Οι 11 ώρες που έφεραν νευρική κρίση στην κυβέρνηση

Στην ιστορία παίζουν ρόλο ακόµη και τα λεπτά, πολύ περισσότερο οι ώρες. Στην πονεµένη ιστορία της σχέσης της χώρας µας µε την τρόικα όσα παίχτηκαν µέσα σε έντεκα ώρες έφεραν την κυβέρνηση στα πρόθυρα νευρικής κρίσης, προκάλεσαν έντονες ενδοκυβερνητικές αντιδράσεις που πήραν τη µορφή κυβερνητικής κρίσης, δηµιούργησαν συνθήκες γενικευµένης πολιτικής αναταραχής, και έφεραν κατά σειρά έντονες αντιδράσεις στην κοινή γνώµη, µια πιθανή απόλυση υπουργού και τη χώρα ίσως πιο κοντά σε εκλογές Οι έντεκα ώρες που συγκλόνισαν κυβέρνηση, αντιπολίτευση και κοινή γνώµη την περασµένη Παρασκευή είναι οι ώρες που µεσολάβησαν ανάµεσα στη δηµοσιοποίηση της απαίτησης – βόµβας της τρόικας για την εκποίηση των «ασηµικών» έναντι 50 δισ. και της κυβερνητικής ανακοίνωσης που εκδόθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου µε την οποία απορριπτόταν υποτίθεται η «ιταµή» πρόκληση. Οι πρωταγωνιστές τους, θα ήθελαν πολύ να τις ξεχάσουν. Αλλά δεν είναι πια εύκολο. Και δεν είναι µόνο το θέµα που προκάλεσε την κρίση, η εκποίηση δηµόσιας γης ή πλούτου για την εξεύρεση των 50 δισ. που θεωρούνται απαραίτητα για να µειωθεί το χρέος και να περιοριστεί το έλλειµµα. Είναι το πώς η κυβέρνηση λειτούργησε στις έντεκα αυτές ώρες πριν εκδοθεί η ανακοίνωση µε την οποία η κυβέρνηση διέψευδε τους εκπροσώπους της τρόικας ότι είχε συµφωνήσει σε κάποιο επίπεδο και σε κάποια φάση των διαπραγµατεύσεων για την εκποίηση µέρους της δηµόσιας περιουσίας.

ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ που προηγήθηκε δεν φαίνεται να κολακεύει και πολύ την κυβέρνηση και τον τρόπο που λειτουργεί. Με λυµένο το θέµα τού αν ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο υπουργός Οικονοµικών, είχε συζητήσει και µάλιστα σε προχωρηµένο επίπεδο µε τους εκπροσώπους της τρόικας για την εκποίηση (ή την αξιοποίηση, όπως είναι η καινούργια κυβερνητική θέση), το ζήτηµα που τέθηκε είναι κατά πόσον οι συζητήσεις αυτές που έκανε ο υπουργός Οικονοµικών ήταν δεσµευτικές για τη χώρα. Η απάντηση είναι πως οι συζητήσεις έγιναν, και µάλιστα όχι µόνο γύρω από το τραπέζι των διαπραγµατεύσεων στο υπουργείο Οικονοµικών, αλλά και το βράδυ της περασµένης Πέµπτης, σε παραδοσιακή ταβέρνα στο Παγκράτι.

