Στενά οικονοµικά πάρε – δώσε µε 13 χώρες

ΛΙΒΥΗ
Οι εξελίξεις και η πολιτική ρευστότητα σήµερα στη χώρα θέτουν σε δοκιµασία, έστω και προσωρινή, και τις ελληνολιβυκές οικονοµικές σχέσεις. Η Λιβύη αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σηµαντικότερους εµπορικούς και οικονοµικούς εταίρους της Ελλάδας µεταξύ των αραβικών χωρών και των χωρών της Βόρειας Αφρικής. Τo 2008 ήλθε δεύτερη, µε βάση την αξία του διµερούς εµπορίου, µεταξύ των χωρών Βόρειας Αφρικής, Μέσης Ανατολής και Περσικού Κόλπου. ∆εν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι τον περασµένο Ιούνιο οι ηγέτες των δύο χωρών υπέγραψαν Μνηµόνιο Οικονοµικής Συνεργασίας το οποίο προβλέπει, µεταξύ άλλων, την άµεση υλοποίηση του έργου της υποβρύχιας σύνδεσης Λιβύης – Ελλάδας µε πόντιση οπτικών ινών στη Μεσόγειο, που θα διευκολύνει τις τηλεπικοιν ωνίες.

Πάντωςδεν θα πρέπει να αγνοείται το γεγονός ότι ανεξάρτητα από την τροπή των γεγονότων, οι επενδύσεις και γενικότερα οι οικονοµικές συναλλαγές εξακολουθούν να είναι µια πολύ δύσκολη υπόθεση. Επιπλέον τα χρέη του λιβυκού δηµοσίου προς ελληνικές κατασκευαστικές κυρίως εταιρείες ύψους περίπου 700 εκατ. δολαρίων που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1970 αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για νέες ελληνικές οικονοµικές δραστηριότητες.

ΙΡΑΝ
Η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια, η οποία έχει µακροχρόνια συνεργασία στον τοµέα του αργού πετρελαίου µε το Ιράν, είναι από τις σηµαντικότερες ελληνικές παρουσίες στη χώρα αυτή. Τα τελευταία τρία χρόνια οι εισαγωγές πετρελαίου από το Ιράν είναι φθίνουσες. Σύµφωνα µε στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενώ το 2007 η Ελλάδα εισήγαγε 6,7 εκατ. τόνους, ποσότητα που ισοδυναµούσε στο 33% των συνολικών εισαγωγών αργού, το 2009 εισήγαγε 4,3 εκατ. τόνους που ισοδυναµούσαν στο 23% των συνολικών εισαγωγών. Σύµφωνα µε την Ελληνική Στατιστική Αρχή, ο συνολικός όγκος του εµπορίου µεταξύ των δύο χωρών έφθασε το 2008 τα 2 δισ. ευρώ, από τα οποία το 99,6% αφορούσε εισαγωγές πετρελαίου, καθιστώντας το Ιράν τον ένατο προµηθευτή της Ελλάδας, που συνεισφέρει το 3,34% των εισαγωγών.

ΣΑΟΥ∆ΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ
Στον κλάδο των τεχνικών έργων στη χώρα αυτή δραστηριοποιούνται οι εταιρείες ελληνικών συµφερόντων Archidoron Construction Overseas CO. και Sete Technical Servises του Οµίλου Λάτση. Επιπλέον σηµαντική δραστηριότητα παρουσιάζει και η ελληνοκυπριακών συµφερόντων εταιρεία Ιωάννου & Παρασκευΐδης µε έδρα το Ριάντ. Και οι τρεις έχουν µακρόχρονη παρουσία στη Σαουδική Αραβία καθώς και σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου. Αριθµός άλλων µικρών εταιρειών αναλαµβάνουν κυρίως υπεργολαβίες ηλεκτροµηχανικών έργων και σιδηροκατασκευών. Η National Bunkering Co. Ltd.

του Οµίλου Βαρδινογιάννη ασχολείται µε εφοδιασµό (καύσιµα) και τροφοδοσία πλοίων.

