Πολιτισµός, µια ακριβή ιστορία

«Ναι στις κρατικές επιχορηγήσεις, αλλά µε µέτρο και κριτήρια», λέει ο κόσµος του πολιτισµού µε αφορµή το ασαφές ώς τώρα τοπίο στην οικονοµική ενίσχυση των θιάσων
Το ΥΠΠΟΤ ετοιµάζεται να γυρίσει σελίδα εξοφλώντας τα χρέη και θεσπίζοντας νέα κριτήρια για τη στήριξη του ελληνικού θεάτρου, σε µια περίοδο κατά την οποία οι ιδιώτες χορηγοί δεν βάζουν το χέρι στην τσέπη. Eβδοµήντα θίασοι του ελεύθερου θεάτρου εδώ και 18 µήνες περιµένουν απαντήσεις και χρήµατα – σύµφωνα µε τις επίσηµες δεσµεύσεις που υποστηρίζουν ότι είχαν.

Οι δύο κρατικές σκηνές, το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Βορείου Ελλάδος επιχορηγούνται σε ετήσια βάση µε περίπου 15 εκατ. ευρώ.

«Η µείωση των επιχορηγήσεων είναι θεµιτή. Οχι όµως και η εξαφάνισή τους», εκτιµά ο σκηνοθέτης και ακαδηµαϊκός Σπύρος Α. Ευαγγελάτος, ο οποίος πρόσφατα λόγω χρεών και έλλειψης οικονοµικής ενίσχυσης ανέστειλε τη λειτουργία του «Αµφι-Θεάτρου» του στην Πλάκα και εκποίησε όλα τα υπάρχοντά του (και κοστούµια).

«Θα πρέπει να αλλάξει πλήρως η πολιτική των επιχορηγήσεων, ειδικά σε µια περίοδο τεράστιας οικονοµικής κρίσης», εκτιµά ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου και πρώην υφυπουργός Πολιτισµού Πέτρος Τατούλης, που είχε ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων µε θέσεις του κατά του «κρατικοδίαιτου πολιτισµού». «∆εν µπορούµε όµως να πούµε και όχι στις επιχορηγήσεις, ειδικά αυτή την εποχή. Θα ήταν καταστροφικό».

«Το πρόβληµα είναι πως υπήρξαν περιπτώσεις που οι επιχορηγήσεις κατέστρεψαν ανθρώπους διότι έµαθαν να µην κουράζονται», υποστηρίζει από την πλευρά του ο καθηγητής στο Πανεπιστήµιο Κρήτης και διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, το οποίο δεν επιχορηγείται από το κράτος, Νίκος Σταµπολίδης.

«Υπάρχει ταµειακό πρόβληµα σε πολλά θέατρα. Εκτεθήκαµε ανεπανόρθωτα διότι το ΥΠΠΟΤ µάς υποσχέθηκε ότι θα δοθούν επιχορηγήσεις και τώρα πρέπει να ξεχρεώσουµε παραγωγές που έχουν ήδη ανέβει», λέει ο θιασάρχης, ηθοποιός και σκηνοθέτης ∆ηµήτρης Τάρλοου.

«Η τέχνη είναι ακριβή ιστορία. Είναι δυνατόν η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ή η Λυρική Σκηνή να λειτουργούν χωρίς επιχορήγηση; Την εποχή που ήµουν υπουργός Πολιτισµού βοήθησα νέους ανθρώπους που σήµερα είναι καταξιωµένοι, όπως ο Μιχαήλ Μαρµαρινός και ο ∆ηµήτρης Παπαϊωάννου. Πώς νοµίζετε ότι επιβίωσαν ο Βογιατζής ή το “Αµόρε”; Μόνο από τα εισιτήρια;», λέει ο Θάνος Μικρούτσικος .

«Η επιχορήγηση, ωστόσο, δεν έχει να κάνει µε την επιτυχία», εκτιµά ο Πέτρος Φιλιππίδης. «∆εν περίµενα πότε θα αποφασίσει ο κάθε υπουργός Πολιτισµού να µου δώσει χρήµατα. Είµαι όµως η εξαίρεση και όχι παράδειγµα προς µίµηση. Μπορεί να γλίτωσα από το ΥΠΠΟΤ, αλλά πιάστηκα στα νύχια ανθρώπων απολίτιστων που µε ταπείνωσαν», προσθέτει και ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Σταµάτης Φασουλής.

