Ποια είναι τα όρια της… µπάµιας;

Η φαντασίωση του συζύγου ότι παραδίδει πίσω στη µητέρα της τη σύζυγό του γιατί συνεχώς τού µαγειρεύει µπάµιες, διχάζει. Εστω κι αν πρόκειται για τηλεοπτική διαφήµιση. Αλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που µια διαφήµιση προκαλεί αντιδράσεις.

«Δεν ξεπεράσαµε τα όρια που επιβάλλει ο διαφηµιστικός Κώδικας Δεοντολογίας. Δεν προσβάλαµε κανέναν, έστω και ελάχιστα. Θεωρώ ότι οι τηλεθεατές που παρεξηγήθηκαν δεν κατάλαβαν το νόηµα της διαφήµισής µας. Προβάλαµε απλά και µόνο τη νέα δυνατότητα που δίνει η διαφηµιζόµενη εταιρεία. Φαίνεται, άλλωστε, και στα πλάνα πως ουσιαστικά πρόκειται για απλό όνειρο του συζύγου -πρωταγωνιστή. Οποιαδήποτε αντίδραση είναι σαν να επιβάλλει και λογοκρισία σκέψης. Οπως και να ’χει, απεικονίζουµε εικόνα του παρελθόντος, όχι σηµερινή…», σχολιάζει τις αντιδράσεις η 32χρονη κειµενογράφος Σάντρα Βαφέα, που εµπνεύστηκε την ιδέα και το σενάριο.

Ηταν µία από τις συνολικά πέντε γυναίκες που δούλεψαν τοδηµιουργικό πλάνο για λογαριασµό της διαφηµιστικής εταιρείας που ανέλαβε την οπτικοποίησή του. «Πάντα σκεφτόµαστε διαφορετικά σενάρια για ένα προϊόν. Αρχικά η δηµιουργική οµάδα, κατόπιν και οδιευθυντής της. Στη συνέχεια, δυο – τρία από αυτά περνούν και από το τµήµα Μάρκετινγκ της εταιρείας µας, εφόσον καλύπτουντο ζητούµενο του πελάτη. Και αυτός εγκρίνει το όλο concept, πριν ακόµα το τηλεοπτικό γύρισµα», εξηγεί. Η ίδια σπούδασε µάρκετινγκ, ώσπουτην τράβηξε τελικά το δηµιουργικό της διαφήµισης δέκα χρόνια τώρα. «Είναι δύσκολη δουλειά, µια και θέλει τα λέντο και φαντασία. Χρειάζεται να παράγεις συνεχώς ιδέες, ανεξάρτητα αν έχεις ή όχι συνεχή έµπνευση. Πρέπει και να αγαπάς πολύ αυτό που κάνεις, να αφιερώνεις ώρες για να πετύχεις το επιθυµητό αποτέλεσµα. Να καλύψεις, δηλαδή, τις ανάγκες του πελάτη και ταυτόχρονα να κάνεις αίσθηση», επισηµαίνει. ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΟ. Κι αν η διαφήµιση µε τις µπάµιες προκάλεσε την αντίδραση φορέων και οργανώσεων και ξεσήκωσε θύελλα στο Διαδίκτυο, µέχρι τη Βουλή είχε φτάσει πέρυσι η διαφήµιση γνωστής εταιρείας κινητής τηλεφωνίας όπου ο Κολοκοτρώνης κι άλλοι αγωνιστές της Επανάστασης του 21 µιλούσαν στο νέο καρτοκινητό της! Βουλευτές του ΛΑΟΣ ρωτούσαν τον αρµόδιο υπουργό «εάν επιτρέπεται η χρήση εθνικών συµβόλων καινεκρών ηρώων µας». Ακόµα πιο πρόσφατα, η ίδια εταιρεία εµφάνιζε σε άλλη διαφήµισή της τη σηµαία της ανεξάρτητης Κρήτης. Μετά και τις αρνητικές κριτικές στο Διαδίκτυο, περί «ανθελληνικής διαφήµισης και προπαγάνδας», την αφαίρεσε στη νέα βερσιόν του σποτ. Ανάλογο ιντερνετικό σούσουρο είχε προκαλέσει και διαφήµιση άλλης εταιρείας κινητής τηλεφωνίας, που παρουσίαζε στρατιώτες να τραγουδούν α λα µιούζικαλ. Σε απόσυρσηδιαφηµιστικού της υποχρεώθηκε πέρυσι γνωστή αλυσίδα παιχνιδιών. Είχαν προηγηθεί διαµαρτυρίες της Ισραηλιτικής Κοινότητας της Ελλάδας πως χρησιµοποιούσε «κατά τρόπο ανάρµοστο,ρατσιστικό και δυσφηµιστικό» τη φιγούρα Εβραίου, καθώς τον εµφάνιζε ως τοκογλύφο και να µιλά µε τον Καραγκιόζη για την οικονοµική κρίση. Και τον περασµένο Οκτώβριο ανακοίνωση διαµαρτυρίας εµπόρων είχε ως αποτέλεσµατο σποτ ασφαλιστικής εταιρείας να αποσυρθεί.

