Τσουνάµι η γραφειοκρατία

Οι συζητήσεις για τη θωράκιση της σεισµογενούς Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου απέναντι στην απειλή των τσουνάµι µε ένα σύστηµα προειδοποίησης όπως αυτό του Ειρηνικού ξεκίνησαν αρχές του 2005, έπειτα από την τραγωδία στην Ινδονησία. Εξι χρόνια µετά ελάχιστη πρόοδος έχει επιτευχθεί.

Τέσσερις παλιρροιογρά- φοι που ανήκουν στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Ναυτικού και δεν προορίζονταν αρχικά για τη µέτρηση τσουνάµι, είναι συνδεδεµένοι στο διεθνές σύστηµα της UNESCO και καλύπτουν το τόξο από τη Ζάκυνθο έως την Κρήτη. Οπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Προειδοποίησης Τσουνάµι κ. Κώστας Μακρόπουλος, τα δεδοµένα από αυτούς τους παλιρροιογράφους διοχετεύονται στο εξωτερικό. «∆εν µπορούµε να έχουµε σαφή εικόνα από τα στοιχεία τους. Το ελληνικό σύστηµα είναι υπό κατασκευή. Από τον Σεπτέµβριο που ιδρύθηκε το Εθνικό Κέντρο Προειδοποίησης για Τσουνάµι βρισκόµαστε σε διαβουλεύσεις µε την UNESCO για την υλοποίηση του συστήµατος», ανέφερε ο κ. Μακρόπουλος και επισήµανε πως έχει υποβληθεί πρόταση που αφορά ευρωπαϊκά κονδύλια για την προµήθεια 90 πρότυπων σεισµογράφων και 20 ψηφιακών παλιρροιογράφων.

∆ΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ
που το πρόγραµµα προειδοποίησης τσουνάµι απασχολεί την επικαιρότητα. Τα µέσα Μαρτίου 2008 ο τότε υπεύθυνος του προγράµµατος για την Ελλάδα και αντιπρόεδρος του Μεσογειακού Συστήµατος Προειδοποίησης κ. Γεράσιµος Παπαδόπουλος υποστήριζε µε δηλώσεις του στον Τύπο ότι έως τα τέλη του χρόνου θα ήταν έτοιµη η πρώτη εκδοχή του ελληνικού συστήµατος προειδοποίησης τσουνάµι. Στα τέλη Μαρτίου 2008 εγκαινιάστηκαν δύο νέοι παλιρροιογράφοι στα Χανιά, στο πλαίσιο του περιφερειακού προγράµµατος Ενίσχυση ∆ικτύων Παρακολούθησης και Παραγωγή Αυτόµατου Συστήµατος Ενηµέρωσης και Προειδοποίησης για Σεισµούς και Τσουνάµι στην Κρήτη, συνολικής αξί ας 800.000 ευρώ. Τότε οι αρµόδιοι διαβεβαίωναν πως τα σήµατα αυτών των µηχανηµάτων µαζί µε άλλων που θα τοποθετούνταν στο Ιόνιο θα συνδέονταν µε τα κεντρικά του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ώστε να µπορούν να καταλάβουν οι ειδικοί αν ένας σεισµός ακολουθείται από τσουνάµι. ΣΕ ΕΡΩΤΗΣΗ αν αξιοποιούνται σήµερα τα δεδοµένα των οργάνων µέτρησης στα Χανιά ο κ. Νίκος Μελής, σεισµολόγος στο Γεωδυναµικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου που έχει αναλάβει τη δικτύωση των παλιρροιογράφων, δήλωσε πως δεν γνωρίζει κάτι συγκεκριµένο.

«Είναι πολύ απογοητευτικό ότι ύστερα από έξι χρόνια δεν έχουµε το κατάλληλο σύστηµα ώστε να βγάλουµε µια προειδοποίηση για τσουνάµι. Ενώ έχουν δαπανηθεί µεγάλα ποσά που θα µπορούσαν να χρηµατοδοτήσουν το έργο, κανένα από αυτά τα συστήµατα δεν λειτουργεί», είπε στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του ΕΛΚΕΘΕ κ. Κώστας Συνολάκης. «Το πρόγραµµα δεν έχει εξελιχθεί όπως περιµέναµε, προσπαθούµε να προχωρήσουµε µε τον υπάρχοντα εξοπλισµό που ανήκει σε άλλη υπηρεσία και λειτουργεί µε διαφορετικό στόχο. Βλέπετε, πενία τέχνας κατεργάζεται…», προσθέτει ο κ. Μελής.