ΣΥΡΙΑ
ΗIntracom έχει υπογράψει σύµβαση µετηSyrian Telecommunications Establishment (STE), τον βασικό τηλεπικοινωνιακό οργανισµό της Συρίας, που αφορά την προµήθεια ασυρµάτων ψηφιακών δικτύων. Αλλες ελληνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Συρία είναι και η εταιρεία αγροτικού υλικού και σπόρων Σπύρος Σπύρου, η οποία κατόπιν επιλογής από το συριακό υπουργείο Γεωργίας πρόκειται να προβεί στην από κοινού υλοποίηση προγράµµατος µεγάλης κλίµακας για παραγωγή αραβοσίτου. ΙΟΡ∆ΑΝΙΑ
∆εν υπάρχουν αµιγείς ελληνικές επενδύσεις, ωστόσο έχουν δραστηριοποιηθεί αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις, κυρίως εταιρείες µελετών και κατασκευαστικές οι οποίες συµµετέχουν µέσω κοινοπρακτικών σχηµάτων σε τεχνικά έργα υποδοµών στο πλαίσιο του προγράµµατος δηµοσίων έργων της χώρας.

Ειδικότερα: Η Εξαρχου – Νικολόπουλου (µελέτες και εποπτεία έργων στους τοµείς της ύδρευσης και επεξεργασίας πόσιµων υδάτων), ο ΟΤΕ και η θυγατρική Ηellascom (κατέχουν το 50% της εταιρείας καρτοτηλεφώνων Transjordan Corporation, η οποία έχει υπογράψει µε την Intracom συµφωνία για την προµήθεια καρτοτηλεφώνων), η Intracom Jordan (δραστηριοποιείται στον τοµέα της πληροφορικής µε εξειδίκευση σε λογισµικό και λύσεις της Oracle, και τον Μάρτιο 2008 υπέγραψε σύµβαση µε το ιορδανικό δηµόσιο, αναλαµβάνοντας την εκτέλεση του έργου για τη µηχανογράφηση του τοµέα εκτελέσεως του κρατικού προϋπολογισµού). ΛΙΒΑΝΟΣ
Οι ελληνικές επενδύσεις είναι περιορισµένες και δεν ξεπερνούν τα 4-5 εκατ. ευρώ. Τα τρία τελευταία χρόνια παρατηρήθηκαν µάλιστα τάσεις αποεπένδυσης, υπό τη µορφή µεταβίβασης σε λιβανέζους εταίρους εταιρειών ελληνικών συµφερόντων ή µεριδίου στο µετοχικό κεφάλαιο µεικτών επιχειρήσεων.

Ωστόσο, αρκετές ελληνικές τεχνικές ή εταιρείες δοµικών υλικών δραστηριοποιούνται στη χώρα, κυ ρίως µέσω συνεργασιών µε λιβανικές και αλλοδαπές εταιρείες, αναλαµβάνοντας µικρά τεχνικά έργα και υπεργολαβίες.

ΙΡΑΚ
Οι εισαγωγές από το Ιράκ αυξήθηκαν κατακόρυφα το 2009 κατά 5.622% (στα 546,5 εκατ. δολάρια από 9,55 εκατ. δολάρια το 2008). Το 98,24 % των εισαγωγών µας αφορά ακατέργαστο πετρέλαιο. Τα κυριότερα εξαγόµενα ελληνικά προϊόντα το 2009 ήταν φάρµακα (42,1%), έντυπα και εικόνες (26,08 %), αιθυλική αλκοόλη (8,57 %), ηλεκτρικές συσκευές (5,95 %), σύρµατα και καλώδια (4,21%), παρασκευάσµατα διατροφής (3,55%) κλπ. Στο Ιράκ δραστηριοποιούνται εµπορικές ελληνικές εταιρείες, κατασκευαστικές, ναυτιλιακές.

