Η µεγάλη νύχτα των στρατηγών

Η νύχτα που άρχισε να κυλάει µετά το τέλος του διαγγέλµατος Μουµπάρακ, το βράδυ της Πέµπτης, ήταν µία από τις πιο δραµατικές που έζησε η Αίγυπτος. Και αφήνειένα ερώτηµα να αιωρείταιαναπάντητο: τι εµπόδισε τον στρατό να ολοκληρώσει αµέσως την «επέµβαση» που είχε αρχίσει το απόγευµα εκείνης της ηµέρας κάνοντας πολλούς να διαισθανθούν ότι ηεπανά σταση του Νείλου θα τελείωνε µεένα στρατιωτικό πραξικόπηµα και µια νέα µορφή δικτατορίας; Ολα άρχισαν µε την έκτακτη συνεδρίαση του Ανώτατου Στρατιωτικού Συµβουλίου. ∆ώδεκα στρατηγοί συνεδρίασαν υπό τον αρχηγό των Ενόπλων ∆υνάµεων, στρατάρχη Μοχάµεντ Τανταουί. Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε µε το «Ανακοινωθέν υπ’ αριθµ. 1»: ο στρατός – διαβεβαίωνε το Συµβούλιο – θα αναλάµβανε να «προστατεύσει το έθνος και τις προσδοκίες του λαού». Η συνεδρίαση του Συµβουλίου χωρίς τον αρχηγό των Ενόπλων ∆υνάµεων, που δεν είναι άλλος από τον Χόσνι Μουµπάρακ, το γεγονός ότι στη συνεδρίαση δεν ήταν παρών ούτε ο αντιπρόεδρος και πρώην στρατηγός Οµάρ Σουλεϊµάν, αλλά και το ύφος της ανακοίνωσης, άφησαν να εννοηθεί ότι ο στρατάρχης είχεανατρέψει τον πρόεδρο. Το µήνυµα του Συµβουλίου στους διαδηλωτές της Πλατείας Ταχρίρ µετέφερε ένας άλλος ανώτατοςαξιωµατικός. «Ολα σας τα αιτήµατα θα ικανοποιηθούν σήµερα», δήλωσε στο πλήθος ο στρατηγός Χασάν Αλ Ρουεϊνί.Οι πιο ενθουσιώδεις σήκωσαν τον στρατηγό στους ώµους φωνάζοντας το σύνθηµα «στρατός, λαός, µαζί». ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΜΑΖΙ; Από την αρχή της εξέγερσης ο στρατός επιχειρεί να παίξει τον ρόλο της τρίτης δύναµης χρησιµοποιώντας µερικά «όπλα»: έναν µηχανισµό 460.000 ανδρών, αλλά και τον έλεγχο του 35% της οικονοµίας. Την ειδική σχέση που έχει µε το Πεντάγωνο. Το γεγονός ότι είναι µέρος του συστήµατος διατηρώντας συγχρόνως την επαφή µε τον λαό χάρις κυρίως στους κληρωτούς. Ετσι, όταν η Αίγυπτος άρχισε να συγκλονίζεται από τις διαδηλώσεις, ο στρατός στάθηκε κάπου ανάµεσα στο προεδρικό µέγαρο και την Πλατεία Ταχρίρ. Αυτό δεν σηµαίνει ότι κράτησε ουδέτερη στάση – αντίθετα, πολλές φορές προκάλεσε σύγχυση. Από τη µια πλευρά, οι Ενοπλες ∆υνάµεις προστάτευαν τους διαδηλωτές και από την άλλη άφηναν ανενόχλητους τους τραµπούκους του καθεστώτος.

Στο ένα χέρι ο στρατός κρατάει κλάδο ελαίας. Στο άλλο χέρι κρατάει κλοµπ.

Η σύγχυση για τη στάση του στρατού επιτάθηκε µε το «Ανακοινωθέν υπ’ αριθµ. 2» που εκδόθηκε χθες το πρωί. Με αυτό οι Ενοπλες ∆υνάµεις υπόσχονταν µεταρρύθµιση τουΣυντάγµατος και ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, ενώ καλούσαν τους διαδηλωτές να φύγουν από τους δρόµους για να αποκατασταθεί η τάξη και να επιστρέψει η ζωή στην Αίγυπτο στους κανονικούς της ρυθµούς. Το «καρότο» που προσέφεραν ήταν η άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, που είχε επιβληθεί µετά τη δολοφονία του Σαντάτ το 1981, «το συντοµότερο µετά το τέλος των τρεχουσών συνθηκών». Αντίθετα µε το «Ανακοινωθέν 1», µε το οποίο φαινόταν να αδειάζει τον Χόσνι Μουµπάρακ, η αίσθηση των αναλυτών και των διεθνών µέσων από το «Ανακοινωθέν 2» ήταν ότι ο στρατός είχε αποφασίσει να στηρίξει τον αιγύπτιο πρόεδρο και πως αναλάµβανε απλώς ρόλο εγγυητή της οµαλότητας.