Το δεύτερο ερώτηµα που τέθηκε εξ αρχής ήταν αν ο Γιώργος Παπανδρέου είχε ενηµερωθεί για το περιεχόµενο των συζητήσεων του κ. Παπακωνσταντίνου στο συγκεκριµένο ζήτηµα, και ειδικότερα για το αν ο υπουργός είχε εξουσιοδοτήσει τους εκπροσώπους της τρόικας Σερβάζ Ντερούζ, Κλάους Μαζούχ και Πολ Τόµσεν να αναγγείλουν τον τρόπο για την εξεύρεση των 50 δισ. που έχει ανάγκη η χώρα. Η απάντηση εδώ είναι ότι ο Πρωθυπουργός γνώριζε. Τον είχε ενηµερώσει σε διάφορες φάσεις της διαπραγµάτευσης ο υπουργός Οικονοµικών, και αυτός είναι ο λόγος που ο κ. Παπανδρέου ουσιαστικά δεν απέλυ σε τον κ. Παπακωνσταντίνου ακόµη και όταν διάφορα κυβερνητικά στελέχη ζητούσαν επίµονα το Σάββατο το πρωί να προχωρήσει σε µια κίνηση που θα λειτουργούσε σαν βαλβίδα ασφαλείας στο καζάνι των αντιδράσεων που έβραζε σε επικίνδυνο βαθµό. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το ενδεχόµενο της αποποµπής του κ. Παπακωνσταντίνου εξετάστηκε ως ένα βαθµό, σε κάποια φάση της κρίσης: κρίθηκε όµως απορριπτέο. Μια αποποµπή του υπουργού Οικονοµικών τώρα θα ήταν ένα µήνυµα που θα επηρέαζε βαθιά την προσπάθεια που κάνει η χώρα. Θα έστελνε λάθος µήνυµα στις αγορές, στην τρόικα και επιπλέον δεν θα προσέφερε κάτι στην κυβέρνηση, η οποία εκ των πραγµάτων εισέπραττε το πολιτικό κόστος από τη βόµβα της τρόικας.

Ακόµη και αν όπως ισχυρίζεται ο κ. Παπακωνσταντίνου δεν είχε εξουσιοδοτήσει τους τρεις εκπροσώπους της τρόικας να ανακοινώσουν τα της εκποίησης, και επικαλείται το κείµενο που είχε εγκρίνει προκειµένου να το διαβάσουν στη συνέντευξη Τύπου, η αλήθεια είναι ότι γνώριζε τι θα πουν. Πολλοί µέσα στην κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι «ο Γιώργος εφάρµοσε το κλασικό κόλπο. Εβαλε αυτούς να το πουν για να µετρήσει τις αντιδράσεις της κοινωνίας ώστε να δει τι θα κάνει», και του χρεώνουν ότι έχει επιχειρήσει και άλλες φορές µε αυτή τη µέθοδο να περάσει θέµατα που αφορούν το υπουργείο.

Αργότερα, του καταλόγισαν ότι «δεν κατάλαβε» το µέγεθος των αντιδράσεων που θα προκαλούσε η ανακοίνωση, ότι δεν µέτρησε σωστά το πολιτικό κόστος αυτής της ιστορίας, το πόσο «ευαίσθητο» είναι το θέµα.

Προφανώς συµβαίνουν όλα αυτά, αλλά υπάρχει και κάτι ακόµη: ότι από τη συνεχή επαφή του µε τους εκπροσώπους της τρόικας ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου άρχισε να λειτουργεί µαζί τους περισσότερο ως «κολλητός», παρά ως η άλλη πλευρά του τραπεζιού – ο εκπρόσωπος της χώρας στις διαπραγµατεύσεις.

Αυτή η συνάφεια που δείχνει να έχει µαζί τους, και παράλληλα η αδυναµία του να διακρίνει τις γραµµές που τους χωρίζουν, τον έκαναν κόκκινο πανί για τα περισσότερα από τα υπόλοιπα µέλη του Υπουργικού Συµβουλίου. Ηδη του τα είχαν µαζεµένα από την προηγούµενη συνεδρίαση – ούτε δέκα λεπτά δεν διήρκεσε η ενηµέρωση των υπουργών για τα τεκταινόµενα στην ευρωζώνη, την επιµήκυνση κ.λπ. Για «αγγαρεία» έκαναν λόγο οι περισσότεροι υπουργοί. Με κάτι τέτοια ελάχιστοι πλέον είναι οι υποστηρικτές του στην κυβέρνηση, και το περασµένο Σάββατο όταν κορυφώθηκε η κρίση για τις εξαγγελίες της τρόικας, µειώθηκαν ακόµη περισσότερο.

Αντίθετα ενισχύθηκαν οι τάξεις όσων εισηγούνταν το ίδιο διάστηµα την αποποµπή του από την κυβέρνηση.