Εκριναν πως «σε µια ιδιαίτερα κρίσιµη οικονοµική περίοδο, αποτρέπει τον καταναλωτή από την αγορά αγαθών, προκειµένου να αποταµιεύσει τα χρήµατά του και ναεπενδύσει σ’ ένα συνταξιοδοτικό προϊόν της διαφηµιζόµενης».

Συζητήσεις προκλήθηκαν και από διαφηµιστικές αφίσες. Οπως αυτής νυχτερινού κέντρουστη Θεσσαλονίκη, όπου οι τραγουδιστές Λ. Μαχαιρίτσας και Γ. Κότσιρας εµφανίζονταν µε πούροστο χέρι. Η συγκεκριµένη καµπάνια ενόχλησε το 2009 µέλη της µη κυβερνητικής οργάνωσης Νosmoke.gr. Σε συνδυασµό και µε τον τίτλο «Νόου σµόκιν. Η µουσική κόντρα στις απαγορεύσεις» την εξέλαβαν ως«προτροπή σε απείθεια» έναντι του αντικαπνιστικού νόµου, γι’ αυτόκαι υπέβαλαν µήνυση εις βάρος τους.


Βροχή καταγγελιών στο ΕΣΡ κάθε χρόνο

ΠΛΗΘΟΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ υποβάλλονται κάθε χρόνο από ιδιώτες στο Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συµβούλιο (ΕΣΡ), σχετικά µε το περιεχόµενο ραδιοτηλεοπτικών διαφηµίσεων. Περιστασιακά, το ΕΣΡ παρεµβαίνει και αυτεπαγγέλτως µετά την προβολή τους. «Πρόκειται συνήθως για ισχυρισµούς περίσεξιστικών αναφορών, όπως π.χ. για τη γραµµατέα που εµφανίζεται ανήµπορη να συνδέσει κατάλληλα το προϊόν τηλεφωνίας και ο προϊστάµενός της την ειρωνεύεται. Αλλοτε, πάλι,µας απασχολούν σκηνές που σχετίζονται µε την προστασία των ανηλίκων. Δεχθήκαµε, για παράδειγµα, καταγγελία για διαφήµιση πουκαλούσε σε κατανάλωση ενεργειακού ποτού από παιδιά. Μια άλλη, για γνωστό αναψυκτικό που εµφάνιζενεαρούς νακάνουν επικίνδυνο άθληµα», λέει στα «ΝΕΑ» η Χάρις ΤΣίγκου, νοµική σύµβουλος στο ΕΣΡ. «Θυµάµαι και την περίπτωση όπου καταγγέλθηκε πως αλυσίδα ωθούσε µε τη φρασεολογία του διαφηµιστικού της τους ανηλίκους να αξιώνουν την αγορά παιχνιδιών από τους γονείς τους ή να προσπαθούννα τουςπείσουν να τους τα αγοράσουν.

Πιο αραιά, φτάνουν εδώ και καταγγελίες γιαδιαφηµίσεις που φέρονται να προσβάλλουν εθνικά σύµβολα, βάζουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια, προβάλλουν θεραπευτικές αγωγές ή φαρµακευτικά σκευάσµατα απαγορευµένα από τον νόµο. Εφόσον, ως νοµική υπηρεσία κρίνουµε πως υπάρχει ζήτηµα, εισηγούµαστε στην Ολοµέλεια του Συµβουλίου ότι υπάρχει νοµικό έρεισµαγια περαιτέρω εξέταση. Το θέµα τότε περνά σε αυτήν. Στο τέλος, µπορεί να συσταθεί στο κανάλινα µηνξαναπροβάλει τη συγκεκριµένη διαφήµιση ή και να του επιβληθεί πρόστιµο, συνήθως 15.000-20.000 ευρώ», λέει.

