Ξιφουλκούν µε λέξεις και ιδέες

«Ενας λογοτέχνης είναι πιο κοντά στην επίλυση ενός κοινωνικού ή οικονοµικού προβλήµατος», λέει ο συγγραφέας Νίκος Παπανδρέου, την ώρα που το ανήσυχο βουητό στην οδό Αθηνάς µοιάζει αµήχανο στην πιο δύσκολη οικονοµική και κοινωνική συγκυρία της χώρας
Αν ένας λογοτέχνης ψηλαφίζει καλά την κοινωνία, η εξίσωση έχει καλύτερα αποτελέσµαταόταν οι λογοτέχνες είναι δύο και µάλιστα σε µια ξιφασκία µε λέξεις και ιδέες. Και ακόµη περισσότερο όταν τα κείµενά τους που δηµοσιεύονταν για µιαδεκαετία (από το 1999 µέχρι σήµερα ακόµη) στο ιστορικό περιοδικό «Οικονοµική Επιθεώρηση» µόλις µετουσιώθηκαν σε βιβλίο µε τον τίτλο «Βασίλης Βασιλικός – Νίκος Παπανδρέου: ∆ύο συγγραφείς – Μία δεκαετία» απ’ τις Εκδόσεις Κέρκυρα-Economia.

Στη χθεσινή παρουσίαση στον πολυχώρο «Eco Zone» του Οµίλου Economia η συζήτηση άναψε – απόντος του Βασίλη Βασιλικού λόγω γρίπης – και µε αφορµή τον προβληµατισµό δύο συγγραφέων που αν µη τι άλλο είχαν πάντα τις κεραίες τους ανοιχτές στα κοινωνικά διακυβεύµατα.

Βεβαίως, η παράδοση που θέλει λογοτέχνες να γράφουν για οικονοµία και κοινωνία καινα καταθέτουν τον τρέχοντα προβληµατισµό τους σε ένα έντυπο όπως η «Οικονοµική Επιθεώρηση» είναι µακρά. Οπως κάποτε εδώ φιλοξενούνταν οι απόψεις ενός Καραγάτση ή ενός Σπύρου Μελά, σήµερα η εκδότρια Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη έδωσε το βήµα για µια δεκαετία – και ακόµη σήµερα – σεΒασιλικό και Παπανδρέου.

Και εκεί ακριβώς που τέµνεται η λογοτεχνία µε την οικονοµία, το αποτέλεσµα δεν είναι αµελητέο. Ας µην ξεχνάµε εξάλλου – όπως γράφει στο πρώτο κείµενο του βιβλίου ο Βασιλικός – πως ο Καρλ Μαρξ έγινε οικονοµολόγος χάρη στον Μπαλζάκ και µάλιστα κατάλαβε το «αγροτικό πρόβληµα» του πρώτου µισού του περασµένου αιώνα µέσα από ένα συγκεκριµένο βιβλίο του Μπαλζάκ, τους «Αγρότες».

«Εδώ χρονογραφείται η ζωή της χώρας. Η δεκαετία αυτήείναι µοιραία έτσι κι αλλιώς, αφού το 1999 που αρχίζει η δηµοσίευση των άρθρων τότε ακριβώς ξεκινάνε το ευρώ και η ΟΝΕ», τοποθετήθηκε ο συντονιστής της χθεσινής εκδήλωσης Παύλος Τσίµας. «Βέβαια, κάποιοι από τότε έλεγαν πως χωρίς πολιτική ένωση η οικονοµική ενοποίηση θα καταρρεύσει, τότε όµως η Ελλάδα κλείδωνε τη συµµετοχή της στο ευρώ και τότε κορυφώνεται η µεταπολιτευτική αγωνία. Τότε µάλισταέχουµε και την αρχή του ελληνοτουρκικού ειδυλλίου.

Ηταν τα δέκα αµέριµναχρόνια. Το έλλειµµα, που από τότε ήταν υπαρκτό, δεν είχε για εµάς καµία σηµασία. Αυτό τελείωσε ξαφνικά. Ηταν σαν να πέσαµε για ύπνο στο καλό µας κρεβάτι και όταν ξυπνήσαµε ήµασταν διασωληνωµένοι σε κρεβάτι χειρουργείου και έπρεπενα µείνουµε ακίνητοι και παγωµένοι γιατί οποιαδήποτε κίνηση θα ήταν µοιραία».

«Ξιφουλκούν µε λέξεις και ιδέες», σηµείωσε ο δηµοσιογρά φοςΚώστας Καλφόπουλος για τησυνάντηση Βασιλικού και Παπανδρέου και την παροµοίασε µε µια συγκατοίκηση, µια ώσµωση δηµόσιας και λογοτεχνικής γραφής. Θέλετε ένα παράδειγµα; Ας δούµε λοιπόν τι έλεγε τον Αύγουστο του 2001 ο Νίκος Παπανδρέου στο άρθρο του µε τίτλο «Σώζεταιτο Αιγαίο» για τον αρχιτεκτονι κό χαρακτήρα των νησιών: «Οταν κάποια στιγµή, ίσως την επόµενη δεκαετία, η έννοια του “όµορφου” αποκτήσειανεξάρτητη κοινωνική αξία, όταν γίνει µέρος της ζωής µας, όπως στην Τοσκάνη, τότε δεν θα χρειαστεί να καθοδηγείται η απληστία από το κράτος». Εγραφε όµως και για την Κίνα το 2005: «Μερικοί προβλέπουν ότι η Κίνα θα ξεπεράσει την Αµερική. Αυτή η µέρα βρίσκεται πολύ µακριά ακόµη, αλλά τα σηµάδια που υπάρχουν δηλώνουν ότι δεν πρόκειται για φαντασίωση. Σήµερα η Κίνα είναι ο µεγαλύτερος καταναλωτής σιδήρου, τσιµέντου και αργύρου και ο δεύτερος µεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου». Απ’ τη µεριά του ο Βασίλης Βασιλικός έγραφε την ίδια περίοδο: «Ποιος θα µπορούσε να είναι ο καλύτεροςορισµός της Ελλάδας; Η χώρα που παίρνει το Κύπελλο το 2004 και που το 2006 δεν συµµετέχει».

«Μόνο αν συνδεθεί το όµορφο µε κάποιο χρηµατικό όφελος, θα έχουµε ελπίδα να σωθούµε από την ίδια την τάση µας προς το εύκολο και το άσχηµο», παρατήρησε ο Νίκος Παπανδρέου

Η Ελλάδα που δεν σκεφτόταν

«Αν και τοποθετούνται ως κείµενα σε συγκεκριµένη χρονική στιγµή και σε ορισµένο έντυπο, το επιχείρηµα των συγγραφέων ξετυλίγεται για να γίνει κατανοητό στο δυσπροσδιόριστο αναγνωστικό κοινό. Το 1999-2000 η Ελλάδα δεν σκεφτόταν ή µάλλον νόµιζε πως δεν χρειαζόταν να σκέφτεται. Η επερχόµενη οικονοµική κρίση υπήρχε στο µυαλό κάποιων, όµως την είχαµε κάνει λίγο παραπέρα. Αξιζεαυτή η παράλληλη πορεία που µετουσιώθηκε σε βιβλίο, γιατί χρειάζεται να απορούµε, να καταλαβαίνουµε και να επεξηγούµε», είπε ο δηµοσιογράφος Αντώνης Παπαγιαννίδης.