Η όπερα και τα µυστικά της γίνονται παιχνίδι

Η δύναµη και η οµορφιά του κόσµου του λυρικού θεάτρου µαγεύουν τα παιδιά σε ένα ξεχωριστό µάθηµα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Πρωί Παρασκευής στην Αίθουσα «Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Οπου άρχισε το εκπαιδευτικό πρόγραµµα για µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου «Τα µυστικά της Οπερας» µε τη συνεργασία της Σκάλαςτου Μιλάνου. Καληµέρα! Σε υψηλούς τόνους. Οπερατικούς. Για την ακρίβεια στην ψηλή κολορατούρα τηςΒασίλισσας της Νύχτας του «Μαγικού Αυλού» του Μότσαρτ. Και τα παιδιά καθηλωµένα στις θέσεις τους από τα «αρπέτζι» της σοπράνο Μάιρας Μηλολιδάκη.

Ο κόσµος του λυρικού θεάτρου, οι πρωταγωνιστές του, οι δηµιουργοί, το επιτελείοτων τεχνικών, οι κώδικες της δηµιουργίας της όπερας ήταν το περιεχόµενο αυτής της διαφορετικής ξενάγησης που παρακολούθησαν οι 953 µαθητές τωνδεκαπέντε πρώτων σχολείων, δηµοτικών και ιδιωτικών που συµµετείχανστο πρόγραµµα. Στις πρώτες σειρές,«τα µικρά» των πρώτων τάξεωντου δηµοτικού, γιατί σε αυτήν την ηλικία οι αισθήσεις απορροφάνε σαν σφουγγάρι τα ερεθίσµατα από το περιβάλλον και τα πιτσιρίκια είχαν πολλά να δουν καινα ακούσουν. Οπως για τις χορδέςπου πάλλονται µέσα στον λάρυγγα, για το «ηχείο» που σχηµατίζουν ο φάρυγγας, ο λαιµός, η περιοχή της µύτης, προκειµένου να βγει η φωνή.

Στιςπίσωσειρέςκαι στα θεωρεία του εξώστη «οι µεγάλοι και δύσκολοι» των γυµνασιακών ανησυχιών. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές ήτανσκορπισµένοι ανάµεσά τους για να ελέγχουν τηνενέργεια του νεανικού κοινού. Το οποίο αντιδρούσε ανάλογα µε τις διακυµάνσεις της ξενάγησης στον κόσµο της όπερας.

Οι τεχνικές επεξηγήσεις των µουσικών παιδαγωγών Αλεξάνδρας Στρατηγοπούλου και Λήδας Μασούρα γιατους µουσικούς της ορχήστρας που φοράνε µαύρα για να χάνονται στο σκοτάδι, για τα κοστούµια που πρέπει να είναι εντυπωσιακά αλλάκαι άνετα γιανα µην ταλαιπωρούν τοσώµα των καλλιτεχνών, για τουςφωτιστές που γεµίζουν τη σκηνήµε µπλε, µοβ,πράσινα φώτα για νααποδώσουν τη νύχτα, την αυγή ή ένα δάσος κρατούσε το κοινό προσηλωµένο, σχεδόν ασάλευτο. Με προσοχήάκουσαν τις µελωδίες από τον «Ορφέακαι Ευρυδίκη» του Βίλιµπαλντ Γκλουκ που ερµήνευσε στο πιάνο ο Τίτος Γουβέλης ή την εισαγωγή της «Μαρίας Στουάρντα» από τηνορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου πουπαρακολούθησαν σε βίντεο.