Η ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ. Η διαφήµιση µε τις… θορυβώδεις µπάµιες προβλήθηκε για δεκαπέντε ηµέρες, όσο προέβλεπε ο αρχικός προγραµµατισµός της.«Εφτασε µέχριτο Δ.Σ. του Συµβουλίου Ελέγχου Επικοινωνίας (ΣΕΕ), για ναγνωµοδοτήσουµε αν πιστεύουµε ότι πρέπει να σταµατήσει αυτεπάγγελτα ηπροβολή της.Αυτό πάντωςαποφάσισε ότι δεν απαιτείταικάτι τέτοιο. Σχεδόν ταυτόχροναυποβλήθηκε και η αίτηση ελέγχου από τη Γενική Γραµµατεία Ισότητας. Ο διαφηµιζόµενος ωστόσο δήλωσε διακοπή της επικοινωνίας αυτής και έτσι η Επιτροπή του ΣΕΕ δεν έκρινε ποτέ αυτή την αίτηση», λέει στα «ΝΕΑ» η γ.γ. του ΣΕΕΚατερίνα Τσεµπερλίδου. Mε τηνιδιότητά της ως γενικής διευθύντριας και executive creative director σε διαφηµιστική εταιρεία γνωρίζει καλάπως, ειδικά στην τηλεόραση, µια διαφήµιση πρέπει καινα µπορεί να µαγνητίζει την περιέργεια, έχει όµωςκαι όρια: τον Κώδικα Δεοντολογίας που οι διαφηµιστικές εταιρίες συνυπέγραψαν να τηρούν. «Στόχος είναι το σποτ να κάνει τη µάρκα αποδεκτή και αρεστή.Να καταφέρειτο κοινό να θυµάται τελικά τη µάρκα και όχι τη διαφήµιση. Οι ακραίες διαφηµίσεις αποσύρονται γιατί ούτε η φίρµα ευνοείται ούτε ο πελάτης όταν το περιεχόµενό τους συζητιέται αρνητικάή προκαλείτο κοινό αίσθηµα», αναφέρει.

Να σηµειωθεί πως περίπου 150 περιπτώσεις διαφηµίσεωνεξετάζονται ετησίως στο Συµβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας (http://www.see. gr), ανεξάρτητη αστική εταιρεία, αρµόδια για την εφαρµογή των κανόνων δεοντολογίας στην εµπορική επικοινωνία. Με την απόφασή του µπορείνα αξιώσειτην άµεση τροποποίηση τουσεναρίου ή επιµέρους σκηνών σε διάστηµα από 2 έως και 7 ηµέρες. Σε περίπτωση µη συµµόρφωσης, η Ενωση Τηλεοπτικών Σταθµών Εθνικής Εµβέλειας σταµατάει την προβολή του σποτ.
Η «ελληνίδα γιαγιά» που ξεσήκωσε τις ΗΠΑ

Θύελλα διαµαρτυριών είχε προκαλέσει διαφήµιση στις ΗΠΑ, όπου σε επίδειξη µόδας µοντέλα φορούσαν µατωµένες γούνες προκειµένου να περάσουν οικολογικό µήνυµα. Πριν από λίγο καιρό επίσης στην Αµερική η παραδοσιακή «ελληνίδα γιαγιά», πρωταγωνίστρια σε τρία σποτάκια για νέα σειρά φαγώσιµων προϊόντων ελληνικής προέλευσης, εξωθούσε σε διαµαρτυρία µέλη της ελληνοαµερικανικής κοινότητας. Αποκαλούσε ιερόδουλο την εγγονή της για το ντύσιµό της, έστελνε στην… Κόλαση το ανύπαντρο ζευγάρι που συγκατοικούσε! Το 2009, αντιδράσεις είχε προκαλέσει διεθνώς και η διαφήµιση γερµανικής φιλανθρωπικής οργάνωσης που επιχειρούσε να αφυπνίσει για τον ιό HIV. Παρουσίαζε σωσία του Χίτλερ να κάνει σεξ, µε µήνυµα ότι «το AIDS είναι µαζική δολοφονία». Τον Φεβρουάριο, στην ίσπανία, προεκλογική διαφήµιση δηµιουργούσε σάλο γιατί η πρωταγωνίστριά της εµφανιζόταν να απολαµβάνει τον οργασµό της µπροστά στην κάλπη.


Αφίσες που έγιναν διάσηµες λόγω… πρόκλησης

Μάιος 2010: αφίσες µε τον αδόλφο Χίτλερ (φωτογραφία αριστερά) ντυµένο µε… ροζ στολή, µε καρδιά στη θέση της σβάστικας και το σλόγκαν «άλλαξε στυλ, µην ακολουθείς τον ηγέτη» εµφανίστηκαν στο Παλέρµο της Σικελίας. Η εν λόγω διαφηµιστική εκστρατεία καταστήµατος ένδυσης ξεσήκωσε την οργή αντιστασιακών που πολέµησαν τον φασισµό. «Στόχος ήταν να γελοιοποιηθεί ο Χίτλερ κι όχι να υποβαθµιστούν τα εγκλήµατά του…», υπεραµύνθηκε η δηµιουργός διαφηµιστική εταιρεία.

ιούλιος 2010: Γνωστή εταιρεία ρούχων δηµιουργεί ντόρο µε τη νέα διαφηµιστική καµπάνια της (φωτογραφία δεξιά). απεικονίζει ένα αρχαίο άγαλµα και µπροστά του έναν γονατιστό νεαρό σε προκλητική στάση… αύγουστος 2010: Σάλο προκαλεί στην ίταλία διαφήµιση παγωτών που δείχνει σε αφίσα µια έγκυο καλόγρια κι έναν γεροδεµένο ιερέα σε στιγµή πάθους!