4
είναι οι ελληνικοί παλιρροιογράφοι οι οποίοι είναι συνδεδεµένοι στο διεθνές σύστηµα της UNESCO. Βρίσκονται σε Κατάκολο, Καλαµάτα, Ηράκλειο και Σύρο.

2005
είναι η χρονιά που άρχισαν οι συζητήσεις για τη θωράκιση της χώρας απέναντι στην απειλή των τσουνάµι.

800.000

ευρώ κόστισαν δύο καινούργιοι παλιρροιογράφοι που εγκαινιάστηκαν στα Χανιά το 2008.


Αδύνατη η πρόβλεψη

ΠΡΟΕΙ∆ΟΠΟΙΗΣΗ για επικείµενο σεισµό έως ένα λεπτό πριν από την εκδήλωσή του έχει επιτύχει η Ιαπωνία χάρη στο εξελιγµένο δίκτυο σεισµογράφων και συσκευών σεισµογραφικών µετρήσεων. Για την Ελλάδα, η πρόγνωση – έστω και στο παρά ένα – µεγάλου σεισµού, είναι ακόµη µακριά. Και ορισµένα πρόδροµα φαινόµενα, που κάποιες φορές µπορεί ν’ ανιχνευτούν, δεν εµφανίζονται σταθερά πριν από µεγάλους σεισµούς.

Οι πληροφορίες που καταγράφουν οι διασκορπισµένοι σ’ ολόκληρη τη χώρα σεισµογράφοι, δεν µπορούν να οδηγήσουν στην πρόγνωση ενός µεγάλου σεισµού.

Ακόµη κι αν καταγράψουν έναν δυνατό σεισµό, οι επιστήµονες δεν είναι σε θέση πάντα να αποφανθούν αν πρόκειται για ένα µεµονωµένο γεγονός ή για έναν πρόδροµο σεισµό κάποιου µεγαλύτερου που έπεται.

«Οι σεισµογράφοι του Εθνικού ∆ικτύου µπορούν να καταγράφουν οποιαδήποτε κίνηση διεγείρει το έδαφος», λέει στα «ΝΕΑ» ο δρ Γιώργος ∆ρακάτος που είναι διευθυντής ερευνών στο Γεωδυναµικό Ινστιτούτο του Αστεροσκοπείου Αθηνών. Και προσθέτει: «Οχι όµως ηλεκτροµαγνητικά κύµατα. Τέτοιες κινήσεις µπορεί να προκληθούν από τα βήµατα κάποιου ανθρώπου που περπατά κοντά στον σεισµογράφο, ακόµη και τον δυνατό αέρα».

Οµως ακόµη κι αν καταγραφεί ένας προσεισµός και το σήµα φθάσει σε πραγµατικό χρόνο στο Γεωδυναµικό Ινστιτούτο ή στο σεισµολογικό εργαστήριο κάποιου πανεπιστηµίου, κανείς δεν µπορεί να είναι σίγουρος αν πρόκειται για ένα µεµονωµένο γεγονός ή αν πρόκειται ν’ ακολουθήσει κάτι πιο σηµαντικό.

Στην προσπάθειά τους οι επιστήµονες να καταφέρουν να δηµιουργήσουν ένα αξιόπιστο µοντέλο πρόγνωσης σεισµών, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, έχουν µελετήσει και ορισµένα άλλα φαινόµενα που σε κάποιες περιπτώσεις προεξοφλούν την εκδήλωση σεισµού.

Ενα τέτοιο φαινόµενο είναι η έκλυση ραδονίου. Το ραδόνιο είναι ένα φυσικό ευγενές ραδιενεργό αέριο, το οποίο δηµιουργείται στα πετρώµατα. Πριν γίνει κάποιος µεγάλος σεισµός, το αέριο αυτό απελευθερώνεται στον αέρα καθώς οι πολύπλοκες γεωλογικές διεργασίες που γεννούν τον σεισµό, διογκώνουν τους πόρους των πετρωµάτων και το αφήνουν να διαρρεύσει.


∆εν κινδυνεύει η Ελλάδα

ΚΑΝΕΝΑΣ ΛΟΓΟΣ ανησυχίας δεν υπάρχει για τη χώρα µας από το πυρηνικό ατύχηµα στην Ιαπωνία. Οπως διαβεβαίωσαν χθες την υπουργό Παιδείας Αννα ∆ιαµαντοπούλου ο πρόεδρος και τα µέλη της Ελληνικής Επιτροπής Ατοµικής Ενέργειας, είναι σαφές ότι – σύµφωνα και µε τον ∆ιεθνή Οργανισµό για την ατοµική ενέργεια – η κατάσταση είναι ελεγχόµενη και το πρόβληµα τοπικού χαρακτήρα.