«Το θέµα δεν είναι να επιβιώνεις, αλλά να εξελίσσεται η δουλειά σου», λέει η Γκίγκη Αργυροπούλου από τη θεατρική οµάδα Mkultra, που µαζί µε εκπροσώπους τεσσάρων ακόµη οµάδων και τη σκηνοθέτρια Γεωργία Μαυραγάνη δηµιούργησαν την «Κίνηση Μαβίλη»: µια «αυθόρµητη συνάντηση καλλιτεχνών» που επιδιώκει τον διάλογο µε το ΥΠΠΟΤ για θέµατα που αφορούν την οικονοµική ενίσχυση του πολιτισµού. Η όλη συζήτηση γίνεται για 2,8 εκατ.

ευρώ που θα µοιραστούν 70 θίασοι του ελεύθερου θιάσου, ήτοι 0,0035% του κρατικού προϋπολογισµού, όπως υποστηρίζουν οι υποψήφιοι προς επιχορήγηση θίασοι σε επιστολή που διένειµαν τους τελευταίους µήνες στους θεατές. «Εάν θέλει η Πολιτεία να βρει χρήµατα, βρίσκει. Για την επόµενη χρονιά θα βρεθούµε αντιµέτωποι µε περικοπές και απολύσεις», προσθέτει ο ∆ηµήτρης Τάρλοου.

Με ποια κριτήρια;

Πρόβληµα δεν έχει προκύψει µόνο γύρω από το πόσα χρήµατα θα δοθούν και πότε, αλλά κυρίως γύρω από το ποιοι θα είναι αποδέκτες και µε ποια κριτήρια. «Είναι θέµα προσώπων και επιτροπών που αποφασίζουν για τις επιχορηγήσεις, αν και οι επιλογές είναι δύσκολο να είναι αντικειµενικές», λέει ο Σπύρος Ευαγγελάτος. «Πρέπει να γίνεται αξιολόγηση του έργου που προσφέρουν ακόµη και υψηλού επιπέδου οργανισµοί», προσθέτει ο Πέτρος Τατούλης, την ώρα που ο Θάνος Μικρούτσικος διατυπώνει την άποψη ότι δεν υπάρχει κανένα σύστηµα στις επιχορηγήσεις.

«Οφείλουµε να δούµε ποιοι παράγουν έργα τέχνης και να τους επιβραβεύσουµε, όχι χαρίζοντάς τους αφειδώς χρήµατα, αλλά δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συνεχίσουν να παράγουν πολιτισµό», εκτιµά ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και ηθοποιός Γιάννης Βούρος.

«Να υπάρχει όµως παρακολούθηση των επιχορηγούµενων και να µην ευνοούνται µόνον όσοι έχουν διασυνδέσεις. Οταν η επιχορήγηση γίνεται αυτοσκοπός και υπάρχουν επαγγελµατίες επιχορηγούµενοι, η κατάσταση είναι µεµπτή και κατακριτέα», προσθέτει ο Νίκος Σταµπολίδης. «Πρέπει να υπάρξει διαχωρισµός ώστε άλλα χρήµατα να πηγαίνουν για τον χώρο και τα λειτουργικά του έξοδα, άλλα για τις οµάδες, κι άλλα για τους καλλιτέχνες ατοµικά», υποστηρίζει η Γκίγκη Αργυροπούλου.

«Το πρόβληµα δεν είναι αν ο πολιτισµός θα είναι ή όχι κρατικοδίαιτος, αλλά αν τα κονδύλια µοιράζονται µε βάση τις γνωριµίες του υπουργού» κατά τον Θάνο Μικρούτσικο.

«∆εν θα ήθελα ένα αποκλειστικά κρατικοδίαιτο µουσείο» λέει ο καθηγητής Νίκος Σταµπολίδης. «Η καλλιτεχνική δηµιουργία δεν έχει ωράριο. Σκέφτεστε τι θα συνέβαινε αν η Πλιτσέσκαγια έλεγε ότι δεν κάνω πρόβα περισσότερη ώρα από όση προβλέπει το ωράριό µου; Οταν κάποιος αγωνίζεται να βρει τα χρήµατα για να επιβιώσει, αναγνωρίζει την αξίας τους». Το ζήτηµα των προβών µε το…

ρολόι στο χέρι έχει άλλωστε ταλανίσει πολλούς – και διακεκριµένους – µαέστρους στη συνεργασία τους µε τις κρατικές ορχήστρες ή αντίστοιχα χορογράφους µε τα (κρατικά) µπαλέτα και σκηνοθέτες µε ηθοποιούς των σκηνών που πληρώνονται αποκλειστικά από το ελληνικό ∆ηµόσιο.