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ότι τη δραµατική νύχτα της Πέµπτης προς την Παρασκευή ο Μουµπάρακ δεν κατάφερε παρά να πάρει µερικές ώρες παράταση. Μετά την παραίτησή του, το ερώτηµα που προκύπτει είναι εάν το Ανώτατο Στρατιωτικό Συµβούλιο θα τηρήσει τις υποσχέσεις που έδωσε µε το «Ανακοινωθέν 2» περί διεξαγωγής δίκαιων και ελεύθερων εκλογών ή εάν θα ακολουθήσουν τα «Ανακοινωθέντα υπ’ αριθµ. 3, 4 ή 5» που θα αναιρούν τα προηγούµενα. Ο γάλλος ισλαµολόγος Ζιλ Κεπέλ επεσήµαινε χθες σε συνέντευξή του στην εφηµερίδα «Λα Ρεπούµπλικα» ότι «το Γενικό Επιτελείο Στρατού εξακολουθεί να ελέγχει την Αίγυπτο». Η εκτίµησή του αποδείχθηκε απολύτως ακριβής. ∆εν είναι βέβαιο πάντως ότι την ελέγχει τόσο ώστε να στείλει τους διαδηλωτές στα σπίτια του.

Ο στρατός έδωσε λίγες ώρες παράταση στον Μουµπάρακ πριν κάνει την κίνησή του

Facebook και twitter κρατούν ψηλά τη σηµαία της επανάστασης

Ο Γιαέλ Γονίµ βιάστηκε. «Αποστολή εξετελέσθη» έγραψε στο twitter λίγο πριν απότο τηλεοπτικό διάγγελµα του Χόσνι Μουµπάρακ το βράδυ της Πέµπτης. Οι προσδοκίες του µάνατζερ της Google, που κρατήθηκε αυθαίρετα από τις Αρχές επί 12 ηµέρες, διαψεύστηκαν, όπως και χιλιάδων συµπατριωτών του που είχαν συγκεντρωθεί στην πλατεία Ταχρίρ. Ο Γονίµ πάντως δεν ήτανµόνος του ούτε στο twitter. Στα 42 λεπτά που µεσολάβησαν από την ώρα που είχε προγραµµατιστεί το διάγγελµα έως την εµφάνιση του αιγύπτιου προέδρου στις τηλεοπτικές οθόνες η δηµοφιλής ιστοσελίδα τού µικροµπλόγκινγκ είχε πάρει φωτιά. Επιστρατεύοντας χιούµορ και ευρηµατικότητα, πολλοίχρήστες έδιναν τις δικές τους εξηγήσεις για την αργοπορία του Μουµπάρακ. Αλλοι µετέφεραν το κλίµα από την πλατεία και κάποιοι αναλυτές κατέθεταν τις προβλέψεις τους µε την ταχύτητα και την αµεσότητα που προσφέρει το µικροµπλόγκινγκ. «∆εν πέφτει καρφίτσα στην Ταχρίρ», ενηµέρωνε ένας αιγύπτιος χρήστης τηςιστοσελίδας που υπέγραφε ως Sandmonkey. «Ο Μουµπάρακ µπορεί να έχει τελειώσει, αλλάο Στρατός είναι πιθανόν να περιµένει. Είναιένα καθεστώς που βασίζεται στις ένοπλες δυνάµεις. Ο Μουµπάρακ ήταν ο συντονιστής επί τριάντα χρόνια», σηµείωνε ο Στίβεν Κουκ, αναλυτής στο Συµβούλιο ∆ιεθνών Σχέσεων. «Αυτή η στάση θα µπορούσενα προκαλέσει ρήγµατα στην αντιπολίτευση και πιθανότατα αυτό ελπίζει ότι θα συµβεί ο στρατός», σχολίαζε από την πλευρά του ο Μάικλ Χάνα, αναλυτής στο Century Foundation.

