«Εγώ, ο µετανάστης…»

Είναι Ελληνες. Βρέθηκαν στο εξωτερικό, όπου έγιναν αποδεκτοί από τις κοινωνίες στις οποίες ζήτησαν να ενταχθούν. Κάτοχοι διπλής υπηκοότητας σήµερα, πρόσωπα που πέτυχαν, µεταφέρουν την εµπειρία τους ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ
Ψήφο και στις βουλευτικές!

Προσωπικά επέλεξα να µη ζητήσω τη γαλλική υπηκοότητα. Το 1973, που κατάλαβα από µια δήλωση του Σιράκ ότι τα πράγµατα θα αγρίευαν για τους ξένους, λίγο έλειψε να τη ζητήσω. Αλλά προτίµησα να υποστηρίξω την καταγωγή και την ιστορία µου. Εντούτοις, όταν το 1995, µε αφορµή το Βραβείο Μεντισίς, µε κάλεσε σε επίσηµο γεύµα ο γάλλος υπουργός Πολιτισµού Φιλίπ Ντουστ – Μπλαζί, αρνήθηκα να πάω. Του έστειλα επιστολή λέγοντας ακριβώς αυτό: ότι δεν είναι δυνατόν να παίρνω γαλλικά βραβεία αλλά να µην έχω δικαίωµα ψήφου. Μπορώ δηλαδή σήµερα να ασκώ την πιο αυστηρή κριτική στα βιβλία µου κατά του Σαρκοζί, δεν µπορώ όµως να τον καταψηφίσω. Εχω ζήσει περισσότερο στη Γαλλία από τα παιδιά µου, που έχουν όµως διπλή ιθαγένεια και µπορούν να ψηφίσουν. Με ενδιαφέρει, βέβαια, από συναισθηµατική άποψη να ψηφίζω στην Ελλάδα, µε ενδιαφέρει όµως ακόµη περισσότερο, για λόγους πρακτικούς, να ψηφίζω στη Γαλλία όπου είναι η ζωή µου. Οι ξένοι, έπειτα από ορισµένο χρόνο εργασίας σε έναν τόπο, πρέπει αυτόµατα να ψηφίζουν. ΑΛΕΞΑΝ∆ΡΑ ΠΑΣΧΑΛΙ∆ΟΥ
Ανθρώπους µε δίψα για δουλειά
Στη Σουηδία, έπειτα από πέντε χρόνια διαµονής στη χώρα και αν δεν έχεις λερωµένο ποινικό µητρώο µπορείς να αποκτήσεις την υπηκοότητα.

Πρόκειται για µια πολιτισµένη χώρα που χρειάζεται ανθρώπους µε όρεξη και δίψα για δουλειά. Αλλά ένα διαβατήριο δεν είναι εγγύηση ότι θα σε αντιµετωπίσουν και ως ίσο στην καθηµερινή σου ζωή. Πολλές φορές έχεις τα ίδια δικαιώµατα στα χαρτιά, αλλά όχι και στην πραγµατικότητα.

