Η µοίρα της Μεσογείου

Μ όνο σε όσους δενγνωρίζουν την ταραχώδη ιστορία της µεσογειακής λεκάνης, θα µπορούσε να προκαλέσει έκπληξη το ντόµινο των εξεγέρσεων στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Η Μεσόγειος έχει ζήσει ασφαλώς ειρηνικές περιόδους, µε µεγαλύτερη σε διάρκεια την pax romana των Ρωµαίων. Αλλά όπως υπενθυµίζε ι οσυγγρα φέαςΠέντραγκ Ματβέγιεβιτς, παράλληλα έχει γίνει θέατρο αναρίθµητων συγκρούσεων ανάµεσα σε κράτη, έθνη, φέουδα, πόλεις, περιοχές. Οι συγκρούσεις αυτές χρονολογούνται από την προϊστορική περίοδο καιφτάνουν έως τις µέρες µας, σηµειώνει στην εφηµερίδα «Λα Ρεπούµπλικα» ο γεννηµένος στη Βοσνίασυγγραφέας.Ο Ματβέγιεβιτς απαριθµεί:Μαγκρέµπ, Μασρέκ, Ισπανία, Ελλάδα, Κύπρος, Βαλκάνια, πρώην Γιουγκοσλαβία, Παλαιστίνη… Τι θα µπορούσε να προβλέψει κανείς γιατο µέλλον;Η εικόναπου µας προσφέρει ηΜεσόγειοςδεν είναι καθόλου καθησυχαστική. Η βόρεια όχθητης παρουσιάζει µια σχετική καθυστέρηση συγκριτικά µε τη Βόρεια Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, η νότια όχθη υστερεί σε σχέση µε τις ευρωπαϊκές ακτές της. Τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο, το σύνολο της λεκάνης συνδέεται µεδυσκολία µε την ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Και όχι µόνο αυτό. Σε ορισµένες περιόδους ήταν αδύνατο ναθεωρηθεί αυτή η θάλασσα ένα «σύνολο» χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ρήξεις που το διαιρούν, οι συγκρούσεις που το τεµαχίζουν.

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ συγκροτήθηκε χωρίς να λάβει υπόψη της την ιδιαιτερότητα της Μεσογείου. Ετσι, γεννήθηκε µιαΕυρώπη χωρίς το«λίκνο της Ευρώπης». Σαν να µπορούσε να διαµορφωθεί µια προσωπικότητα, στερηµένη από την παιδική της ηλικία ή την εφηβεία της.Οι εξηγήσεις που δίνονταν, κοινότοπες και επαναλαµβανόµενες, δεν κατάφερναννα πείσουν εκείνους που ζητούσαν απαντήσεις. Ενδεχοµένως, δεν τις πίστευαν ούτε εκείνοιπου τιςδιατύπωναν.

Οι παράµετροι, µε βάση τις οποίες παρατηρεί η Βόρεια Ευρώπη το παρόν και το µέλλον της Μεσογείου, δεν ταυτίζονται εδώ και πολύ καιρό µε τον Νότο. Εδώ και καιρό, αυτή η θάλασσα µοιάζει µε ένα σύνορο που εκτείνεται από την Ανατολή έως τη ∆ύση χωρίζοντας την Ευρώπη από την Αφρική και τη Μικρά Ασία. Οι αποφάσεις που σχετίζονται µε την τύχη της Μεσογείου ελήφθησαν πολλές φορές έξω από αυτό το πλαίσιο. Και αυτό παράγει ψευδαισθήσεις και φαντάσµατα. Οι διαιρέσειςυπερισχύουν εδώ και καιρό της σύγκλισης. Στον ορίζοντα αναδύεται ένας ιστορικός πεσιµισµός. Η φιγούρα του Σίσυφου είναι ίσως η µοναδική µυθολογική µεταφορά που αναδύθηκε και πάλι στον εικοστό αιώνα.

ΟΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ συνειδήσεις εξεγείροντανκαι κάθε τόσο προσπαθούσαν να συµπεριλάβουν και τις αφρικανικές όχθες. Από αυτή την ανάγκη προέκυψαν τις τελευταίες δεκαετίες πολυάριθµα σχέδια και προγράµµατα: η Χάρτα της Αθήνας, της Μασσαλίας και της Γένοβας, το Σχέδιο ∆ράσης για τη Μεσόγειο, οι ∆ιακηρύξεις τηςΤύνιδας, της Νάπολι, της Μάλτας, της Μαγιόρκας, οι ∆ιασκέψεις της Βαρκελώνης, της Μάλτας, του Παλέρµο. Αξιέπαινες και γενναιόδωρες προσπάθειες που είχαν πάντοτε περιορισµένα και λειψά αποτελέσµατα. Στην «πατρίδα των µύθων» αξίζει µια καλύτερη τύχη.

Τα µεσογειακά παράλια ήταν πάντα ένας άλυτος γρίφος για τους Ευρωπαίους

Ευρώπη χωρίς παρελθόν

Η Ε.Ε. συγκροτήθηκε χωρίς να λάβει υπόψη της την ιδιαιτερότητα της Μεσογείου.
Ετσι, γεννήθηκε µια Ευρώπη χωρίς το «λίκνο της Ευρώπης».
Σαν να µπορούσε να διαµορφωθεί µια προσωπικότητα στερηµένη από την παιδική της ηλικία ή την εφηβεία της

Πέντραγκ Ματβέγιεβιτς