ΣΎΓΧΎΣΗ. Πάντως, το κρίσιµο θέµα είναι τι συνέβη και η κυβέρνηση δεν αποδοκίµασε άµεσα, καίρια, και κυρίως έγκαιρα την τρόικα και τους τρεις εκπροσώπους της. Οι πληροφορίες αναφέρουν, ότι στην αρχή επικράτησε σύγχυση. Ο ίδιος ο υπουργός Οικονοµικών που γευµάτιζε µε δηµοσιογράφους αναγκάστηκε να επιστρέψει το απόγευµα της Παρασκευής στο γραφείο του. Εδειξε και ο ίδιος αιφνιδιασµένος παρά το γεγονός ότι το non paper που είχε εκδώσει το υπουργείο ανέφερε σαφώς τα περί «αξιοποίησης» δηµόσιας περιούσιας που θα µπορούσαν να αποφέρουν 50 δισ. ευρώ.

Στις 8 το βράδυ, πήραν φωτιά τα τηλέφωνα, καθώς τα τηλεοπτικάκανάλια είχαν πρώτο θέµατις δηλώσεις της τρόικας.Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Πεταλωτής, ζήτησε οδηγίες για το τι έπρεπενα κάνουν ως κυβέρνησηστη διάρκεια των δελτίων. «Για ναδώσουµε µια απάντηση». Η Ρεγγίνα Βάρτζελη η οποία ενηµέρωσε τον Πρωθυπουργό για το κλίµα που διαµορφωνόταν στα µέσα, πήρε εντολή «να περιµένει». Ο Πρωθυπουργός φέρεται από την ώρα εκείνη ώς λίγο µετά τα µεσάνυχτα να µη σηκώνει τηλέφωνα σε κανέναν. Προφανώς συσκεπτό ταν µε συνεργάτες του πώς θα χειριστεί την κατάσταση.

η γραμμη ΡΑΓΚΟΎΣΗ. Στις 9 το βράδυ, λίγο πριν ανέβει στο βήµα για µια οµιλία στη Βέροια, ο υπουργός Εσωτερικών Γιάννης Ραγκούσης βγάζει µια γραµµή που διασώζει αρχικά τα προσχήµατα για την κυβέρνηση και στη συνέχεια φαίνεται να την ρυµουλκεί: καµιά τρόικα δεν δίνει εντολές στην κυβέρνηση, ο ελληνικός λαός που ανέδειξε την κυβέρνησή του είναι ο µόνος που µπορεί να της δώσει εντολές. Ο Ι. Ραγκούσης έγκαιρα ήδη από την περασµένη Τρίτη είχε ενηµερώσει τον Πρωθυπουργό για τις διαθέσεις της τρόικας. Στη συνάντηση που είχε µαζί τους βρέθηκε µπροστά σε µια αδιανόητα αλλαζονική συµπεριφορά που τον ανάγκασε να τους δηλώσει ότι βρίσκονται εδώ για να βοηθήσουν, όχι για να χαράξουν πολιτική ούτε να ασκήσουν εξουσία. Αποτέλεσµα αυτής της ενηµέρωσης ήταν την επόµενη ο Γιώργος Παπανδρέου να δηλώσει στο Υπουργικό Συµβούλιο, εντελώς ξεκάρφωτα, ότι «εντολοδόχος της ελληνικής κυβέρνησης είναι ο λαός που την ανέδειξε, και η κυβέρνηση δεν παίρνει εντολές από συµφέροντα ή άλλον κανέναν».