Εχω ξεκινήσει τη διαδικασία για να αποκτήσει η κόρη µου την ελληνική υπηκοότητα. Ο πατέρας της είναι Σουηδός. Είναι µια δύσκολη, γραφειοκρατική υπόθεση. Θέλω να γίνει Ελληνίδα, ακόµα κι αν νοµίζω ότι οι ψυχές µας δεν έχουν όρια και διαβατήρια. Το να είσαι ή να νιώθεις Ελληνας δεν έχει σχέση µε τι χαρτί κρατάς στα χέρια σου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΝΕΛΛΗΣ
Πνεύµα, όχι αίµα Καθαροί νόµοι
ΗΡΘΑ ΣΤΗ ΡΩΜΗ το 1956για να σπουδάσω στη Ακαδηµία Καλών Τεχνών και, σιγά σιγά, µελετώντας την ιστορίατης χώρας και τηντέχνη της, πηγαίνοντας σε εκθέσεις, έγινα αρκετά «Ιταλός». Η µεταπολεµική Ιταλία ήταν ακόµα µια ισορροπηµένη χώρα, δεν υπήρχε όπως σήµερα η «Λίγκα του Βορρά». Πριν από περίπου 25 χρόνια, και αφού είχα ζήσει εκεί ήδη άλλα τόσα, πήρα την υπηκοότητα, χωρίς δυσκολία. Επρεπε να το κάνω, γιατί µε την ιταλική ζωγραφική πήγαινα παντού. Και ήταν δική µου επιθυµία γιατί ήξερα τη χώρα, ήµουν µέσα της και την αγαπούσα. ∆εν βρέθηκε κάποιος να υποστηρίξει ότι δεν µπορούσα να εκφράσω τις απόψεις µου. Η γενιά µου ήταν µέσα στιςπολιτικές ιδέες, και κανείς δεν πίστευε ότι υπάρχει πρόβληµα αν πω τις δικές µου, επειδή ήρθα από κάπου αλλού.

Ξέρω την αξία της κουλτούρας ως κέντρο και ως λογική, όχι την αξία του αίµατος. Το αίµα δεν το γνωρίζω, δεν υπάρχει. Ποιος µπορεί να µιλήσει για τη συνέχειά του ύστερα από τόσους αιώνες ιστορίας µε πολέµους ή µετακινήσεις των ανθρώπων; Για µένα δεν υπάρχει θέµα για το πώς νιώθω που είµαι Ελληνας µε ιταλική υπηκοότητα. Πλέον στην Ιταλία έχωκαθήκοντα, ζω την ιστορία της. Ποτέ µου δεν έδωσα βάρος και σηµασία στο ότι έρχοµαι από «έξω» σε µια χώρα ευρωπαϊκή.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΑΡΚΑΚΗΣ
Καµία διάκριση
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ µε την υπηκοότητα, δεν υπάρχει διάκριση µεταξύ υπηκόων στη Γερµανία. Η γερµανική υπηκοότητα που χορηγήθηκε σε αλλοδαπούς παραχωρεί τα ίδια δικαιώµατα, πολιτικά και αστικά, που δίδει και στους γηγενείς Γερµανoύς. Προσωπικώς, σκέπτοµαι σαν Γερµανός και αισθάνοµαι σαν Ελληνας. Είναι η νοοτροπία που καθορίζει την επαγγελµατική και προσωπική ζωή µου. Επιπλέον υπάρχει καιτο άλλο: συναισθάνοµαι αυτό που λέει ο Καζαντζάκης ότι το να είσαι Κρητικός [σ.σ. ο κ. Χατζηµαρκάκης κατάγεται από την Κρήτη] σηµαίνει ότι έχεις ευθύνη!

ΘΟ∆ΩΡΗΣ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙ∆ΗΣ
Καθαροί νόµοι
ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ότι µπορείς να γίνεις υπήκοος µιας χώρας διευκολύνει τις ζωές του µετανάστη, αλλά και των γηγενών που παντρεύονταιµετανάστες. Η Σουηδία πάντα ήταν γενναιόδωρη σε τέτοια ζητήµατα. Οσο πιο καθαροί και σαφείς είναι οι νόµοι δεν υπάρχει έδαφος για οξύτητες. Τα προβλήµατα δηµιουργούνται όταν κάποιος αποκλείεται από την κοινωνία.

Οι άνθρωποι της γενιάς µου δεν αναρωτιούνται αν είναι Ελληνες ή Σουηδοί. Για µας δεν τίθεται θέµα µε την έννοια τηςβαθύτερης ταυτότητας.

