«Βάλτε δίδακτρα στα πανεπιστήµια»

Ακόµα και µέτρα όπως θέσπιση διδάκτρων στους προπτυχιακούς φοιτητές ή άρση µονιµότητας των πανεπιστηµιακών προτάθηκαν από ορισµένους συµµετέχοντες στη δηµόσια διαβούλευση του υπουργείου Παιδείας για την επικείµενη µεταρρύθµιση στα πανεπιστήµια.

Στη διάρκεια της διαβούλευσης για την χάραξη νέας Εθνικής Στρατηγικής στην Ανώτατη Εκπαίδευση, που εγκαινιάστηκε στις 29 Νοεµβρίου 2010 και έληξε στις 14 Ιανουαρίου, κατατέθηκαν συνολικά 359 προτάσεις και σχόλια από φορείς και άτοµα, όπως αναφέρει σχετική έκθεση που δηµοσιοποιήθηκε χθες. Οι απόψεις αυτές χωρίστηκαν σε 4 θεµατικές ενότητες.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ. Αρκετοί σχολιαστές επεσήµαναν την ανάγκη αξιολόγησης των καθηγητών προκειµένου να προωθηθεί η αξιοκρατία, τηναναγκαιότητα του ασυµβίβαστου των µελών ∆ΕΠ µε θέσεις εξωπανεπιστηµιακές, την ανάγκη τακτικής αξιολόγησης. Ακόµη αναφέρθηκαν στην κοµµατοκρατία και τηνανάγκη απαλλαγής από αυτήν.Η οικονοµική αυτοτέλεια των ιδρυµάτωνχαρακτηρίστηκε από ορισµένους ωςαπαραίτητη προϋπόθεση της ανασύνταξης. Προτάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση περιλαµβάνουν σύνδεση των ιδρυµάτων µε την αγορά, καταβολή χαµηλών διδάκτρων από προπτυχιακούς ή µεταπτυχιακούς φοιτητές και αύξηση της κρατικής χρηµατοδότησης.

ΑΥΤΟ∆ΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΑΕΙ. Πολλοί διατύπωσαν απόψεις σχετικά µε τις αιτίες που εµποδίζουν την αναβάθµιση και σωστή λειτουργία των ΑΕΙ. Κοµµατοκρατία, περιττή γραφειοκρατία, φαινόµενα νεποτισµού, φωτογραφικές προκηρύξεις θέσεων είναι µερικά από τα προβλήµατα που επισηµάνθηκαν. Ως πιθανές λύσεις προτάθηκαν ποικίλες και διαφορετικές ιδέες: αξιοκρατικές προκηρύξεις γνωστικών αντικειµένων, διορισµοί µελών ∆ΕΠ µέσω δικαστικού και κοινοβουλευτικού ελέγχου, άρση της µονιµότητας των καθηγητών, αξιολόγηση ερευνητικού και διδακτικού έργου πανεπιστηµιακών κ.λπ.

Στο θέµα της χρηµατοδότησης των πανεπιστηµίων κάποιοι πρότειναν θέσπιση διδάκτρων και διενέργεια των µαθηµάτων στα αγγλικά για ξένους φοιτητές. Οσον αφορά στη διοικητική λειτουργία των ιδρυµάτων αρκετοί τόνισαν την ανάγκη να αποτελούνται τα συµβούλια διοίκησης από εξωτερικά µέλη προκειµένου να υπάρχει αντικειµενικότητα στον έλεγχο της λειτουργίας τους.

ΠΤΥΧΙΑ ΜΕ ΑΝΤΙΚΡΥΣΜΑ. Ορισµένοι τόνισαν την ανάγκη ύπαρξης µεταβατικών διατάξεων για τους αιώνιους φοιτητές ώστε να τους δοθεί η ευκαιρία να ολοκληρώσουν τις σπουδές. Υπήρξε µια πρόταση δυνατότητας εγγραφής των αιώνιων φοιτητών σε ΙΕΚ, ενώ από κάποιους εκφράστηκε η αντίθετη άποψη περί διαγραφής από τις σχολές όσων δεν τελειώνουν σε εύλογο χρονικό διάστηµα. Αρκετοί αναφέρθηκαν στην εισαγωγή σε σχολή και στη µετέπειτα επιλογή του τµήµατος που θα κάνει ο φοιτητής σηµειώνοντας µια σειρά προβληµατισµών, όπως η ανησυχία για µη αξιοκρατικές επιλογές από τους καθηγητές, η ελλιπής υλικοτεχνική υποδοµή, τα προβλήµατα που θα δηµιουργηθούν από τη µαζική επιλογή των πιο δηµοφιλών τµηµάτων, η γειτνίαση υπό τη σκέπη της ίδιας σχολής τµηµάτων µε διαφορετικά µαθήµατα προετοιµασίας κατά το πρώτο έτος.

