Το οξυγόνο των ωκεανών έδωσε ζωή στη Γη

Πριν από 600 εκατοµµύριαχρόνια απέκτησαν οι ωκεανοί τις ποσότητες οξυγόνου που έχουν µέχρι και σήµερα. Σύµφωνα µάλιστα µε έρευνα αµερικανών ειδικών,ο εµπλουτισµός τηςθάλασσας µε οξυγόνο ήταν και η αιτία για να εµφανιστούν στον πλανήτη µας τα ζώα και αµέτρητες άλλες µορφές ζωής.

Οι επιστήµονες από το Πανεπιστήµιο της Καλιφόρνιας στοΡίβερσαϊντ, πουδηµοσίευσαν τα αποτελέσµατα της εργασίας τους στο «Nature», διαπίστωσαν ότι στη µακραίωνη ιστορία της Γης, οι ποσότητες οξυγόνου στους ωκεανούς παρουσιάζουν έντονες διακυµάνσεις. Και αυτός είναι ένας σηµαντικός λόγος που εξαφανίζονται κάποια είδη ζωής και τη θέση τους παίρνουν άλλα, πρωτοεµφανιζόµενα.

Οι ειδικοί εξέτασαν τον άνθρακα, το µολυβδαίνιο και το θείο που περιείχαν πετρώµατα τα οποία συνέλεξαν από περιοχές των ΗΠΑ, της Σουηδίας και τηςΑυστραλίας.

Η συνδυαστική τουςανάλυση έδωσε µία σαφή εικόνα στους ειδικούς για τις ποσότητες οξυγόνου που υπήρχαν στους ωκεανούς κατά την περίοδο που τα πετρώµατα αυτά (ασβεστόλιθοικαι αργιλικοί σχιστόλιθοι) βρίσκονταν στον βυθότης θάλασσας. Ηεξέτασή τους οδήγησετους επιστήµονες στο συµπέρασµα ότι η οξυγόνωση των ωκεανών πριν από 600 εκατοµµύρια χρόνια, στάθηκε κατά πάσα πιθανότητα η κύρια αφορµή για να παρατηρηθεί στον πλανήτη µας µια έκρηξη βιοποικιλότητας. Η εµφάνιση πολλών µορφών ζωής και η γρήγορη εξέλιξή τους ήταν δηλαδή το κύριο χαρακτηριστικό της Κάµβριας περιόδου, από 540 µέχρι περίπου488 εκατοµµύρια χρόνια πριν από σήµερα.

«Από την έρευνα µας προέκυψε ότι υπήρχαν διακυµάνσεις στην οξυγόνωση των ωκεανών. Οι διακυµάνσεις αυτές διαδραµάτισαν έναν σηµαντικό και ίσως καθοριστικό ρόλο στη διαµόρφωση της πρώιµης εξέλιξης τωνζώων στονπλανήτη µας», τονίζει ο Τίµοθι Λάιονς πουείναι βιοχηµικός στο Πανεπιστήµιο τηςΚαλιφόρνιας και µέλος της οµάδας που διενήργησε την έρευνα.

Πρόσθεσε µάλιστα ότι αυτό συνέβη, επειδή η διακύµανση στην οξυγόνωση οδήγησε στον αφανισµό κάποιωνειδών και άνοιξε τον δρόµο για να εµφανιστούν κάποια άλλα.

Το οξυγόνο είναι απαραίτητο στοιχείο για την επιβίωση των ζώων, όχι όµως και για την επιβίωση πολλών ειδών από βακτήρια που µπορούν να ευδοκιµήσουν σε ανοξικά, όπως λέγονται, περιβάλλοντα. Για τους ειδικούς, η κατανόηση του τρόπου µε τον οποίο αλλάζει το περιβάλλον στη Γη, κατά το πέρασµα τουχρόνου, µπορείνα ρίξει φως στο πώς εξελίχθηκε και αναπτύχθηκε η ζωή, και µάλιστα την περίοδο που έκαναν την εµφάνισή τους τα ζώα.

«Η ζωή και τοπεριβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται, είναιστοιχεία άρρηκτα συνδεδεµένα µεταξύ τους», λέει ο Μπέντζαµιν Γκιλ που είναι µεταδιδακτορικός ερευνητής στη Βιοχηµεία στο Πανεπιστήµιο Χάρβαρντκαι επικεφαλήςτης έρευνας. «Οταν η περιεκτικότητα των ωκεανών σε οξυγόνο αλλάζεισηµαντικά, τότε ορισµένοι οργανισµοί δεν µπορούν να προσαρµοστούν στις νέες συνθήκες και εξαφανίζονται.

Το οξυγόνο των ωκεανών επηρεάζει τους κύκλους και άλλων βιολογικά σηµαντικών στοιχείων όπωςο φώσφορος, οσίδηρος και το άζωτο. Καθένα από τα στοιχεία αυτά έχει τονκύκλο του καιαπό τη στιγµή που κάποιος κύκλος διαταραχτεί, προκαλούνται βιολογικές κρίσεις.

Σύµφωνα µετους ειδικούς που έκαναν την έρευνα, µίααπότοµη µεταβολή στην οξυγόνωση τωνωκεανών µπορείνα πυροδοτήσει έναν µεγάλο αφανισµό ειδών. Ακόµη και σήµερα, ορισµένα τµήµατα των ωκεανών χάνουν την περιεκτικότητά τους σε οξυγόνο. Τέτοιες περιπτώσεις είναι για παράδειγµα ο Κόλπος Τσίζαπικ στις ΗΠΑ που περιβάλλεται από το Μέριλαντ και τη Βιρτζίνια, όπως επίσης και η αποκαλούµενη «νεκρή ζώνη» στον Κόλπο του Μεξικού. Οι επιστήµονες λένε ότι στο παρελθόν, ο πλανήτης µαςγνώρισε µεγάλεςπεριόδους κατά τις οποίες το οξυγόνο ελαττώθηκε. Και υποστηρίζουν πως αν µπορέσουµε νακατανοήσουµετις αρχέγονες αιτίες και συνέπειες των φαινοµένων αυτών, ίσως τότε να είµαστε σε θέση να γνωρίζουµε το τι µας επιφυλάσσουν οι ωκεανοί στο µέλλον.

επιΣτήμονεΣ λένε ότι στο παρελθόν ο πλανήτης µας γνώρισε µεγάλες περιόδους µείωσης του οξυγόνου