Ελληνας είµαι. Πήγα στη Σουηδία µεγάλος. ∆εν είµαι φίδι για νααλλάζω δέρµα. Από την άλλη θα ήµουν ηλίθιος αν έµενα 40 χρόνια σε µια χώρα και δεν έπαιρνα κάτι και από αυτή. Αβρόχοις ποσί δεν γίνεται να περάσεις ποτάµι.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
Oριο ο ουρανός
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ στην Αµερική έτυχα εξαιρετικής αντιµετώπισης και αποδοχής που µε έκαναν να αισθανθώ µεγάλη οικειότητα. Ασφαλώς συνέβαλε και το γεγονός ότι πρόκειται για µια χώρα που παρέχει όλα ταµέσα για την εξέλιξηενός επιστήµονα. Βέβαια, η Αµερική είναι ταυτόχρονα µια πολύ σκληρήχώρα. Δεν είναι γιαχαραµοφάηδες, τεµπέληδες και ανίκανους. Αξιοκρατία µέσω παραγωγής αξιολογήσιµου έργου είναι το µυστικό της επιστηµονικής δύναµης της Αµερικής. Εάν αξίζεις, «sky is the limit», αν δεν αξίζεις, τελείωσες…

Γεννήθηκα Ελληνας και θα πεθάνω Ελληνας, παρ’ όλες τις µεγάλες, αθρόες και άοκνες προσπάθειες µερικών πανεπιστηµιακών, ώς και µερικών νυν κυβερνώντων να µε εξοστρακίσουν.

Από την άλλη µεριά, σέβοµαι τους νόµους, τα ήθη και τα έθιµα και γενικά το κοινωνικό περιβάλλον της χώρας που ζω, της Αµερικής, και προσπαθώ µε τη δουλειά µου να ανταποκρίνοµαι όσο το δυνατό καλύτερα στο τι περιµένουν από εµένα. Αισθάνεσαι στην Αµερική ότι υπάρχει κράτος, υπάρχουν νόµοι, υπάρχουν διαδικασίες που τις σέβονται όλοι. Δεν φοβάσαι τιςτρικλοποδιές και τα «καπελώµατα» από ανύπαρκτουςγραφειοκράτες που παίρνουν θέσεις – κλειδιά στηριζόµενοι αποκλειστικά στην κοµµατική τους «ταυτότητα».

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΩΡΑΦΑΣ
Μόνο εκεί που ζεις
ΟΤΑΝ ΗΜΟΎΝ οκτώ χρονών, και άκουσα τον πατέρα µου να συζητάει αν θα πάρουµε οικογενειακώς τη γαλλική υπηκοότητα, έβαλα τα κλάµατα.

Φοβήθηκα ότι δεν θα µπορούσαµε να µιλάµε ελληνικά στο σπίτι. Εκείνος ήταν µουσικός, και οι συνάδελφοί του υποστήριζαν ότι µε την υπηκοότητα, θα µπορούσε να βρίσκει ευκολότερα θέση σε γαλλικές ορχήστρες. Τελικά την αποκτήσαµε όταν έγινα 16 χρονών, στα τέλη της δεκαετίας του ‘60. Δεν δυσκολευτήκαµε καθόλου, ο πατέρας µου ήταν αγαπητός µουσικός, και η πολιτική του κράτους ήταν να «γαλλοποιεί» όσους είχαν γεννηθεί στη χώρα.

Εγώ αισθανόµουν, αλλά δεν λειτουργούσα διαφορετικά από τους συνοµήλικούς µου. Είχα γεννηθεί στη Γαλλία, είχα πάει σχολείο εκεί, εκεί είχα µεγαλώσει. Στη δουλειά µου βέβαια µού ζητούσαν να παίζω µεσογειακούς ρόλους, όταν όµως άρχισα να κάνω πράγµατα που άρεσαν, µου έδωσαν και ρόλους που λέγονταν «Ζεράρ», «Ζαν» ή «Μορίς».