∆ΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ. Η ανάγκη αξιολόγησης των µελών ∆ΕΠ αποτέλεσε θέµα αρκετών σχολίων. Ορισµένοι πρότειναν και αξιολογήσεις από φοιτητές. Αλλοι αναφέρθηκαν στην προοπτική προσέλκυσης φοιτητών από το εξωτερικό µε υιοθέτηση και των αγγλικών ως γλώσσας µεταπτυχιακών σπουδών. Παράλληλα η υποβολή διδάκτρων από αλλοδαπούς ή µεταπτυχιακούς φοιτητές προτάθηκε από κάποιους ως µέσο βελτίωσης της οικονοµικής κατάστασης. Παράλληλα τονίστηκε η δυσκολία υλοποίησης των µέτρων εξωστρέφειας των ιδρυµάτων όταν οι σχολές παραµένουν κλειστές λόγω καταλήψεων αλλά και λόγω µειωµένης χρηµατοδότησης.

Πολλοί από όσους συµµετείχαν στον διαδικτυακό διάλογο τόνισαν την ανάγκη αξιολόγησης των καθηγητών

Αυτονοµία και λογοδοσία
ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΓΡΑΒΑΝΗ Kαθηγητής στο τµήµα Ιατρικής του Πανεπιστηµίου Κρήτης.

Το ευρωπαϊκό φόρουµ Bruegel µελέτησε το 2006 τους λόγους στους οποίους οφείλεται η υστέρηση των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων σε σύγκριση µε τα αντίστοιχα των ΗΠΑ. Η µελέτη απέδωσε την υστέρηση κυρίως στο ότι τα ευρωπαϊκά πανεπιστήµια πάσχουν στους µηχανισµούς διοίκησης και σε αυτονοµία, ιδιαίτερα σε θέµατα που αφορούν στην ευέλικτη διαχείριση του προϋπολογισµού, ή στις διαδικασίες πρόσληψης διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού. Τα τελευταία πέντε χρόνια πολλές ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Πορτογαλία, ∆ανία, Αυστρία) προχώρησαν σε σηµαντικές µεταρρυθµίσεις στη διοίκηση και την αυτονοµία των πανεπιστηµίων τους.

Σε πλήρη διάσταση µε τα διεθνώς κείµενα, τα πανεπιστήµιά µας λειτουργούν µε έναν νόµο που συντάχθηκε πριν από 30 χρόνια! Αυτό και µόνο κάνει την ανάγκη για µεταρρύθµιση επιτακτική. Χρειάζεται ενδυνάµωση της αυτονοµίας και της κοινωνικής λογοδοσίας τους, που διασφαλίζονται καλύτερα µε:

1. Τη συµµετοχή στη διοίκηση των ΑΕΙ των αρίστων επιστηµόνων τους, των ερευνητικά ενεργών και ποιοτικών καθηγητών. 2. Τα ευέλικτα ολιγοµελή όργανα διοίκησης, τα οποία µπορούν να παίρνουν γρήγορα αποφάσεις.

3. Τη διαρκή λογοδοσία. 4) Τη δίκαιη και διαφανή χρηµατοδότηση, µέσα από έναν ανεξάρτητο από το υπουργείο Παιδείας φορέα, βασιζόµενη στα αποτελέσµατα της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου, την καλλιέργεια πνεύµατος συναγωνισµού µεταξύ των ΑΕΙ για τη δηµόσια χρηµατοδότησή τους.

Η διεθνής εµπειρία δείχνει ότι οι παραπάνω συνθήκες λειτουργίας των ΑΕΙ υπηρετούνται αποτελεσµατικότερα µε το «τριαδικό» πρότυπο διοίκησης που αποτελείται από την ολιγοµελή Σύγκλητο (κοσµήτορες των σχολών και έναν εκπρόσωπο των φοιτητών), η οποία επιλαµβάνεται του προγραµµατισµού του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου και λογοδοτεί στο ολιγοµελές Συµβούλιο (καθηγητές του ιδρύµατος, εκπρόσωποι της χρηµατοδοτούσας κοινωνίας και ένας εκπρόσωπος των φοιτητών), το οποίο ελέγχει και αποφασίζει επί των προτάσεων της Συγκλήτου και του προτεινόµενου προϋπολογισµού. Ο πρύτανης διεκπεραιώνει τις καθηµερινές διοικητικές λειτουργίες του ιδρύµατος, προεδρεύει της Συγκλήτου και συντονίζει και εισηγείται τις προτάσεις της στο ελέγχον και αποφασίζον Συµβούλιο.

