο ότι κοντά στα παλιά τελωνεία δεν πέφτει ούτε καρφίτσα, καθώς έχουν αράξει δεκάδες πολυτελή σκάφη. Οχι όµως και η εντυπωσιακή ογκώδης «Luna», η θαλαµηγός του ρώσου µεγιστάνα Ροµάν Αµπράµοβιτς, που έχει δέσει µπροστά στην είσοδο της Μπιενάλε και για λόγους ασφαλείας έχει κλείσει και µεγάλο µέρος της παραλιακής οδού. Παρούσα και η Ναόµι Κάµπελ, ενώ δεν θα µπορούσε να λείπει και η Σάλµα Χάγιεκ καθώς ο σύζυγός της, ο πολυεκατοµµυριούχος Φρανσουά Πινό, εγκαινίασε µία ακόµη εικαστική έκθεση στο Παλάτσο Γκράσι υπό τον τίτλο «Ο κόσµος σας ανήκει». Παρών και ο εικαστικός και σκηνοθέτης («Πριν πέσει η νύχτα», «Το σκάφανδρο και η πεταλούδα») Τζούλιαν Σνάµπελ. Παρούσα – εξ αποστάσεως – και η Λίντσεϊ Λόαν που βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισµό αλλά πρωταγωνιστεί στην 90 δευτερολέπτων εικαστική ταινία του ζωγράφου Ρίτσαρντ Φίλιπς, που προβάλλεται στη Βενετία έως την Κυριακή.