Καλύβα χωρίς Σεράι

Συνάντησα τον Θανάση Βέγγο για τελευταία φορά στο Κολέγιο της Αγίας Παρασκευής, όπου παρουσίαζα το βιβλίο του Χρήστου Σιάφκου για τη ζωή και το έργο του Τάσου Ζωγράφου, µια τίµια αυτοβιογραφία που ο γνωστός δηµοσιογράφος επιµελήθηκε… Ο Βέγγος, κουρασµένος, στηριζόµενος, µελαγχολικός, αλλά µε την πυρέσσουσα µατιά του πάντα µείγµα αθωότητας, πίκρας, απελπισίας και εγκαρτέρησης, είχε προσέλθει για να τιµήσει τον παλιό του σύντροφο στο Μακρονήσι και τον συνεργάτη του σε πληθώρα ταινιών. Η µοίρα το έφερε ο Τάσος να φύγει πρώτος λίγες µέρες πριν. Εκείνη την ηµέρα ένιωθε κανείς πως αυτές οι δύο αντιπροσωπευτικές φιγούρες της λαϊκής µας καλλιέργειας αποχαιρετούσαν ο ένας τον άλλον. Ο Τάσος αγαπούσε τον Καραγκιόζη και είχε σχεδιάσει µάλιστα φιγούρες για να παιχτεί ένα καραγκιοζίστικο έργο στον µπερντέ του αείµνηστου Χατζηφώτη. Ετσι εκείνη τη σηµαδιακή µέρα που αναφέρθηκα στις ρίζες της τέχνης του Ζωγράφου στην αισθητική του µπερντέ, ο Βέγγος µου θύµισε πως στο βιβλίο αλλά και στο ντοκιµαντέρ του Γιάννη Σολδάτου µε τον τίτλο «Ο άνθρωπος παντός καιρού», αφιερωµένο στο έργο του λαϊκού µας µίµου που µας αποχαιρέτησε προχθές, είχα διεξοδικά αναφερθεί στο αναµφισβήτητο γεγονός (για όσους µπορούν να το αντιλαµβάνονται) της οφειλής της κινηµατογραφικής περσόνας του ΘουΒου στον Καραγκιόζη. Τώρα άκουσα γνώστες και ανίδεους να αποδέχονται αυτή την οφειλή. Τότε όµως ακόµη και δηµόσια είχαν αµφισβητήσει αυτή την ερµηνεία. Υπάρχει βέβαια µια διαφορά ανάµεσα στον παραδοσιακό Καραγκιόζη και τη βεγγική εκδοχή. Ο πρώτος υπάρχει, ζει και προϋποθέτει το Σεράι του Πασά. Επιβιώνει εκµεταλλευόµενος τις ανάγκες και µηχανεύεται στρατηγικές να το αποµυζήσει. Ο Βέγγος αρνείται και αγνοεί τον Πασά, όποια εξουσία. Παλεύει µόνος του και επιβιώνει κόντρα στις επιταγές του Σεραγιού. Κανένας σύγχρονος Χατζηαβάτης δεν µεσολαβεί ανάµεσα στον Θου-Βου και στην εξουσία. Αντίθετα το πασαλίκι τον κυνηγά και τον σπρώχνει στο περιθώριο. Αλλά ο ανέστιος, αποσυνάγωγος, παρίας Θου-Βου, όπως ο παλιός πρόγονος, αλλάζει συνεχώς επαγγέλµατα του ποδαριού για να αντιµετωπίσει τη Λαµογιά και την Επικράτεια του εργολάβου και του χωροφύλακα.

Ο Αθανάσιος Βέγγος.