Οι επικριτές της µεταρρύθµισης διερωτώνται γιατί τόση εµµονή «µεταφοράς» στη χώρα µας του ξενόφερτου «τριαδικού» συστήµατος. Το ουσιαστικό όµως ερώτηµα στο οποίο πρέπει πρώτα να απαντήσουν είναι ποιο είναι το συγκριτικό πλεονέκτηµα του ελληνικού συστήµατος ώστε, µόνοι στον κόσµο, να αγνοήσουµε τη διεθνή πρακτική.


Συµβόλαιο µε εγγυήσεις
Του ΓΊΑΝΝΗ ΠΑΠΑΘΕΟΔΏΡΟΥ επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήµιο ίωαννίνων

Στις συνθήκες της κρίσης, η Τριτοβάθµια εκπαίδευση οφείλει ναείναι ο κεντρικός µοχλός της ανάπτυξης και της δηµιουργικής επανένταξης της χώρας µαςστο διεθνές περιβάλλον. Γι’ αυτό και κάθε µεταρρύθµιση δεν µπορεί παρά να προωθεί λύσεις, µε άξονα τη δηµοκρατία, την αποτελεσµατικότητα, το αναπτυξιακό όραµα και την αυταξία της γνώσης.

αυτό πουχρειάζεταιείναι «ένα νέο συµβόλαιο µε εγγυήσεις», όπως το περιέγραφε ο αείµνηστος ΛευτέρηςΠαπαγιαννάκης. υπάρχουν άραγε αυτές οι εγγυήσεις σήµερα; Καιµε ποιους όρους κατοχυρώνονται από το υπουργείο Παιδείας, ∆ιά βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων, ενόψει των προτεινόµενων αλλαγών;

Το πρόσφατο «Κείµενο ∆ιαβούλευσης» καιτο επικοινωνιακό τέχνασµα της γενικευµένης απαξίωσης του πανεπιστηµίου, δείχνει ξεκάθαραπως δεν κινδυνεύεινα χαθείµόνο η ιστορική συγκυρία της µεταρρύθµισης αλλά και ότι το δηµόσιο πανεπιστήµιο πρέπει να αυτοδιοικείται, να αξιολογείται αλλά και να λογοδοτεί στην ελληνική κοινωνία. Προς την κατεύθυνση αυτή, θα αρκούσε ένας λιτός «νόµος – πλαίσιο», µε ορισµένους γενικούς κανόνες οργάνωσης, διοίκησης και λειτουργίας των πανεπιστηµιακών οργάνωνστο πλαίσιο του Συντάγµατος, ένας νόµος που θα ενίσχυε την κανονιστική αυτονοµία και την ποικιλία των«εσωτερικών κανονισµών» των ιδρυµάτων.

από την αρχή του δηµόσιου διαλόγου, το πρόβληµα επικεντρώθηκε στη διοίκηση. Το πανεπιστήµιο δεν έχει ανάγκη από καλλιστεία «εξωτερικών» πρυτάνεων, αλλά από µια διαφορετική αντίληψη για τις σχέσεις θεσµικής εκπροσώπησης ανάµεσα στα διαφορετικά συνιστάµενα µέρη της ακαδηµαϊκής κοινότητας. Ησύνδεση τηςδιακυβέρνησης µεόργανα εξωτερικούελέγχου και λογοδοσίας δεν µπορεί να σηµαίνει ετεροδιοίκηση, γιατί έτσι καταλύεται η καθολική αντιπροσώπευση και η πολιτική νοµιµοποίηση των µελών της κοινότητας.

ενα είναιβέβαιο. Ηεπιτυχία του µεταρρυθµιστικού εγχειρήµατος θα κριθεί απότην τελική συγκατάθεση της ακαδηµαϊκής κοινότητας, η οποία πρέπει να αναγνωρίζει στο νέο νοµοσχέδιο ταπολιτικάτης χαρακτηριστικά, το αξιακό της σύστηµα, τις ακαδηµαϊκές και επιστηµονικές της παραδόσεις, τους ορατούς στόχους του εκσυγχρονισµού της.Κάθε άλλη λύση θα ήταν εκβιαστική και πάντως µετέωρη.


