L’Oreal-Unesco: 100 χρόνια Γυναίκες στην Επιστήμη

Αυτή τη χρονιά συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την απονομή του βραβείου Νόμπελ Χημείας στη Μαρία Κιουρί. Και τα Ηνωμένα Έθνη ανακύρηξαν το 2011 ως Διεθνές Έτος Χημείας. Η διπλή επέτειος αναπόφευκτα οδηγεί στον εξής συλλογισμό: υπάρχουν σπουδαίες γυναίκες οι οποίες συμβάλλουν στην αλλαγή του κόσμου προτείνονατς λύσεις μέσα από το επιστημονικό κι ερευνητικό τους έργο.

Την περασμένη Πέμπτη, πέντε γυναίκες επιστήμονες -εκπρόσωποι μίας ηπείρου- θα το επαληθεύσουν στο Παρίσι. Στο κτίριο της Ουνέσκο θα παρουσιάσουν τις έρευνες τους για την καθαρή παραγωγή βενζίνης και απορρύπανσης των υδάτων, την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, την κατανόηση της σχέσης φωτός και ύλης, τα ανθεκτικά σε ακραίες συνθήκες βακτήρια της ύλης, τη γέννηση και τον θάνατο του Σύμπαντος.

Είναι οι πέντε σημαντικές ερευνήτριες του προγράμματος «L’Oreal-Unesco Για τις Γυναίκες στην Επιστήμη». Τα βραβεία που θεσμοθέτησαν πριν από δεκατρία χρόνια η Unesco και το Ίδρυμα της L’Oreal αναδεικνύουν ξεχωριστές γυναίκες.

Τα μεγάλα πέντε βραβεία, αξίας 100.000 δολαρίων δίνονται σε γυναίκες επιστήμονες με μακρόχρονο ερευνητικό έργο. Παράλληλα δίνονται 15 υποτροφίες σε νεαρές επιστήμονες για να συνεχίσουν τις μεταπτυχιακές σπουδές τους.

Οι εκλεγμένες για τα μεγάλα βραβεία γίνονται πρέσβειρες του θεσμού Γυναίκες στην Επιστήμη, τους στόχους του οποίου υπενθυμίζει η Γκρέτσεν Καλόντζι, Γενική Υποδιευθύντρια της Unesco για τις θετικέςκαι φυσικές επιστήμες: «να αγωνιζόμαστε για να επιτύχουμε πραγματική ισότητα φύλων στην έρευνα και την εκπαίδευση, να προωθούμε στους νέους μια σύγχρονη επιστήμη, να πολλαπλασιάζουμε τις ανταλλαγές μεταξύ των πανεπιστημίων και να ενισχύουμε τη διεθνή συνεργασία, χωρίς να ξεχνάμε να επιδεικνύουμε μια διάσταση, την οποία έχει προωθήσει ιδιαιτέρως η συνεργασία L’Oreal-Unesco: την αλληλεγγύη».

Καθηγήτρια Βίβιαν Γουινγκ-Για Γιαμ (βραβευμένη για την Ασία και τον Ειρηνικό)

Το νεαρότερο μέλος της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών κατέχει την έδρα της χημείας στο πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ. Η καθηγήτρια Γιαμ εστίασε την έρευνά της στη μοριακή ηλεκτρονική, για να δημιουργήσει φωτοευαίσθητα υλικά και τα «έβαλε» με τον ήλιο. Σκοπός της ήταν να δώσει σε αυτά τα νέα υλικά την ικανότητα να απορροφούν τη φωτεινή ενέργεια και χάρη στους χημικούς τους δεσμούς να τη μετατρέπουν σε ηλεκτρική ενέργεια.

Η έρευνά της δίνει λύση στην μικρή απόδοση των ηλιακών κυψελών με βάση το πυρίτιο που μετατρέπουν σε ενέργεια μόλις το 30% του ηλιακού φωτός που απορροφούν.

Οι ηλιακές κυψέλες δεν απορροφούν παρά μόνο ένα μικρό μέρος του φωτός. Σήμερα, η οργανομεταλλική χημεία μας επιτρέπει να οραματιζόμαστε νέα φωτοενεργά υλικά με μοναδικές ιδιότητες, χάρη στη σύνθεση ενώσεων που συνδυάζουν μεταλλικά άτομα και οργανικά μόρια, τα οποία απορροφούν ή εκπέμπουν φως με βέλτιστο τρόπο. Έτσι, μπορούμε να φανταστούμε ότι θα αντιγράψουμε μια πολύ γνωστή φυσική φωτοχημική διαδικασία, τη φωτοσύνθεση των φυτών που, εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, μετατρέπει το φως του ήλιου σε ενέργεια πάνω στη Γη.

Καθηγήτρια Φαϊζά Αλ-Καραφί (Βραβευμένη για την Αφρική και τις Αραβικές Χώρες)

Από το 1993 έως το 2002, ήταν επικεφαλής του τμήματος χημείας κι έγινε Πρύτανης της Σχολής Επιστημών και του Προέδρου του Πανεπιστημίου του Κουβέϊτ. Έτσι έγινε η πρώτη γυναίκα στον αραβικό κόσμο επικεφαλής ενός μεγάλου πανεπιστημίου. Και οι εργασίες της γύρω από τη διάβρωση των μετάλλων έφερε αποτελέσματα για την επεξεργασία του νερού και την πετρελαιοβιομηχανία.

