«Τα βραβεία ενθαρρύνουν τους νέους συγγραφείς»

Το τοπίο του βιβλίου φωτίζει ο διευθυντής του «∆ιαβάζω» και δηµοσιογράφος Γιάννης Μπασκόζος µε αφορµή την απονοµή για 15η φορά των λογοτεχνικών διακρίσεων από το περιοδικό (αύριο στο Μουσείο Μπενάκη)

Ποιες είναι οι τάσεις που χαρακτηρίζουν σήµερα τη λογοτεχνική παραγωγή; Η γλώσσα του Ιντερνετ έχει αλλάξει τον τρόπο µε τον οποίο εκφράζονται οι νεώτερες γενιές συγγραφέων; Με αφορµή την απονοµή για 15η φορά των λογοτεχνικών βραβείων «∆ιαβάζω», ο διευθυντής του περιοδικού και δηµοσιογράφος Γιάννης Μπασκόζος φωτίζει το τοπίο του βιβλίου.

Σε εποχές δύσκολες, σίγουρα οι άνθρωποι εξακολουθούν και γράφουν (µπορεί και περισσότερο από πριν), τα βραβεία δίνονται, οι εκδηλώσεις του βιβλίου γίνονται, πόσο όµως αντέχει η αγορά του βιβλίου τις µειωµένες συντάξεις και τους µισθούς; Υπάρχουν άραγε και θετικές πλευρές στην κρίση;

Οι µειώσεις µισθών και συντάξεων έχουν επηρεάσει τις πωλήσεις των βιβλίων κι αυτό έχει στριµώξει τα βιβλιοπωλεία, µε αποτέλεσµα να υπάρχει έλλειψη ρευστότητας στην αγορά. Το γεγονός αυτό έχει πιέσει τους εκδότες. Στα θετικά της κρίσης είναι ότι οι εκδότες έχουν περιορίσει την παραγωγή τους σε ποιοτικά βιβλία και αρκετοί αναγνώστες στρέφονται σε αυτά. Το βλέπουµε και στην επιτυχία των κλασικών συγγραφέων που κυκλοφορούν από «ΤΑ ΝΕΑ» και «Το Βήµα» στα περίπτερα.

Ποιες τάσεις βλέπετε να διαµορφώνονται στη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή;

Οι πεζογράφοι αφήνουν την αφέλεια και τον προβληµατισµό των προηγούµενων δεκαετιών ‘80 και ‘90 και θέτουν στον αναγνώστη πιο σύνθετα ερωτήµατα. Η πολιτική, η ιστορία αλλά και σκληρά κοινωνικά θέµατα (βία, τροµοκρατία κ.ά.) τούς απασχολούν περισσότερο. Μορφικά έχουµε αρκετά υβριδικά κείµενα όπου αναµειγνύονται πολλά είδη, για παράδειγµα κείµενα όπου συνυπάρχει η µυθοπλασία µε τον στοχασµό και την ποίηση. Υπάρχουν θέµατα όπου βλέπετε να επικεντρώνονται πιο πολύ οι νέοι συγγραφείς;

Ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τα κοινωνικά θέµατα, για το δίκτυο και το νέο πλέγµα σχέσεων που διαµορφώνει. Πολλοί από αυτούς θέτουν ολιστικούς προβληµατισµούς για το µέλλον της κοινωνίας, του κόσµου, της ανθρώπινης ζωής. Αισθάνονται µέλη ενός κοσµοπολίτικου σύµπαντος, διαβάζουν περισσότερο ξένους συγγραφείς αλλά ορισµένες φορές προσπερνούν, αδίκως, γρήγορα τη δική µας λογοτεχνική παράδοση. Εχει υποχωρήσει ο πειραµατισµός σε όφελος της κοινωνικής αναζήτησης.

Κατά πόσο επηρεάζει η νέα γλώσσα του Ιντερνετ τη γλώσσα στην οποία εκφράζεται η νέα γενιά;

Ισως είναι νωρίς ακόµα για συµπεράσµατα, υπάρχει κίνδυνος να φτωχύνει το λεξιλόγιο – το βλέπουµε στα µίντια – αν και πιστεύω ότι η δύναµη της γλώσσας είναι τέτοια που θα δηµιουργήσει νέα δεδοµένα και θα ανανεωθεί. Σε µια εποχή όπου έχουν ατονήσει οι µεγάλες ιδεολογίες, υπάρχει κάτι (κυρίως στους νέους) που µοιάζει µε συλλογικό αίτηµα (έστω υπό διαµόρφωση). Παρακολουθώντας συζητήσεις σε σχολεία, νοµίζω ότι οι νέοι ζητούν µια κοινωνία λιγότερο ψεύτικη, αξιοκρατική, διαφανής στις προθέσεις της που να δίνει ευκαιρίες.

Βραβεία «∆ιαβάζω»: βοηθούν να ανοίξει το βιβλίο σε έναευρύτερο κοινό;

Σίγουρα προσφέρουν ένα κριτήριο στον αναγνώστη, ο οποίος πολλές φορές χάνεται µέσα στην πληθώρα των τίτλων και των συγγραφέων που κυνηγούν το µπεστ σέλερ. Επίσης, σύµφωνα µε όσα µου έχουν µεταφέρει εκδότες, τα βραβευµένα βιβλία έχουν µια δεύτερη ζωή στα βιβλιοπωλεία, µε αύξηση των πωλήσεων. Αλλά πάνω από όλα τα βραβεία ενθαρρύνουν τους νέους συγγραφείς να συνεχίσουν να δηµιουργούν και επιβραβεύουν τους παλιότερους που νιώθουν ότι ακόµα και σε δύσκολες εποχές παραµένει ισχυρός ο κοινωνικός τους ρόλος.

Γενικά ως λαός διαβάζουµε περισσότερο, και τι προτιµάµε;

Είναι ένα µεγάλο ερώτηµα γιατί µας λείπουν τα στατιστικά στοιχεία για µια έγκυρη απάντηση. Σύµφωνα µε την πρόσφατη έρευνα του ΕΚΕΒΙ διαβάζουν περισσότεροι αλλά λιγότερα βιβλία. Εχει αυξηθεί το ποσοστό αυτών που διαβάζουν από 1-9 βιβλία τον χρόνο, αλλά έχει µειωθεί το έτσι κι αλλιώς µικρό ποσοστό αυτών που διαβάζουν πάνω από 10 βιβλία τον χρόνο. Αν σκεφτούµε ότι στους πρώτους περιλαµβάνονται αυτοί που αγοράζουν έναν ταξιδιωτικό οδηγό κι ένα αστυνοµικό ή γυναικείο µυθιστόρηµα µόνο για το καλοκαίρι στην πλαζ, µάλλον χάνουµε αναγνώστες. Φαίνεται ότι προτιµάµε τα µυθιστορήµατα, ελληνικά και ξένα, τα µπεστ σέλερ, ενώ αποφεύγουµε τα δοκίµια, αν και τελευταία παρατηρείται µια άνθηση των πωλήσεων βιβλίων σχετικά µε την κρίση.

Τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού «∆ιαβάζω» απονέµονται αύριο στο Μουσείο Μπενάκη