«Kαι στην κρίση η Ελλάδα εµπνέει»

Ερχεται από τη Βρετανία για να «σώσει» το γόητρο της πληγωµένης από την οικονοµική κρίση χώρας µας. Για να το πετύχει, η επιµελήτρια της Tate Modern Τζέσικα Μόργκαν επιστρατεύει έργα 17 διεθνώς καταξιωµένων εικαστικών για µία έκθεση στην Αθήνα.

Δεν καταλαβαίνετε τη σύγχρονη τέχνη; Παρεξήγηση. Πιστεύετε ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες σήµερα κυνηγάνε την πρόκληση και όχι την ουσία; Παρεξήγηση.Την εξήγηση δίνει στα «ΝΕΑ» µια Βρετανίδα: η επιµελήτρια της Tate Modern Τζέσικα Μόργκαν, η οποία επισήµως φέρει τον τίτλο Επιµελήτρια της Συλλογής Δασκαλόπουλου (χρηµατοδοτεί τη θέση της ο έλληνας συλλέκτης). «Είναι µύθος ότι ο κόσµος δεν καταλαβαίνει τη σύγχρονητέχνη. Το ίδιο συνέβαινε σε όλες τις εποχές. Τον Μιχαήλ Αγγελο τονέβρισκαν εξωφρενικό για την εποχήτου. Τον Πικάσο;

Το ίδιο. Ο,τι θεωρούµε σήµερααποδεκτό, στην εποχή του ήταν απορριπτέο. Κι αν δεν καταλαβαίνουν γιατί έρχονται 7.000 επισκέπτες κάθε χρόνο στην Tate Modern; Είναι γοητευτικό να βλέπουµε τι γίνεται στην εποχή µας. Και σε τελικήανάλυση, ποιο είδος τέχνης δεν θέλει διάβασµα για να το καταλάβεις; Εδώβρισκόµαστε µέσα σε ένα µουσείο µε κυκλαδικά ειδώλια. Δεν ξέρω τίποταγι’ αυτά, για το τι συµβολίζουν.Για να καταλάβω αυτήν την τέχνη πρέπει να διαβάσω». Η πρώτη παρεξήγηση λύθηκε. Η δεύτερη όµως; «Ελάχιστοι καλλιτέχνες επιζητούν την πρόκληση για την πρόκληση. Μάλλον οι εφηµερίδες ψάχνουν για τίτλους. Οι περισσότεροι είναι σοβαροί σ’ αυτό που κάνουν και ενδιαφέρονται για την ουσία, όχι για να εντυπωσιάσουν µε έναν πηχυαίο τίτλο σε µια εφηµερίδα που θα ενοχλήσει. Η παρεξήγηση έχει προκληθεί επειδή ο Τύπος δείχνει ενδιαφέρον. Ολο αυτό όµως αλλάζει καθώς η νέα γενιά θεατών έχει µεγαλώσει µέσα στα µουσεία και δεν τα αντιµετωπίζουν πλέον ως εχθρικούς χώρους αλλά σαν το σπίτι τους».

Κι αφού η θέσητης δεν έχει επίτης ουσίας σχέση µε τηδιεθνή Συλλογή Δασκαλόπουλου, τι γυρεύει η κοµψή Βρετανίδα στην Αθήνα και τριγυρίζει στους ορόφους του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης;

«Συζητούσα εδώκαι δύο χρόνια να επιµεληθώ µια έκθεση στο µουσείο. Οταν όµωςπροέκυψε ηιστορία µε την οικονοµική κρίση στην Ελλάδα, σκέφτηκα να εντάξω το σκεπτικό µου στην τρέχουσα κατάσταση. Και επέλεξα να δείξω καλλιτέχνες του 20ού αιώνα που ως σύγχρονοι περιηγητές έφτασαν στην Ελλάδα, έµειναν εδώ,επηρεάστηκαν απότην ελληνική τέχνη και δηµιούργησαντα δικά τουςέργα. Είναιµια ευκαιρία µέσα από τη συλλογική αυτή παρουσίαση να αναδειχθείότι η Ελλάδα υπήρξε και εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έµπνευσης», απαντά.

