Οι σκληροί δίσκοι και οι επίγονοι

Αποφασισµένη να «συντρίψει και την υπόλοιπη Αλ Κάιντα» δήλωσε χθες η αµερικανική κυβέρνηση διά στόµατος Τζον Μπρέναν, συµβούλου του Μπαράκ Οµπάµα σε θέµατα τροµοκρατίας. Η CIA κοσκινίζει ήδη τους σκληρούς δίσκους, τα DVD και τα έγγραφα που αφαίρεσαν από το τελευταίο κρησφύγετο του Οσάµα Μπιν Λάντεν στο Πακιστάν οι αµερικανοί κοµάντος. Οι πληροφορίες που θα εκµαιεύσουν πιθανώς να αποδειχθούν καθοριστικές, δεν αποκλείεται να ανοίξουν τον δρόµο για τον εντοπισµό και του επί χρόνια Νο 2 της Αλ Κάιντα, Αϊµάν Αλ Ζαουάχρι. Οµως ο ενθουσιασµός για τον θάνατο του Μπιν Λάντεν και η αισιοδοξία για τη συνέχεια συνυπάρχει µε τον φόβο των αντιποίνων από θιασώτες του «σεΐχη». Ηδη από την Κυριακή, η Ουάσιγκτον κάλεσε τους απανταχού Αµερικανούς σε εγρήγορση. Επαγρύπνηση ζήτησε χθες και ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάµερον. Στην πραγµατικότητα, οι αναλυτές εµφανίζονται διχασµένοι. Κάποιοι, όπως ο γνωστός αµερικανός αρθρογράφος Φαρίντ Ζακάρια, διακηρύττουν πως η Αλ Κάιντα «τελείωσε». Και άλλοι δηλώνουν πεπεισµένοι πως η µηχανική της ισλαµικής τροµοκρατίας παραµένει αναλλοίωτη.

«Πίσω από την πλειονότητα των τροµοκρατικών σχεδίων ή χτυπηµάτων που βλέπουµε αυτές τις ηµέρες στον κόσµο», επιχειρηµατολογεί µιλώντας στο «Time» ένας ευρωπαίος αξιωµατούχος ασφαλείας, «βρίσκονται µικροί τοπικοί πυρήνες, οι επαφές των οποίων µε την Αλ Κάιντα (στη µεθόριο του Πακιστάν) είναι µηδαµινές. Ο θάνατος του Μπιν Λάντεν µπορεί να έχει έναν βραχυπρόθεσµο συναισθηµατικό αντίκτυπο σε αυτούς τους ευρέως διεσπαρµένους ακτιβιστές, δεν θα µεταβάλλει όµως τον τρόπο που λειτουργούν». Η Αλ Κάιντα ουδέποτε ήταν τόσο δοµηµένη και συγκεντρωτική όσο πίστευαν πολλοί, συνηγορεί ένας γάλλος αξιωµατούχος της Αντιτροµοκρατικής. Ιδιαίτερα µετά την εισβολή των Αµερικανών στο Αφγανιστάν, η οποία υποχρέωσε την ηγεσία της Αλ Κάιντα να αναζητήσει καταφύγιο στο Πακιστάν, οι οπαδοί και συµπαθούντες της ανά τον κόσµο – και ιδιαίτερα στην Ευρώπη – άρχισαν να λειτουργούν όλο και πιο αυτόνοµα. Τα τελευταία χρόνια, ο «τυπικός» τροµοκρατικός πυρήνας στην Ευρώπη είναι µικρός, συχνά αυτοδηµιούργητος, µε την ελάχιστη δυνατή καθο δήγηση από τους µέντορές του στη Νοτιοανατολική Ασία.

Εκείνο στο οποίο όλοι συναινούν είναι πως για την κεντρική ηγεσία της Αλ Κάιντα στη µεθόριο Αφγανιστάν – Πακιστάν απόλυτη προτεραιότητα αυτή τη στιγµή είναι η επιβίωση.