Σήµερα πολλοί υποστηρίζουν ότι αν εξ αρχής, από το απόγευµα της Παρασκευής, η κυβέρνηση είχε επαναλάβει ως ανακοίνωση τα όσα είχε δηλώσει στο Υπουργικό Συµβούλιο ο Πρωθυπουργός την Τετάρτη, τίποτε δεν θα είχε συµβεί σε σχέση µε τον σάλο που ξεσηκώθηκε στη συνέχεια. Αλλά ο Πρωθυπουργός τις ώρες που ακολούθησαν µετά την ανακοίνωση της τρόικας απέφυγε να πάρει οποιαδήποτε θέση. Το αποφάσισε λίγο πριν από τη 1 τα ξηµερώµατα, όταν από έναν τηλεφωνικό γύρο µε τους στενούς συνεργάτες του αντιλήφθηκε ότι το Σάββατο είτε θα απέλυε τον υπουργό Οικονοµικών Γ. Παπακωνσταντίνου είτε θα βρισκόταν µπροστά στη χειρότερη πολιτική θύελλα που είχε να αντιµετωπίσει από την ηµέρα που ανέλαβε την εξουσία.

αλλαγη ΚΛΙΜΑΤΟΣ. Η ανακοίνωση που διάβασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Πεταλωτής µετά τις 2 τα ξηµερώµατα έβαζε τα πράγµατα στη θέση τους – εµείς κυβερνάµε, εµείς καθορίζουµε την πολιτική µας, είµαστε κυρίαρχη χώρα, η τρόικα δεν δικαιούται να υπαγορεύει τη βούλησή της.

Χρειάστηκε να περάσουν τρεις µέρες, να υπάρξουν αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επικοινωνίες του Πρωθυπουργού µε τους επικεφαλής των οργανισµών που συγκροτούν την τρόικα, συσκέψεις µε συνεργάτες για το κλίµα, διαρροές για όσα έλεγε σε συνεργάτες του, για να φτάσουµε στην κορύφωση αυτής της προσπάθειας την περασµένη Τρίτη, όταν ο ίδιος πια δήλωσε δηµόσια ότι «δεν πουλάµε σπιθαµή ελληνικής γης», και συνόδευσε την δήλωση αυτή µε τη δέσµευση ότι θα φέρει νόµο που θα απαγορεύει την πώληση δηµόσιας γης – µέχρι να περάσει και στο Σύνταγµα η σχετική απαγόρευση. Είχαν προηγηθεί βέβαια δηµόσιες παρεµβάσεις υπουργών, όπως ο Ε. Βενιζέλος, η Α. ∆ιαµαντοπούλου, ο Κ. Σκανδαλιδης, η Μ. Ξενογιαννακοπούλου, που ζητούσαν περίπου εξηγήσεις για το τι ακριβώς είχε συµβεί.

Σενάρια για αποποµπή

Μια αποποµπή του υπ.
Οικονοµικών θα ήταν ένα µήνυµα που θα επηρέαζε βαθιά την προσπάθεια που κάνει η χώρα. Θα έστελνε λάθος µήνυµα στις αγορές, λάθος µήνυµα στην τρόικα και επιπλέον δεν θα προσέφερε κάτι στην κυβέρνηση, η οποία εκ των πραγµάτων εισέπραξε το πολιτικό κόστος από τη βόµβα της τρόικας.

Ο Γιάννης Ραγκούσης

από τη Βέροια βγάζει µια «γραµµή» που διασώζει αρχικά τα προσχήµατα για την κυβέρνηση και στη συνέχεια φαίνεται να τη ρυµουλκεί: καµία τρόικα δεν δίνει εντολές στην κυβέρνηση, ο ελληνικός λαός που ανέδειξε την κυβέρνησή του είναι ο µόνος που µπορεί να της δώσει εντολές.

Ο Γ. Παπακωνσταντίνου είχε συζητήσει

µε τους εκπροσώπους της τρόικας για την εκποίηση (ή την αξιοποίηση, όπως είναι η καινούργια κυβερνητική θέση), το ζήτηµα που τέθηκε είναι κατά πόσο οι συζητήσεις αυτές που έκανε ο υπουργός Οικονοµικών ήταν δεσµευτικές για τη χώρα. Η απάντηση είναι πως οι συζητήσεις έγιναν, και µάλιστα όχι µόνο γύρω από το τραπέζι των διαπραγµατεύσεων στο υπουργείο Οικονοµικών, αλλά και το βράδυ της περασµένης Πέµπτης σε παραδοσιακή ταβέρνα στο Παγκράτι.