ο ΡΟΛΟΣ που έχει παίξειτο twitter αλλά και το facebook στηνεπανάσταση του Νείλου θεωρείται καθοριστικός. Οι πλέον δηµοφιλείς ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης επιτάχυναντην εξέγερση, βοήθησαν τους διαδηλωτές να οργανωθούν και να µην αποµονωθούν µεταξύ τους. Η συµβολή τους είναι σηµαντική, παρά το γεγονός ότι το χαµηλό επίπεδο χρήσης του ∆ιαδικτύου στην Αίγυπτο (οι χρήστες δεν ξεπερνάνε το 20% του πληθυσµού) συνηγορεί υπέρ του αντιθέτου. «Αντίθετα απ’ ό,τι θα µπορούσε να πιστέψει κανείς,αυτό το 20% είναι πάρα πολύ», εξηγεί µιλώντας στο περιοδικό «Νουβέλ Οµπσερβατέρ» ο Ντέιβιντ Κιρκπάτρικ, συγγραφέας του βιβλίου «The Facebook Effect». «Εάν το 20% του κόσµου είναι συνδεδεµένο και επικοινωνεί µε τον υπόλοιπο πληθυσµό, δεν υπάρχεικαµία αµφιβολία ότι η εξέγερση διαδόθηκε χάρη σε αυτό το εργαλείο. ΣτηνΑίγυπτο, το facebook έδωσε ώθηση στην επανάσταση», προσθέτει. Ανάµεσα στα δύο εργαλεία υπάρχει πάντως µια διαφορά. Οπως επισηµαίνει ο Κιρκπάτρικ, το twitter είναι πιο χρήσιµο για να βγαίνουν στο εξωτερικό οι ειδήσεις από το εσωτερικό της χώρας. Το facebook παίζει πιο σηµαντικό ρόλο στο εσωτερικό, αφού έχει µεγαλύτερη θέση στην καθηµερινή ζωή. «Είναι εργαλεία που δίνουν κουράγιο στον κόσµο, δείχνοντάς τουότι και άλλοι µοιράζονται τις απόψεις του».


«Γιατι ΑΡΓΕΙ»

Oι εξηγήσεις που έδιναν οι χρήστες του twitter περιµένοντας το διάγγελµα του αιγύπτιου προέδρου n «Νοµίζετε ότι είναι εύκολο να γεµίζεις τσάντες Λουί βιτόν µε ράβδους χρυσού;» n «Η µουµιοποίηση παίρνει χρόνο» n «Περιµένει ακόµη τον Νίξον να εµφανιστεί µε το ελικόπτερο» n «Κάποιος του έµαθε να παίζει το Angry Birds» n «βρίσκεται σε βιντεο-σύσκεψη µε τον Κιµ Γιονγκ ίλ και τον ρόµπερτ Μουγκάµπε» n «Κάθεται και διαβάζει µηνύµατα στο twitter» n «Θέλει να διδάξει στους νέους ανθρώπους την αρετή της υποµονής» n «Ζυγίζει τις πιθανότητες που έχει να µην προσκληθεί στον γάµο του πρίγκιπα ουίλιαµ εάν παραιτηθεί»
ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΓΕΝΕΩΝ ∆ΙΧΑΖΕΙ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ

Η στάση που υιοθέτησε ο στρατός πάντως µε το«Ανακοινωθέν υπ’ αριθµ. 2» αφήνει ανοικτό το ενδεχόµενο εσωτερικήςδιάσπασης. Μιλώντας στον «Γκάρντιαν», η βρετανίδα καθηγήτρια Ρόζµαρι Χόλις εκτιµά ότι η διάσπαση µπορεί να είναι δύο ειδών. Μια µορφή διάσπασης µπορεί να είναι ανάµεσα στους ανώτερους αξιωµατικούς που είναι µεγαλύτεροι στηνηλικία και τους νεώτερους που προέρχονται από τις µεσαίες βαθµίδες. «Οιανώτεροι αξιωµατικοί έχουν την ίδια ηλικία µε τον Μουµπάρακ και τον Σουλεϊµάν, οι κατώτεροι ανήκουν στην ίδια γενιά µε τους διαδηλωτές», επισηµαίνει. Η δεύτερη µορφή θα µπορούσε να είναι ιδεολογικής φύσης ανάµεσα σε αυτούς που υποστηρίζουν το δόγµα «νόµος και τάξη» κι εκείνους που υποστηρίζουν την αλλαγή.