Στην πολιτική µου ζωή, ποτέ δεν ένιωσα να σχολιάζεται το δικαίωµά µου να ψηφίζω, ή να λέω τη γνώµη µου για τα γαλλικά πράγµατα. Παρ’ όλο εξάλλου που τα τελευταία χρόνια έρχοµαι συχνότερα στην Ελλάδα, πάντοτε παρακολουθούσα και παρακολουθώ την εξέλιξη της Γαλλίας, ακόµα και της γλώσσας της. Και µου φαίνεται ότι τελικά είσαι αυτό ακριβώς που ζεις, εκεί που το ζεις.


Η ανατοµία µιας δικαστικής διαµάχης

ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ
Τι προβλέπει ο νόµος
Τα παιδιά αλλοδαπών που γεννιούνται και ζουν στην Ελλάδα από γονείς που διαµένουν µόνιµα και νόµιµα στη χώρα επί τουλάχιστον πέντε συνεχή έτη, αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια από τη γέννησή τους, εφόσον οι γονείς τους υποβάλλουν κοινή δήλωση και αίτηση εγγραφής του τέκνου στο δηµοτολόγιο. Επίσης, τα παιδιά αλλοδαπών εφόσον φοιτήσουν επί τουλάχιστον έξι χρόνια σε ελληνικό σχολείο και κατοικούν µόνιµα στη χώρα, πάλι µε κοινή δήλωση των γονέων τους, µε την προϋπόθεση ότι διαµένουν και οι δύο νόµιµα στη χώρα.

Τι έκρινε το ΣΤΕ
Η πολιτογράφηση γίνεται µε βάση αµιγώς τυπικές προϋποθέσεις, χωρίς εξατοµικευµένη κρίση περί της συνδροµής της ουσιαστικής προϋποθέσεως του δεσµού προς το ελληνικό έθνος του αιτούντος, δηλαδή την εκ µέρους του εθελούσια αποδοχή των αξιών που συνάπτονται προς τον ελληνισµό και την εντεύθεν απόκτηση ελληνικής εθνικής συνειδήσεως. ∆εν προβλέπεται διαδικασία για τη διαπίστωση από διοικητικά όργανα της συνδροµής της ουσιαστικής προϋποθέσεως γνήσιου δεσµού των αλλοδαπών προς το ελληνικό έθνος.

ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ
τι λέει ο νόµος
Μπορούν να συµµετάσχουν στις αυτοδιοικητικές εκλογές οµογενείς και αλλοδαποί τρίτων χωρών εφόσον διαµένουν νόµιµα στη χώρα και δεν έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για µια σειρά σοβαρών αδικηµάτων.

τι έκρινε το ΣΤΕ
Η άσκηση του εκλογικού δικαιώµατος στις εκλογές της αυτοδιοίκησης αποτελεί λειτούργηµα απαραίτητο για την πραγµάτωση της λαϊκής κυριαρχίας, όπως αυτή ασκείται από τον λαό ως εκλογικό σώµα απαρτιζόµενο µόνο από τους έχοντες δικαίωµα ψήφου έλληνες πολίτες.

Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ
το «έθνος»
Η θέση της έννοιας του «έθνους» στο Σύνταγµα εξηγείται µόνον ιστορικά και δεν έχει το κανονιστικό περιεχόµενο που επιχειρεί να της προσδώσει η απόφαση του Στε.

Η λαϊκή βούληση
οι διατάξεις του Συντάγµατος που περιέχουν τη λέξη έθνος ή εθνικό δεν υπαγορεύουν κάτι συγκεκριµένο και διαφορετικό από τη βούληση του νοµοθέτη. Το σκεπτικό της απόφασης αντιπαραθέτει το έθνος στη νοµοθετική βούληση, άρα και τη βούληση του λαού.

τα τεκµήρια
αν απορριφθεί κάθε άλλο τεκµήριο πραγµατικού δεσµού µε το ελληνικό κράτος – όπως η γέννηση και η διαµονή στην ελλάδα ή η φοίτηση σε ελληνικό σχολείο – ανοίγει ο δρόµος για τη δηµιουργία διαρκούς καθεστώτος ανισότητας µε βάση µόνο τη φυλετική καταγωγή.