ΝΤΟΥΜΠΑΪ
Οι ελληνικές κατασκευαστικές επιχειρήσεις είχαν µεν σηµαντική παρουσία στο οικοδοµικό µπουµ στο Ντουµπάι πριν από την κρίση και ειδικά πριν η Dubai World (κρατική επενδυτική) καταθέσει το αίτηµα για εξάµηνη αναστολή πληρωµής του χρέους της, που προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές και οδήγησε στο πάγωµα των µεγάλων κατασκευαστικών έργων. Οι εξαγωγές στα Ηνωµένα Αραβικά Εµιρά τα το 2008 ανήλθαν σε περίπου 217 εκατ. ευρώ σηµειώνοντας αύξηση 9% σε σχέση µε το 2007, ενώ οι εισαγωγές σε 60 εκατ. ευρώ σηµειώνοντας αύξηση 38,7%. Στο Ντουµπάι δραστηριοποιούνται και άλλες επιχειρήσεις ελληνικού ενδιαφέροντος, όπως στο εµπόριο γούνας (ανέρχονται σε 37).

ΑΛΓΕΡΙΑ
Στην Αλγερία δεν υφίσταται ιδιαίτερα αξιόλογο µέγεθος άµεσων ελληνικών επενδύσεων, παρότι έχουν ιδιωτικοποιηθεί πάνω από 1.000

επιχειρήσεις της χώρας την τελευταία δεκαπενταετία. Η ίδρυση, το 1995, µεικτής εταιρείας καλλιέρ γειας καπνού µεταξύ της Καπνικής Μιχαηλίδης, της κρατικής αλγερινής εταιρείας καπνού και της αλγερο-ευρωπαϊκής χρηµατοδοτικής εταιρείας FINALEP αναφέρεται ως η πλέον αξιόλογη ελληνική επένδυση στην Αλγερία µαζί µε τη συνεργασία της Σωληνουργίας Κορίνθου µε την εταιρεία υδρογονανθράκων Sonatrach. Τελευταίως οι εµπορικές συναλλαγές είναι πλεονασµατικές για την Ελλάδα, κάτι που συµβαίνει σπάνια µε τους εµπορικούς εταίρους της χώρας.

Το 2010 η Αλγερία είναι η 18η µεγαλύτερη εισαγωγέας ελληνικών προϊόντων, ενώ η αξία των ελληνικών εξαγωγών το 11µηνο του 2010 ήταν 188,5 εκατ. ευρώ, σηµειώνοντας, µάλιστα, αύξηση 17,5% σε σύγκριση µε την προηγούµενη χρονιά. Το φυσικό αέριο αντιστοιχεί στο 94% των εξαγωγών της προς την χώρα µας.

ΜΠΑΧΡΕΪΝ
Περιορισµένη είναι η παρουσία στην αγορά του Μπαχρέιν, παρ’ όλο που αρκετά προϊόντα µας θα µπορούσαν να είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά, όπως τρόφιµα, µη αλκοολούχα και αλκοολούχα ποτά, καλλυντικά, είδη καπνού, είδη ενδύσεως και υποδήσεως, έπιπλα. Αλλωστε, το Μπαχρέιν αποτελεί γέφυρα επανεξαγωγής προϊόντων σε χώρες δύσκολα προσβάσιµες για πολιτικούς και οικονοµικούς λόγους. Τα κυριότερα εξαγόµενα ελληνικά προϊόντα είναι, µεταξύ άλλων, κατεργασµένα έλαια πετρελαίου ή ασφαλτούχων ορυκτών, κοσµήµατα, πλατέα προϊόντα έλασης από σίδηρο και χάλυβα, ηλεκτρικές συσκευές για ενσύρµατη τηλεφωνία. ΜΑΡΟΚΟ
Από επενδυτικής πλευράς δεν έχει υπάρξει µέχρι στιγµής καµία σηµαντική προσπάθεια προσέγγισης και συνεργασίας µεταξύ Ελλάδας και Μαρόκου. Η καταγεγραµµένη ελληνική επενδυτική παρουσία στο Μαρόκο περιορίζεται στην εταιρεία S & B Industrial Minerals SA, παρ’ ότι η χώρα αποτελεί, µετά την Αίγυπτο, τη δυναµικότερη αγορά της Βόρειας Αφρικής, ενώ η προσέλκυση ξένων επενδύσεων αποτελεί προτεραιότητα για την ηγεσία της. Στο Μαρόκο υπάρχει ακόµη σηµαντική επένδυση της Intralot που διαχειρίζεται τις δύο κρατικές λοταρίες αλλά και της Aegean του ∆ηµήτρη Μελισσανίδη, που µεταξύ άλλων έχει αναλάβει την τροφοδοσία µε καύσιµα του νέου λιµανιού TangerMed.