Ξέσπασε κόντρα για το άσυλο

«Ο ΦΟΊΤΗΤΗς ο οποίος συµπεριφέρεται κόντρα στους κανόνες του πανεπιστηµίου πρέπει να διαγράφεται από το πανεπιστήµιο.

Δεν υπάρχει άλλη συνταγή».

Με αυτά τα λόγια η κ. Αννα Διαµαντοπούλου προανήγγειλε, µιλώντας χθες στον ραδιοσταθµό Βήµα 99,5, την αυστηροποίηση φοίτησης στα πανεπιστήµια, ενόψει της αλλαγής του µοντέλου διοίκησης. Εκανε λόγο επίσης για πανεπιστηµιακή «αστυνοµία», αλλά και κάρτα εισόδου στα ιδρύµατα. «Να υπάρχει λοιπόν κάρτα που θα επιβεβαιώνει ότι είσαι φοιτητής ή καθηγητής κι αν δεν είσαι, θα λες µε ποιον έχεις ραντεβού. Θα υπάρχει υπηρεσία φύλαξης, την οποία το Συµβούλιο Διοίκησης θα είναι υποχρεωµένο να οργανώσει. Οι υπηρεσίες φύλαξης και οι κανόνες για το πώς λειτουργεί ένα πανεπιστήµιο – ποιος µπαίνει, ποιος βγαίνει κ.λπ. – είναι από τα πολύ απλά βήµατα από τα οποία πρέπει να ξεκινήσουµε. Εάν λοιπόν κάποιος φοιτητής ή καθηγητής διαλύσει τη Σύγκλητο µε βίαιο τρόπο, θα έχει επιπτώσεις», τόνισε η υπουργός Παιδείας.

η ΑΝΤΊΔΡΑςη. Οµως, την έντονη αντίδραση του Συνασπισµού προκάλεσε το περιεχόµενο της χθεσινής συνέντευξης της υπουργού Παιδείας Αννας Διαµαντοπούλου στα «ΝΕΑ».

«Πρόκειται για µια επίθεση στη δηµοκρατία και το δηµόσιο πανεπιστήµιο», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κουµουνδούρου Πάνος Σκουρλέτης, διαπιστώνοντας ότι «τις προηγούµενες ηµέρες η υπουργός επιδίωξε µε πρόσχηµα τα γεγονότα της Νοµικής τη σύγκρουση, µε προφανή στόχο να χτυπήσει το άσυλο».

Σύµφωνα µε τον κ. Σκουρλέτη, «η αλλεργία της κ. Διαµαντοπούλου για το πανεπιστηµιακό άσυλο και ο φόβος της να µην “ασυλοποιηθεί και να µη συριζοποιηθεί” ο διάλογος για την παιδεία είναι συνώνυµα µε τον φόβο της για ενδυνάµωση των αγώνων της πανεπιστηµιακής κοινότητας για την υπεράσπιση του πανεπιστηµίου».


ΕΠΙΣΤΟΛΗ 20 ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ

Τα πανεπιστήµια να µείνουν ανοικτά και ζωντανά και να γίνει µια «µεταρρύθµιση αξιών» και όχι περικοπών, ζητούν µε ανοικτή επιστολή τους 20 πανεπιστηµιακοί. Οι πανεπιστηµιακοί τονίζουν ότι η µεταρρύθµιση στα πανεπιστήµια είναι πιο αναγκαία από ποτέ και συµπληρώνουν: «Η κουλτούρα της αφθονίας και της ευκολίας που στηρίχθηκε σε δανεικά πρέπει να ανατραπεί».

Την επιστολή υπογράφουν οι κ.κ. Σ. Θωµαδάκης, Π. Αλεξάκης, Ν. Μυλωνάς, Π. Πετράκης, Μ. Ρηγίνος, Β. Ράπανος, Α. Παπανδρέου, Ι. Στουρνάρας, Γ. ∆ονάτος, Λ. Τσιπούρη, Α. Σαµπας, Α. Σαρρής, Γ. Καπλάνογλου, Ν. Κωστελέτου, ∆. Μόσχος, Γ. Αργείτης, Κ. Κωστής, Μ. Ψαλιδόπουλος, Μ. Ξανθάκης και Α. Πεπελάσης.

Περισσότερα για την έκθεση διαβούλευσης: http://www.opengov.gr/ ypepth/?p=400