900 εισβολείς στη Μεσόγειο!

Η κερκόπορτα της Ανατολικής Μεσογείου είναι το Σουέζ. Εξαιτίας του µεγάλου πλάτους της διώρυγας, που φθάνει τα 400 µέτρα, ο αριθµός ψαριών και θαλάσσιων οργανισµών που εισβάλλουν από την Ερυθρά Θάλασσα αυξήθηκε τον τελευταίο καιρό στα 900 είδη. «Από τα είδη αυτά, τα 83 είναι ψάρια και τα υπόλοιπαδιάφοροι οργανισµοί όπως σουπιές, χταπόδια, καρκινοειδή, µαλάκιακαι φύκια», λέει στα «ΝΕΑ» ο δρ Θαλάσσιας Βιολογίας Στέφανος Καλογήρου, ο οποίος στο πλαίσιο της διδακτορικής του διατριβής στο Πανεπιστήµιο του Γκέτεµποργκ ερεύνησε επί τέσσερα χρόνια σε συνεργασία µε το ΕΛΚΕΘΕ τη διασπορά των ξενικών ειδών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Μεσόγειος, όπως εξηγεί, είναι η µοναδική θάλασσα στον κόσµο που έχει δεχτεί τόσο µεγάλη εισβολή ειδών. Ο λόγος που συµβαίνει αυτό είναι, όπως πιστεύει, το µεγάλο πλάτος της ∆ιώρυγας του Σουέζ.

«Οταν διανοίχτηκε το 1869, το βάθος της έφθανε τα 8µέτρα και το πλάτος της κυµαινόταν από 60 έως 100 µέτρα. Σήµερα το κανάλι έχει βάθος 25 µέτρα και πλάτος 400 µέτρα. Αυτή είναι η πρωταρχική αιτία που έχειοδηγήσει στην αύξηση των ξενικών ειδών και όχι τόσο η κλιµατική αλλαγή»,λέει ο κ. Στ.

Καλογήρου.

Βέβαια, επιστηµονικά δεδοµένα που έχουν συγκεντρωθεί υποδεικνύουν ότι τα τελευταία 50 χρόνια η µέση θερµοκρασία της Ανατολικής Μεσογείου έχει αυξηθεί κατά 1,1βαθµό Κελσίου, όµως «δεν έχει ακόµη αποδειχτεί ότι όλα αυτά τα είδη τροπικής καταγωγής µετανάστευσαν στη Μεσόγειο για να βρουν καταφύγιο σε θερµά νερά».

Μια τόσοµεγάλη εισβολή ειδών δεν θα µπορούσε, όπως είναι φυσικό, να µην προκαλέσειαναστά τωση στο θαλάσσιο οικοσύστηµα και έναν µεγάλο ανταγωνισµό µε τα ενδηµικά είδη.

Η τροµπέτα (Fistularia commersonii) είναι ένα από τα ψάρια που πρωτοστατεί στον σαµατά. Τυγχάνει να είναι το µεγαλύτερο σε µήκος απ’ τους ξενικούς εισβολείς, φθάνει έως και 1,5 µέτρο και είναι ιχθυοφάγο.

Τρέφεται µε τους γόνους άλλων ψαριών που έχουνµεγάλη εµπορική αξία και ίσως µελλοντικά προκαλέσει ζηµιά στην παράκτια αλιεία,όπως επίσης και στην ισορροπία του οικοσυστήµατος. Η τροµπέτα, µάλιστα, δεν περιορίστηκε µόνο στην παράκτια ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά έφθασε ακόµη και στο Γιβραλτάρ. Από την άλλη, ο γνωστός λαγοκέφαλος, που απαγορεύεται να καταναλωθεί επειδή έχει µια τοξίνη στ’ αναπαραγωγικά όργανα και το έντερο ικανή να προκαλέσει µυϊκή παράλυση σε όποιον τον φάει, καταβροχθίζει µεγάλες ποσότητες από σουπιές και χταπόδια.

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ο λαγοκέφαλος δεν έχει περιοριστεί µόνο στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο και τη θάλασσα της Λεβαντίνης νότια της Ρόδου, αλλά έχει εξορµήσει µέχρι τηΧαλκιδική και προσφάτως πέρασε στο Ιόνιο.

Ενα από τα πρώτα ξενικά είδηψαριών που εισέβαλαν απότην Ερυθρά Θάλασσα ήταν και ο γερµανός. Υπάρχει ο άσπρος και ο µαύρος γερµανός. «Το ψάρι αυτό τρέφεται κυρίως µε φύκια. Το ίδιο κάνουν και οι σάλπες. Οµως ο γερµανός κατάφερε να εκτοπίσει τουςπληθυσµούς από σάλπες αναστατώνοντας το οικοσύστηµα», λέει ο Στ. Καλογήρου.

Βέβαια ο γερµανός δεν προκάλεσε και οικονοµική ζηµιά στηναλιεία, επειδή είναι ψάρι που στα ∆ωδεκάνησα τρώγεται και είναι και εύγευστο. Το ίδιο συµβαίνει και µεδύο είδη µπαρµπουνιών, τον λοχία που έχει µια κίτρινη ρίγα και τον καρβουνιάρη που είναι γκριζωπός.

Ανταγωνίζονταν µε το δικό µας το µπαρµπούνι και την κουτσοµούρα (και τα τέσσερα ψάρια της ίδιας οικογένειας) και τα έδιωξαν. Οµως και ο λοχίας και ο καρβουνιάρης αλιεύονται και σερβίρονται στις ψαροταβέρνες.

Η αύξηση των ξενικών ειδών οφείλεται στο µεγάλο πλάτος και βάθος της διώρυγας

Μεταφέρονται µε τα πλοία

Τα ξενικά είδη από την ερυθρά Θάλασσα δεν εκµεταλλεύτηκαν µόνο την εκβάθυνση της Διώρυγας του Σουέζ για να φθάσουν σ’ εµάς, αλλά µεταφέρθηκαν και µε τη σαβούρα ποντοπόρων πλοίων. τα πλοία µπορεί να αντλούν µεγάλες ποσότητες νερού από την ερυθρά Θάλασσα και να γεµίζουν τ’ αµπάρια τους για λόγους πλευστότητας.

οταν στη συνέχεια βρεθούν στη Μεσόγειο µπορεί ν’ αδειάζουν το νερό και µαζί τους οργανισµούς που υπήρχαν σ’ αυτό. εκτιµάται ότι τα 80 από τα 83 είδη ψαριών δεν είναι βαθύβια και ζουν σε παράκτιες ζώνες σε βάθος που δεν υπερβαίνει τα 150 µέτρα