ΤΥΝΗΣΙΑ
Απουσιάζουν οι ελληνικές άµεσες επενδύσεις. Κύρια αιτία είναι οι γραφειοκρατικοί, διοικητικοί, δασµολογικοί και τελωνειακοί περιορισµοί, η ελλιπής προβολή – διαφήµιση της τυνησιακής αγοράς αλλά και η κυριαρχία ισχυρών ανταγωνιστών (Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο), σε προϊόντα που παράγει παραδοσιακά η χώρα µας, όπως είναι βαµβάκι, οικοδοµικά υλικά, λιπάσµατα, υφάσµατα. Η ελληνική επιχειρηµατική παρουσία στην Τυνησία, συνίσταται στη λειτουργία µικρού αριθµού επιχειρήσεων, κυρίως στους κλάδους της ελαφράς βιοµηχανίας (ενδύµατα, κατεργασία γούνας, δέρµατος κλπ.), των τροφίµων (τυροκοµική) και των εισαγωγών ορυκτών, ενώ τελευταίως έχουν αναπτυχθεί επενδυτικές συνεργασίες ελληνικών φορέων και επιχειρήσεων στην Τυνησία.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ
13 Η ΧΩΡΑ είναι ανταγωνιστική σε όλα, όπως λένε έλληνες επιχειρηµατίες: φτηνή σε όλα, ενέργεια, εργασία, καλές υποδοµές, τεράστιες εξαγωγικές προοπτικές. Μόνο που τώρα έχει το µειονέκτηµα της πολιτικής αβεβαιότητας. Ο Οµιλος Τιτάν έχει κάνει τη µεγαλύτερη ελληνική επένδυση στην Αίγυπτο, µε δύο µονάδες παραγωγής σε Αλεξάνδρεια, Μπένι Σουέφ (κάπου 60 χλµ. από το Κάιρο) και µε ένα κέντρο διανοµής. Συνολικά απασχολούνται 830 εργαζόµενοι.