Στη διάρκεια της έρευνάς της στην ηλεκτροχημεία, η καθηγήτρια Φαϊζά Αλ-Καραφί σε συνεργασία με την ομάδα της, ανακάλυψε μια νέα κατηγορία καταλυτών με βάση το μολυβδένιο. Ενα χημικό στοιχείο που καθιστά εφικτή τη βελτίωση του δείκτη οκτανίων της βενζίνης χωρίς να παράγει βενζόλιο.

Μια πραγματική επανάσταση, όχι μόνο για τη βιομηχανία της διύλισης, δεδομένου ότι θα είναι εφεξής πιο οικονομική και πιο ασφαλής για τους εργαζομένους, το περιβάλλον και το ευρύ κοινό, αλλά και για την επεξεργασία του νερού. Μάλιστα, αυτή η νέα κατηγορία καταλυτών θα μπορούσε επίσης να καταστήσει εφικτή την εξάλειψη ορισμένων ρύπων από το πόσιμο νερό.

Καθηγήτρια Σύλβια Τόρρες-Πάμπερτ (βραβευμένη για τη Λατινική Αμερική)

Η χημική σύσταση ενός νεφελώματος, την οποία μπορούμε να μάθουμε αναλύοντας το φωτεινό του φάσμα, εμπεριέχει την ιστορία των πυρηνικών μετασχηματισμών που έχουν πραγματοποιηθεί σε ένα αστέρι, και μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε τα γεγονότα της ζωής του.

Η καθηγήτρια Σύλβια Τόρρες-Πάμπερτ αφιέρωνοντας την καριέρα της στα νεφελώματα μας επέτρεψε να εμβαθύνουμε τη μελέτη της προέλευσης των αστεριών, καθώς και της εξέλιξης του Σύμπαντος. Απόφοιτος του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού, έλαβε το διδακτορικό της τίτλο από το τμήμα αστρονομίας του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ. Ενδιαφέρθηκε από πολύ νωρίς για το νεφέλωμα του Ωρίωνα, λόγω της ιδιότητάς του να συγκεντρώνει εκατοντάδες αστέρια σε διαφορετικά στάδια εξέλιξης.

Αυτό το νεφέλωμα αποτέλεσε το αντικείμενο μιας πρώτης ολοκληρωμένης ανάλυσης που πραγματοποίησε το 1977 η νεαρή τότε ερευνήτρια, και η οποία απέδειξε τη χημική ομοιότητα του νεφελώματος με τον ήλιο του γαλαξία μας. Επιπλέον, μελετώντας τα πλανητικά νεφελώματα διαφόρων γαλαξιών, η Σύλβια Τόρρες-Πάμπερτ μας βοήθησε να κατανοήσουμε καλύτερα τις απαρχές του Σύμπαντος, πριν από περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν σχηματίστηκαν τα πρώτα αστέρια, προσφέροντας έτσι νέα ακριβή στοιχεία για τη διαδικασία γήρανσης των αστεριών.

Καθηγήτρια Αν Λ’Ιλιέ (για την Ευρώπη)

Για πολλά χρόνια, τα εξαιρετικά γρήγορα μοριακά φαινόμενα που σχετίζονται με φυσικά φαινόμενα όπως η φωτοσύνθεση, αλλά και με τεχνολογικά μέσα, όπως τα ολοκληρωμένα κυκλώματα, παρέμεναν αόρατα για την πειραματική επιστήμη., επιδή ήταν αδύνατον να τα καταγράψουμε.

Οι εργασίες της καθηγήτριας Φυσικής Αν Λ’Ιλιέ βοήθησαν στην ανάπτυξη μιας εξαιρετικά γρήγορης φωτογραφικής μηχανής που μας επιτρέπει να καταγράψουμε τις κινήσεις των ηλεκτρονίων σε ένα αττοδευτερόλεπτο (ένα δισεκατομμυριοστό του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου). Έτσι μπορούμε να μελετήσουμε αυτές τις εξαιρετικά γρήγορες διαδικασίες, στις οποίες βασίζονται οι περισσότερες παρατηρήσεις της Φύσης.

Καθηγήτρια Τζίλιαν Μπανφιλντ (για τη Βόρεια Αμερική)

Η αστροβιολογία, που ονομάζεται και εξωβιολογία, ή η μελέτη της ζωής στο Σύμπαν αποτελεί ένα από τα αντικείμενα της καθηγήτριας Τζίλιαν Μπανφιλντ.

Πήρε το μεταπτυχιακό της στη γεωλογία από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας. Με τις εργασίες της στη συμπεριφορά των βακτηρίων και της ύλης σε ακραίες συνθήκες που επηρεάζουν το περιβάλλον και τη Γη, απέδειξε ότι οι μικροοργανισμοί έχουν την ιδιότητα να επηρεάζουν γεωλογικές διαδικασίες μεγάλης κλίμακας (όπως η διάβρωση).

Μελετώντας τις αλληλεπιδράσεις των μικροβίων σε ακραία περιβάλλοντα, όπως για παράδειγμα τα μεταλλωρυχεία,έδειξε πώς προσαρμόστηκαν τα μικρόβια σε αυτές τις ιδιαίτερες συνθήκες .