«Μαραίνονται» τα ηλιοτρόπια

Τους σπόρους της… αυτοκαταστροφής έσπειρε στα ηλιοτρόπιά του ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ.

Η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου οξειδώνει, όπως αποδείχτηκε, το λαµπερό χρυσαφί χρώµα και του προσδίδει σταδιακά το µουντό καφέ του µαρασµού.

Σχεδόν 130 χρόνια πέρασαν αφότου ο ολλανδός ζωγράφος µετακόµισε στη Νότια Γαλλία και άρχισε να απεικονίζει στον καµβά ηλιοτρόπια µε ζωηρό κίτρινο χρώµα. Για ν’ αναδείξει τη χρυσαφένια λάµψη των φυτών, πρόσθετε στο χρωµατικό του µείγµα µια λευκή χρωστική ουσία υπό µορφή πούδρας.

Προτού φύγει από τη ζωή, τα ηλιοτρόπια του Βαν Γκογκ είχαν αρχίσει ήδη να «µαραίνονται». Ηταν µεγάλος ο πονοκέφαλος για τους συντηρητές των έργων του. Δεν µπορούσαν µέχρι σήµερα να βρουν µια ευλογοφανή αιτία για τον πρόωρο αποχρωµατισµό των πινάκων.

ΚΆΠΟΊΆ εργά, ιδίως εκείνα όπου κυριαρχεί το κίτρινο χρώµα, επηρεάζονταν περισσότερο. Τα άλλα παρέµεναν άθικτα.

Το µυστήριο αυτό φαίνεται πως έλυσαν επιστήµονες απότο Πανεπιστήµιο της Αντβέρπης στο Βέλγιο, οι οποίοι στηρίχτηκαν στη βοήθεια πανίσχυρων ακτίνων Χ για να διαπιστώσουν το είδος της χηµικής αντίδρασης και εν τέλει της αλλοίωσης που προκαλεί ο ήλιος στο κίτρινο χρώµα των πινάκων.

Αντιλήφθηκαν ότι η ηλιακή ακτινοβολία οξειδώνει το έλαιο στην µπογιά απελευθερώνοντας ηλεκτρόνια. Αυτά στη συνέχεια απορροφώνται από την κίτρινη µπογιά (χρωµικός µόλυβδος), η οποία µετατρέπεται σε πράσινη. Το µείγµα της πράσινης χρωστικής ουσίας και του οξειδωµένου ελαίου παράγει στο τέλος ένα σοκολατί, καφέ χρώµα.

Οι επιστήµονες, µε επικεφαλής τον Κόεν Γιάνσενς, οδηγήθηκαν στο συµπέρασµα αυτό λαµβάνοντας δείγµατα από υπολείµµατα κίτρινης µπογιάς ζωγράφων του 19ου αιώνα. Για να προσοµοιώσουν την επίδραση του ήλιου στην κίτρινη µπογιά, εξέθεσαν τα δείγµατα στην υπεριώδη ακτινοβολία. Υστερα από τρεις εβδοµάδες η κίτρινη µπογιά αλλοιώθηκε αποκτώντας βαθύ καφέ χρώµα. Οι ειδικοί στη συνέχεια χρησιµοποίησαν τις πανίσχυρες ακτίνες Χ του Ευρωπαϊκού Σύγχροτρου στην Γκρενόµπλ της Γαλλίας. Οι ακτίνες αυτές είναι τόσο λεπτές όσο ένα χιλιοστό του χιλιοστού. Κατηύθυναν τις ακτίνες σε ψήγµατα από πίνακα του Βαν Γκογκ και ύστερα από µια σειρά εξετάσεων διαπίστωσαν ότι τα σωµατίδια του χρωµικού µολύβδου είχαν µειωθεί προσλαµβάνοντας περισσότερα ηλεκτρόνια.

ΕΝΆΣ ΔΕΎΤΕΡΟΣ γύρος εξετάσεων φανέρωσε ότι αυτή η ηλιακή αντίδραση που αλλοίωνε τη λάµψη των ηλιοτροπίων γινόταν σε όλο της το µεγαλείο όταν η κίτρινη µπογιά είχε αναµειχθεί µε λευκή χρωστική ουσία πλούσια σε θειικό άλας.

«Αναµειγνύοντας αυτές τις λευκές ουσίες, ο ζωγράφος ήθελε να επιτύχει µια ελαφριά απόχρωση στο κίτρινο χρώµα του», ανέφερε ο Κόεν Γιάνσενς. «Οµως το αποτέλεσµα ήταν σταδιακά η φύση να σκουρύνει το έργο του. Η έρευνα των ειδικών από το βελγικό πανεπιστήµιο δηµοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Analytical Chemistry».

Το αγαπηµένο χρώµα του µεγάλου ζωγράφου γίνεται… καφέ από τον ήλιο

ΑΠΛΩΣ… ΒΙΝΣΕΝΤ

Ο Βίνσεντ Βαν γκογκ άρχισε να ζωγραφίζει µετά τα 25 του χρόνια και αυτοκτόνησε µε όπλο, το 1890, σε ηλικία 37 ετών. αφησε περισσότερα από 2.000 έργα, τα περισσότερα από τα οποία δεν υπέγραψε. Στα άλλα έγραψε απλώς «βίνσεντ»…