Και ανοίγει τα χαρτιά της για το τι πρόκειται να φέρει στην Αθήνα από τις 14 Απριλίου και έως τον Οκτώβριο. Μαζί για πρώτη φορά θα παρουσιάσει, στην έκθεση «The last grand tour – Σύγχρονοι περιηγητές στην Ελλάδα», το έργο 17 διεθνώς καταξιωµένων καλλιτεχνών που έζησαν και δηµιούργησαν στην Ελλάδα τα τελευταία 70 χρόνια. Από τον κορυφαίο της arte povera Γιάννη Κουνέλλη έως την ελληνικής καταγωγής – εκ Καστελλορίζου – Λίντα Μπένγκλις. Από τον ΛέοναρντΚόεν – τον γνωστό τραγουδοποιό που έχει σπίτι στην Υδρα – έως τον πολυπράγµονα Ιάνη Ξενάκη. Και από τις χάλκινες µυθολογικές µορφές του Μάρκους Λούπερτζ που ζει πλέον στην Κυπαρισσία έως τον Ες Γουάι Τόουµπλι µε τις ζωγραφικές «Δήλιες Ωδές» του που φιλοτέχνησε στη Μύκονο.

Και γιατί οι καλλιτέχνες του 20ού αιώνα που εµπνεύστηκαν από την Ελλάδα αποτελούν επίκαιρο θέµα; «Διότι η κλασική παιδεία αποτελούσε ώς τώρα βασικό στοιχείο της παιδείας ενός καλλιτέχνη. Αυτό φτάνει στο τέλος του. Οι καλλιτέχνες σήµερα ταξιδεύουν σε όλο τον κόσµο. Προτιµούν να πάνε στη Λατινική Αµερική ή την Ινδία από ό,τι στη Ρώµη ή την Αθήνα, όπως έκαναν πριν από 10 ή 20 χρόνια. Τι θα γίνει στο µέλλον όταν πλέον οι δηµιουργοί δεν θα έχουν καµιά γνώση της κλασικής παιδείας;». Το τέλος εποχής «οφείλεται στην παγκοσµιοποίηση, τα φθηνά εισιτήρια, το Διαδίκτυο». Αρα υπάρχειµόδα στην παιδεία; «Ε, όταν οι περιηγητές έρχονταν στην Ελλάδα από τον 17ο αιώνα, δεν µπορείς να χαρακτηρίσεις ως µόδα κάτι που άντεξε 400 χρόνια. Εχειξεπεράσει τα όρια. Η σχέση µε την κλασική παιδεία εξαρτάται από τοαντικείµενο σπουδών σου και από το πού ζεις. Δεν µπορεί να ασχολείσαι µε τη φιλοσοφία και να µην ξέρεις τιείπαν οι αρχαίοι φιλόσοφοι. Παρατήρησα δε ότι οι καλλιτέχνες από τη Γερµανία είχαν µεγαλύτερη σύνδεση µετην Ελλάδα, διότι έχουν µεγαλύτερη κλασική παιδεία».

INFO

«The last grand tour» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Ν.
Δούκα 4) από 14 Απριλίου. Εως τον Οκτώβριο.

Τέχνη κατανοητή και διασκεδαστική

Το πλούσιο βιογραφικό τής Τζέσικα Μόργκαν δεν περιέχει µόνο επιµέλειες µεγάλων εκθέσεων όπως του Τζον Μπαλντεσάρι και κατά καιρούς εγκαταστάσεις στην είσοδο της Tate. Τώρα περιλαµβάνει και τη µεγάλη περιοδική έκθεση – αφιέρωµα στον Γκαµπριέλ Ορόθκο που παρουσιάζεται τώρα στην Tate Modern.

Ποια είναι όµως η επιτυχηµένη έκθεση κατά τη γνώµη της; «Οταν µπορεί να λειτουργεί σε πολλαπλά επίπεδα: να είναι κατανοητή στο ευρύ κοινό και ταυτόχρονα διασκεδαστική». Και ποιο το καλό έργο; «Είναι µια ερώτηση που είναι αδύνατον να απαντηθεί. Είναι εκείνο που όταν το κοιτώ είναι σαν να τρώω γροθιά στο στοµάχι. Το έργο για το οποίο ο καλλιτέχνης έχει συνείδηση του τι προσπαθεί να πετύχει».

Είναι άραγε αυτά που ανεβαίνουν στα ύψη στην διεθνή αγορά της τέχνης; «Η αγορά της τέχνης ακολουθεί οποιαδήποτε άλλη αγορά, λόγω της παγκοσµιοποιηµένης οικονοµίας. Είναι λυπηρό να αντιµετωπίζουν ορισµένοι τα έργα τέχνης ως χρήµα.

Από την άλλη πλευρά όµως τους αξίζει να πληρώνουν τέτοιες τιµές. Τα µουσεία όµως δεν µπορούν να συµπληρώσουν υπό αυτές τις συνθήκες τις συλλογές τους. Οι γκαλερί επιλέγουν τους καλλιτέχνες που θα πωλήσουν. Και οι ίδιοι οι δηµιουργοί δεν σκέφτονται τι θα παραγάγουν».