ΤΡΊΤΗ ΑΠΟΨΗ Δικαιώµατα και νοµιµότητα

Η µε το ζόρι «φιλοξενία» µεγάλης οµάδας µεταναστών σε κτίριο της Νοµικής Σχολής, στο κέντρο της Αθήνας, αποτελεί ακόµα έναν κρίκο στα παράλογα αλλά ελληνικά που ταλανίζουν τη δηµόσια ζωή. Μόνο που αυτή τη φορά απειλεί να απαξιώσει, συγχέοντας και συσκοτίζοντάςτα, όχι ένα αλλά τρία κρισιµότατα θεσµικά ζητήµατα. Το πρώτο είναι το δικαίωµα στο άσυλο. Ξένοι πολίτες στην Ελλάδα, όπως και παντού τον κόσµο, δικαιούνται, σύµφωνα µε διεθνείς κανόνες, να ζητήσουν και να λάβουν το λεγόµενο πολιτικό άσυλο απότις Αρχές, εφόσον προκύπτουν καιτηρούνται ορισµένες προϋποθέσεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι άσυλο στην Ελλάδα ουσιαστικά δεν λειτουργεί: πάρα πολλές αιτήσεις (περί τις 16.000 το 2009, ενώ ο αντίστοιχος αριθµός στη Γερµανία ήταν κοντά στις 2.500), ελάχιστες αποδοχές (µονοψήφιος αριθµός, που αντιστοιχεί στο 0,3%, ενώ ο ευρωπαϊκός µέσος όρος είναι κοντά στο 30%). Είναι προφανές ότι ο τεράστιος αριθµός αιτούντων, πρώτον, οφείλεται στη θέση τηςχώρας µας ως πρώτης – σχεδόν αποκλειστικής πλέον – πύλης εισόδου µεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ενωση και, δεύτερον, εύλογα υποψιάζει για πολλές περιπτώσεις άσχετες µε την έννοια και τις προϋποθέσεις του ασύλου. Ακόµα κι έτσι, πάντως, δεν είναι παραδεκτό η Ελλάδα να συνεχίζει να αγνοεί τις διεθνείςυποχρεώσεις της, όπως επανειληµµένως έχουν αποφανθεί τα διεθνή δικαστήρια, µε ό,τι αυτό συνεπάγεται από πλευράς ανθρωπισµού αλλά και νοµιµότητας. Η πρόσφατη αλλαγή στο νοµοθετικό πλαίσιο του ασύλου δεν έχει κριθεί ακόµα στην πράξη. Το σίγουρο όµως είναι ότι ενέργειες όπως η προχθεσινή, και ιδίως το αίτηµα να υπάρξει αθρόα «νοµιµοποίηση» χωρίς τις προβλεπόµενες διαδικασίες, κάθε άλλο παρά ενισχύουν τηνπροώθηση του θεσµού του ασύλου.

Το δεύτερο ζήτηµα, πιο συχνά και πιο ευρέως συζητηµένο, αφορά το πανεπιστηµιακό άσυλο. Ακόµα µία φορά, η έννοια και η προστασία αυτής της ειδικής µορφής της ακαδηµαϊκής ελευθερίας (γιατί περί αυτού πρόκειται και όχι για θεσµό δηµιουργίας ζωνών εκτός νοµιµότητας, όπου οι πάντες προστατεύονται για τα πάντα) χρησιµοποιείται για σκοπούς άσχετους µε ακαδηµαϊκά θέµατα. Ακόµα πιο επείγουσα καθιστά την αλλαγή λογικής (που δεν έχει επιτευχθεί από τις µέχρι στιγµής νοµοθετικές απόπειρες) η, επίσης πολλοστή φορά εµφανισθείσα, όχι αδυναµία αλλά άρνηση των αρµόδιων για την τήρηση της τάξης Αρχών να επέµβουν όταντους ζητήθηκε από τις αντίστοιχες πανεπιστηµιακές. Ούτε πάντως τέτοιου είδους καταλήψεις µε πρόσχηµα το άσυλο και επίκληση της προστασίας των µειονοτήτων (που αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας, όχι όµως µέσω κατάλυσης της νοµιµότητας) βοηθούν στην εύρεση της αναγκαίας τόλµης ώστε να αναµορφωθεί όπως του αξίζει (και όχι, κατά τη γνώµη µου, να καταργηθεί) το πανεπιστηµιακό άσυλο.

Το τρίτο ζήτηµα, το πιο ευρύ, σύνθετο, δύσκολο και επείγον, αφορά την εν γένει αντιµετώπιση των µεταναστών στη χώρα µας. Τα γεγονότα είναι γνωστά, αλλά οι µέχρι στιγµής «λύσεις» ατελέσφορες. Να µην το θεωρήσουµε πρόβληµα ή να αδιαφορήσουµε δεν µπορούµε – η βιούµενη από όλους κοινωνική πραγµατικότητα µας αναγκάζει. Να επιλέξουµε τη µονοδιάστατη και απεριόριστη ενίσχυση της καταστολής δεν ταιριάζει ούτε σε µια χώρα τηςΕυρωπαϊκής Ενωσης ούτε σε µια κυβέρνηση που θέλει να λέγεται σοσιαλιστική. Να αρκούµαστε σε ξόρκια περί ανάγκης διεθνοποίησης του προβλήµατος είναι ανεπαρκές, ίσως και ανεδαφικό: ελληνικές άραγε κυβερνήσεις δεν ήταν αυτές που διάλεξαν ως µορφή διεθνοποίησης την προσυπογραφή του λεγόµενου ∆ουβλίνου 2, δηλαδή της ντε φάκτο συγκέντρωσης στην Ελλάδα όλων των µεταναστών της Ευρώπης;

Ο µόνος ρεαλιστικός, στο πλαίσιο του κράτους δικαίου, δρόµος περνά από τον συνδυασµό µεγαλύτερης ένταξης για τους νόµιµους µετανάστες – συνεργασίας όλων των οργάνων του κράτους για πάταξη κάθε παρανοµίας. Με συνείδηση βέβαια ότι άλλη παρανοµία συνιστά η απελπισµένη προσπάθεια δυστυχών ανθρώπων να βρουν στον ήλιο µοίρα και άλλη η αξιοποίηση της κρατικής αδυναµίας ή ανοχής, από ορισµένους µετανάστες ή από εκµεταλλευτές τους, για δηµιουργία ανοµίας ή για προσπορισµό βλαπτικής για το κοινωνικό σύνολο ωφέλειας (στην οποία περιλαµβάνεται και η στενά κοµµατική).

Ενέργειες όπως η προχθεσινή, και ιδίως το αίτηµα να υπάρξει αθρόα «νοµιµοποίηση» χωρίς τις προβλεπόµενες διαδικασίες, δεν ενισχύουν την προώθηση του θεσµού του ασύλου

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