Οι δύο µονάδες έχουν ετήσιες πωλήσεις 272 εκατ. ευρώ και λειτουργικά κέρδη 102 εκατ. ευρώ. Η Eurodrip, συµφερόντων της GlobalFinance του Αγγ. Πλακόπητα. Το εργοστάσιο που κατασκευάζει συστήµατα άρδευσης και ύδρευσης παρέµεινε κλειστό στις αρχές της εβδοµάδας, όµως άρχισε εκ νέου τη λειτουργία του παρά τις ταραχές. Η θυγατρική PyramidsPaperMillsSAE – Flora του Οµίλου Ζερίτη δηµιουργήθηκε το 1984 και από το 1987 άρχισε την παραγωγή χαρτιού Tissue µετατρέποντας την Αίγυπτο σε εξαγωγό χαρτιού. Πρόκειται για µία µεγάλη µονάδα παραγωγής µε 600 εργαζοµένους και µηνιαίο τζίρο 4 εκατ. ευρώ, µε έδρα τη νέα βιοµηχανική πόλη της 6ης Οκτωβρίου. Παρουσία στην αιγυπτιακή αγορά έχει και ο Οµιλος Chipita, o οποίος διαθέτει δύο εργοστάσια όπου απασχολούνται συνολικά 2.500 εργαζόµενο. Το συνολικό ύψος της επένδυσης αποτιµάται στα 70 εκατ. ευρώ.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ. Παρουσία στην αγορά πετρελαιοειδών της Αιγύπτου έχουν και οι δύο µεγαλύτεροι ενεργειακοί όµιλοι της χώρας, τα ΕΛΠΕ και ο Οµιλος Βαρδινογιάννη (VegasOil). Τα Ελληνικά Πετρέλαια συµµετέχουν µε ποσοστό 30% σε δύο κοινοπραξίες που δραστηριοποιούνται στην έρευνα υδρογονανθράκων. Στη µία από αυτές το 70% κατέχει ο Οµιλος Βαρδινογιάννη. Επιπλέον, η VegasOil & Gas του Οµίλου Βαρδινογιάννη διατηρεί δικαιώµατα εξόρυξης και είναι διαχειρίστρια σε τρεις παραχωρήσεις: στο AlamElShawish στη ∆υτ. Ερηµο, όπου συµµετέχει και η Shell ως διαχειρίστρια. Στο NorthWestGemsa στην Ανατ. Ερηµο όπου η παραγωγή έχει αρχίσει τον Φεβρουάριο του 2010. Και στο EastGhazalat στη ∆υτική Ερηµο, όπου ο όµιλος διατηρεί ποσοστό 50% και είναι διαχειριστής.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ. Με έντονο ενδιαφέρον παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Αίγυπτο και οι ελληνικές τράπεζες µε παρουσία εκεί, Πειραιώς και Εθνική. Η Τράπεζα Πειραιώς λειτουργεί 48 καταστήµατα στη χώρα µε συνολικό ενεργητικό 1,78 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 3% των συνολικών κεφαλαίων της τράπεζας. Η Εθνική Τράπεζα διαθέτει 15 υποκαταστήµατα µε συνολικές χορηγήσεις δανείων 73,8 εκατ. ευρώ επί συνόλου 78 δισ. ευρώ του οµίλου.

Οι οικονοµικές συναλλαγές µε τη Λιβύη είναι πολύ δύσκολη υπόθεση

Ελληνες εργολάβοι στον Αραβικό Κόλπο

Οι µεγαλύτερες ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή είναι ο όµιλος ΓΕΚ Τέρνα, ο όµιλος Ελλάκτωρ, ο όµιλος J&Ρ Αβαξ και η Αθηνά, η Αρχιρόδον. Ο όµιλος ΓΕΚ Τέρνα έχει ανεκτέλεστο υπόλοιπο έργων αξίας 2,03 δισ.

ευρώ, από τα οποία τα 350 εκατ. ευρώ αφορούν τις αγορές της Μέσης Ανατολής και των Βαλκανίων. Τα σηµαντικότερα έργα που εκτελεί η Τέρνα είναι στα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα (ΗΑΕ) ένα οικιστικό και εµπορικό σε 280.000 τ.µ., στο Κατάρ ένα ιδιωτικό οικοδοµικό σε 220.000 τ.µ. και στο Μπαχρέιν ένα οικιστικό που αποτελείται από 326 βίλες. Εργα αξίας 780 εκατ. ευρώ υλοποιεί ο όµιλος Ελλάκτωρ στη Μέση Ανατολή, από τα οποία τα βασικότερα είναι το Βlue City στο Οµάν, το νέο αεροδρόµιο στην Ντόχα του Κατάρ, ο αυτοκινητόδροµος Fujairah (ΗΑΕ), ο πρώτος οδικός άξονας (Κουβέιτ)

και η αµερικανική σχολή στο Ντουµπάι. Ο όµιλος J&Ρ Αβαξ υλοποιεί έργα αξίας περίπου 260 εκατ. ευρώ στο αεροδρόµιο του Αµµάν, στο νησί Σόουα και άλλα έργα υποδοµής, ενέργειας και λιµενικά. Επιπλέον, η Ιντρακάτ έχει παρουσία στη Συρία, όπου σκοπεύει να αναπτύξει εµπορικό κέντρο το δεύτερο εξάµηνο του 2011.