Οι επιστήµονες έλυσαν το µυστήριο γιατί ξεθωριάζουν τα χρώµατα στους πίνακες

«και ξαφνικά ο ουρανός έγινε γκρίζος»… αντί για την εικόνα πριν από µια καλοκαιρινή µπόρα, η φράση χαρακτηρίζει αυτό που συµβαίνει στους πίνακες του ισπανού ζωγράφου Μπαρτολοµέ Εστεµπάν Μουρίλο και άλλων ζωγράφων που δηµιούργησαν τα έργα τους από τον 16ο ώς τον 18ο αιώνα.

Με την πάροδο του χρόνου, το µπλε του ουρανού, το οποίο οφείλεται στο σµάλτο που χρησιµοποιούσαν στους πίνακές τους, ξεθωριάζει γιατί το υλικό είναι πολύ ασταθές.

Τώρα, οι επιστήµονες βρήκαν την αιτία αυτής της ανεπιθύµητης αλλαγής. Ερευνητές από τη Γαλλία και τη Βρετανία, που συµµετέχουν σε ένα καινούργιο ευρωπαϊκό πρόγραµµα µελέτης αρχαίων υλικών, ανέλυσαν µε ακτινοβολία σύγχροτρον (δηλαδή πανίσχυρες ακτίνες Χ) ψήγµατα µπογιάς από τους πίνακες του Μουρίλο και άλλων καλλιτεχνών της εποχής. οι ειδικοί ανακάλυψαν ότι το πρόβληµα οφείλεται στη µεταβολή του περιβάλλοντος των ιόντων κοβαλτίου, που ευθύνονται για το έντονο µπλε χρώµα. Η αλλαγή αυτή είναι µέρος της διαδικασίας σχηµατισµού του γυαλιού, που χρησιµοποιούσαν τότε οι καλλιτέχνες.

Το σµάλτο ήταν πολύ συνηθισµένο σε πίνακες του 16ου, 17ου και 18ου αιώνα. οι καλλιτέχνες χρησιµοποιούσαν χαλαζία (άµµο), ποτάσα και κοβάλτιο για να πετύχουν αυτό το βαθύ µπλε, πρώτα σε µορφή γυαλιού και µετά σκόνης. Το κοβάλτιο καθόριζε την ένταση του χρώµατος. οταν οι ζωγράφοι άρχισαν να καταλαβαίνουν πως το σµάλτο ξεθώριαζε, αραίωσαν πολύ τη χρήση του καθώς βρήκαν άλλες, τεχνητές και πιο σταθερές µπλε χρωστικές ουσίες.

Στην έρευνά τους, οι επιστήµονες χρησιµοποίησαν έργα από την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου και το Λούβρο.