Μόνον όταν (και εφόσον) βεβαιωθούν πως είναι σχετικά ασφαλείς θα ασχοληθούν οι περίπου 20 υπαρχηγοί που εκτιµάται ότι αποτελούν τον πυρήνα της οργάνωσης µε τις δύο θεµελιώδεις προκλήσεις που αντιµετωπίζουν – της ηγεσίας και της χρηµατοδότησης. Η λονδρέζικη εταιρεία συµβουλευτικής Exclusive Analysis, µάλιστα, προβλέπει έναν «αυτοκαταστροφικό εµφύλιο για τη διαδοχή». Παρά τα οργανωτικά ταλέντα και τη στρατηγική του σκέψη, ο επικρατέστερος δελφίνος, ο αιγύπτιος γιατρός Αϊµάν Αλ Ζαουάχρι, συνοδεύεται από µια φήµη ανελαστικότητας και στενοµυαλιάς, δεν είναι ιδιαίτερα δηµοφιλής – επιπλέον, σηµειώνει η «Monde», τίποτε δεν εγγυάται ότι το άµεσο και ιστορικό περιβάλλον του Μπιν Λάντεν, το οποίο αποτελείται από Σαουδάραβες και Υεµενίτες, ή οι δύο Λίβυοι που περιλαµβάνονται στην οµάδα των υπαρχηγών, ο Αµπού-Γιάχια Αλ Λίµπι και ο Ατίγια Αµπντ Αλ Ραχµάν, θα δεχθούν να υπακούουν έναν Αιγύπτιο.

Ανάµεσα στα διάφορα σενάρια που εξετάζονται είναι να αποφασίσει αυθαίρετα η µικρή οµάδα των Σαουδαράβων που περιέβαλλε για µια περίοδο τον Μπιν Λάντεν στο Πακιστάν να διορίσει κάποιον επικεφαλής, ο οποίος θα έχει όµως πρόβληµα νοµιµότητας· να συνεχίσει να µεγαλώνει σε ισχύ η Αλ Κάιντα της Αραβικής Χερσονήσου, το πιο ενεργό σήµερα παρακλάδι της οργάνωσης, φτάνοντας κάποια στιγµή να γίνει ο νέος «πυρήνας» της, ενδεχοµένως µε τον εξτρεµιστή αµερικανο-υεµενίτη ιµάµη Ανουάρ Αλ Αουλάκι επικεφαλής· να καθορίσουν τα ίδια τα γεγονότα µια µέρα τη διαδοχή, σε περίπτωση που ο επικεφαλής κάποιας θυγατρικής της Αλ Κάιντα καταφέρει να οργανώσει µια θεαµατική επίθεση· ή να µην υπάρξει ποτέ διάδοχος, να µείνει ένα νεφέλωµα διεσπαρµένων οµάδων, χωρίς κοινό συντονισµό ή χρηµατοδότηση. Η τελευταία είναι ακόµα ένα ερώτηµα χωρίς απάντηση που ήγειρε ο θάνατος του Μπιν Λάντεν:

ποιος θα αναλάβει εφεξής τον έλεγχο των δωρεών; Θα συνεχίσουν άραγε να φτάνουν χρήµατα, ιδιαίτερα από τη Σαουδική Αραβία και τον Κόλπο;

Ειδικοί αναγνωρίζουν ότι οι περισσότεροι θύλακοι τροµοκρατών λειτουργούν πλέον αυτόνοµα, χωρίς οργάνωση και διοικητικό κέντρο

Οι αµφίβιοι κοµάντος που εισέβαλαν στο κρησφύγετο

Είναι οι ανώνυµοι ήρωες τους οποίους ευχαρίστησε στο διάγγελµά του ο Μπαράκ Οµπάµα. Οι κοµάντος των Navy SEALS (επί λέξει σηµαίνει «φώκιες», είναι όµως αρκτικόλεξο του Sea, Air and Land) δικαιούνται να καµαρώνουν για την επιτυχή κατάληξη της σηµαντικότερης µυστικής επιχείρησης στην αµερικανική Ιστορία, αλλά θα πρέπει να το κρατήσουν για τον εαυτό τους. Είναι τέτοια η µυστικότητα που περιβάλλει τη µονάδα που υπάρχει διχογνωµία µέχρι και για την ηµεροµηνία ίδρυσής της – κάποιοι λένε το 1962, µετά το φιάσκο στον Κόλπο των Χοίρων, και άλλοι το 1987. Επικεφαλής τους είναι πάντως ο υποναύαρχος Εντουαρντ Γουίντερς και βάση τους το Νταµ Νεκ της Βιρτζίνια, αν και οι SEALS λείπουν σε αποστολές κάπου 300 ηµέρες τον χρόνο. Το 80% των νεοσύλλεκτων κόβεται. Και σπάνια παραµένει κάποιος στις «Φώκιες» περισσότερο από τρία χρόνια. Η Οµάδα Εξι, αυτή που επέδραµε στο κρησφύγετο του Μπιν Λάντεν στο Πακιστάν, συνεργάζεται τόσο συχνά µε την αµερικανική υπηρεσία πληροφοριών που αποκαλείται µερικές φορές Πραιτωριανή Φρουρά της CIA.