Αν δεν υπάρχουν ντίβες δεν υπάρχει και όπερα.Τα παιδιά τοκατάλαβαν µε τα ηχητικά αποσπάσµατα από άριες της ΜαρίαςΚάλλας και διαπίστωσαν πως υπάρχουν φωνές σπάνιες και καλλιτέχνιδες µε υποκριτικές ικανότητες. Μεταξύ παιχνιδιούκαι τεχνικής επεξήγησης, µε προβολές βίντεο, µε διαφάνειες, σκίτσα και νότες στο πιάνο ταµυστικά της όπερας ξετυλίγονταν στα µάτιακαι τα αυτιά των µικρών και νέων θεατών: τον πρώτο λόγο έχει ο συνθέτης που διαλέγειµια ιστορία, ένα µυθιστόρηµα, ένα παραµύθι, ένα ιστορικό γεγονός και συνθέτει τη µουσική για να την αφηγηθεί. Ο λιµπρετίστας που προσαρµόζειτην ιστορία σε λέξεις και σεστίχους που µπορούν να τραγουδηθούν, διαµορφώνοντας τους χαρακτήρες και την πλοκή της ιστορίας. Και στη συνέχεια οι φωνές. Σοπράνο, µέτζο σοπράνο, κοντράλτο για την έκταση των γυναικείων φωνών. Τενόρος, βαρύτονος, µπάσος (βαθύφωνος)το εύρος των ανδρικών φωνών.

Υπήρχαν όµως και «δύσκολα» µονοπάτια σε αυτότο µάθηµα. Οπως τα σύγχρονα ακούσµατα για σόλο φωνή «Sequenza III» του Λουτσιάνο Μπέριο. Και το«Ριγκολέτο: παράφραση κοντσέρτου γιαπιάνο» του Φραντς Λιστ. Σε αυτό το σηµείο η αίθουσα άρχισε να αυτονοµείταιαπό τα δρώµενα της σκηνής. Τα πιτσιρίκια στις πρώτες σειρές θυµήθηκαν ότι θέλουν να πάνε τουαλέτα.

Το κλίµα όµως άλλαξε γρήγορα. Οταν η Λήδα Μασούρα έδωσε το σύνθηµα να ανέβουν µερικά από τα παιδιά πάνω στη σκηνή, διαµορφωµένη µε το σκηνικό της όπερας «Μαρία Στουάρντα». Είναι η στιγµή της γιορτής στην όπερα «Λουτσία Ντι Λαµερµόρ» του Γκαετάνο Ντονιτσέτι, τότε που οι καλεσµένοι ξαφνιάζονται από την εµφάνιση της σαλεµένης Λουτσία που σκότωσε τον άνδρα που µόλις είχε παντρευτεί. Ετσι τα παιδιά συµµετέχοντας στην άρια «Il dolce suono» που ερµήνευσε η Μάιρα Μηλολιδάκη έµαθαν στην πράξη το µπελκάντο, «τις µεγάλες µελωδικές φράσεις» του ιταλικού ρεπερτορίου.

INFO

«Τα µυστικά της όπερας», προγράµµα για µαθητές, σήµερα, αύριο και µεθαύριο στις 11.00, αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, τηλ. 210-
7282.000

Ενθουσιασµός και αποθεωτικά σφυρίγµατα

Κάθε φορά που τελείωνε µια ενότητα από αυτό το ξεχωριστό µάθηµα, τα παιδιά χειροκροτούσαν. Με ενθουσιασµό και µε σφυρίγµατα γηπεδικού µένους. «Είσαι θεά!», φώναζε µε πάθος ένας συγκεκριµένος γυµνασιόπαις στην αριστερή πτέρυγα της αίθουσας. Τον οποίο µάλιστα ο καθηγητής του µάταια είχε προσπαθήσει να αποδυναµώσει, αποµακρύνοντάς τον από τους κολλητούς και τις κολλητές του. Εκείνος, απτόητος, συνέχιζε να απολαµβάνει την πρώτη του εµπειρία µε την όπερα διά των αποθεωτικών σφυριγµάτων.

Αλλά αυτό δεν θα πρέπει να µας ξενίζει. Και στην εποχή του «ελαφρού» Βέρντι, ακόµα και του «σοβαρού» Βάγκνερ, το κοινό αντιδρούσε µε σφυρίγµατα και ηχηρές αποδοκιµασίες όταν κάτι του φαινόταν απόµακρο ή καινούργιο στα αυτιά του. Και τα παιδιά του πρώτου µαθήµατος για την όπερα εκτέθηκαν σε µια νέα εµπειρία.