«Αποκεφαλισµός»

«Η Ιστορία µάς διδάσκει πως η απώλεια του χαρισµατικού ηγέτη – του συµβόλου – είναι εξαιρετικά επιζήµια για µια οργάνωση. Είναι πολύ δύσκολο γι’ αυτήν να παραµείνει ενωµένη. Για την Αλ Κάιντα, µια οργάνωση ήδη σακατεµένη από την Αραβική Ανοιξη, ο θάνατος του Μπιν Λάντεν σηµαίνει το τέλος. Εξακολουθούν φυσικά να υπάρχουν οµάδες τροµοκρατών ανά τον κόσµο, κάποιες από αυτές αυτοαποκαλούνται τώρα Αλ Κάιντα. Ανέκαθεν όµως υπήρχαν συµµορίες εγκληµατιών. Με τον θάνατο του Μπιν Λάντεν η κεντρική οργανωτική ιδεολογία επλήγη ανεπανόρθωτα» Φαρίντ Ζακάρια, CNN
ΓΝΩΜΗ Το τέλος του φόβου
ΤΗΕ NEW YORK TIMES , ΤΟΥ ROSS DOUTHAT

Επί µήνες µετά την 11η Σεπτεµβρίου, οι άνθρωποι παρατηρούσαν τα αεροπλάνα και τους ουρανοξύστες, ήταν ανήσυχοι όταν βρίσκονταν ανάµεσα σε µεγάλα πλήθη. Παρακολουθούσαν επίµονα άνδρες µε µούσια σε µέσα µαζικής µεταφοράς, ύποπτα πακέτα σε εµπορικά κέντρα και γύριζαν το κεφάλι τους ταραγµένοι όταν άκουγαν κάποιον να µιλά αραβικά. Μετακόµισα στην Ουάσιγκτον έναν χρόνο έπειτα από την επίθεση στους ∆ίδυµους Πύργους – υπήρχε µια αίσθηση ότι η καθηµερινότητα συνεχίζει να κυλά αλλά όλοι ζούµε κάτω από τη σκιά του θανάτου. Αισθανόµασταν σαν να ζούσαµε µε στόχους ζωγραφισµένους στην πλάτη µας. ∆έκα χρόνια αργότερα, ακόµα περιµένουµε. Υπήρξαν πολλά σχέδια για επιθέσεις που δεν πραγµατοποιήθηκαν είτε λόγω της καλής δουλειάς των µυστικών υπηρεσιών ή της αστυνοµίας ή απλά από τύχη. Οµως ο Μπιν Λάντεν αναδείχθηκε τελικά σε µια απειλή πολύ µεγαλύτερη από εκείνη που άξιζαν οι πραγµατικές του ικανότητες. Τώρα είναι νεκρός. Αυτό αποτελεί θρίαµβο για τις ΗΠΑ, όχι όµως τόσο µεγάλο όσο εάν ο Μπιν Λάντεν είχε συλληφθεί πριν από 10 χρόνια. ∆ιότι αυτή η δεκαετία µάς έµαθε ότι δεν χρειαζόταν να τον φοβόµαστε τόσο. Μας έµαθε επίσης ότι όποια λάθη κι αν κάνουµε (και κάναµε πολλά), ο πολιτισµός µας δεν απειλείται από ουτοπικές πολιτικές όπως αυτή της Αλ Κάιντα.

Αυτό δεν το καταλάβαµε αµέσως µετά την 11η Σεπτεµβρίου. Εκµεταλλεύθηκαν τη δύναµη της κοινωνίας µας, την ελευθερία και την πολυφωνία. Κι εµείς δεν γνωρίζαµε τι είναι ικανοί να κάνουν. Τώρα το ξέρουµε. Μέρα µε την ηµέρα, καθώς τα αεροπλάνα προσγειώνονταν µε ασφάλεια, τα καταστήµατα παρέµεναν ανοιχτά και οι αθλητικοί αγώνες διεξάγονταν κανονικά, µάθαµε ότι εµείς είµαστε δυνατοί και εκείνοι αδύναµοι. Πριν από 10 χρόνια πιστεύαµε το αντίθετο. Οχι πια.