[ Πρόσωπα ] Είχε σηµάνει συναγερµό

Είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς σήµερα, αλλά όταν άρχισε η παγκόσµια χρηµατοπιστωτική κρίση, την άνοιξη του 2007, υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που δεν αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ο Γκόρντον Μπράουν δεν ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία.
Μόλις άρχισε να «τρέµει» η Northern Rock, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας συνειδητοποίησε ότι ο χρηµατοπιστωτικός τοµέας είχε βαθιά διαρθρωτικά προβλήµατα και ότι η κρίση στην οποία βυθιζόταν µπορεί να µεταφερόταν στην ευρύτερη οικονοµία. «Επρεπε να ανατρέψουµε µια πολιτική 30 χρόνων», γράφει στη βιογραφία του «Πέρα από το κραχ» (Εκδ. Simon & Schuster). Το σύνθηµά του ήταν ότι δεν µπορεί να υπάρξει οικονοµική βοήθειαχωρίς συµµετοχή της κυβέρνησης, και σε αυτή την κατεύθυνση άρχισε να πιέζει τους Ευρωπαίους και τους Αµερικανούς.

Αυτό που κάνει συνήθως τις πολιτικές βιογραφίες ενδιαφέρουσες είναι τα µυστικά που αποκαλύπτουν, γράφει ο αµερικανός οικονοµολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιµς». Το βιβλίο αυτό όµως είναι διαφορετικό. Ο Μπράουν είναι ένας πολιτικός και ένας σκεπτόµενος άνθρωπος. Το βιβλίο του είναι συναρπαστικό γιατί παρουσιάζει τα διλήµµατα των πολιτικών καθώς προσπαθούσαν να διαχειριστούν το µεγαλύτερο οικονοµικό δράµα των τελευταίων δεκαετιών. Ο συγγραφέας περιγράφει, για παράδειγµα, την επίσκεψή του στον Τζορτζ Μπους όταν προσπάθησε να τον πείσει ότι η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών ήταν ζωτικής σηµασίας. Του είπε επίσης ότι έπρεπε να συγκληθεί αµέσως µια σύνοδος των ηγετών της G20. ∆εν αποκαλύπτει την απάντηση του τότε αµερικανού προέδρου. Αλλά όλοι µπορούµε να την καταλάβουµε.

Ο Μπράουν εκφράζει επίσης την απογοήτευσή του για το ότι δεν ελήφθησαν µέτρα µετά την οικονοµική κρίση στην Ανατολική Ασία το 1998.

Η κρίση εκείνη έδειξε πόσο αλληλένδετες είναι οι οικονοµίες του πλανήτη. Μετά τα γεγονότα εκείνα, αγωνίστηκε για τη δηµιουργία ενός συστήµατος παρακολούθησης των κινδύνων και πρώιµης προειδοποίησης. ∆εν αποκαλύπτει ποιος αντέδρασε σ’ εκείνη την πρόταση, αλλά µπορεί να υποθέσει κανείς ότι ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που αγωνίστηκαν στις ΗΠΑ κατά του ελέγχου των παράγωγων χρηµατοοικονοµικών προϊόντων.

Ο Μπράουν προτιµάνα διδαχθεί µαθήµατα από την κρίση παρά να αποδώσει ευθύνες.

Συντάσσεται καθαρά µε εκείνους που πιστεύουν ότι η έλλειψη ελέγχου των αγορών τις καθιστά ευάλωτες σε σκαµπανεβάσµατα και αποσταθεροποιητικές ροές κεφαλαίων. Εγκωµιάζοντας τον έλεγχο κεφαλαίων που έχει αποφασίσει η Μαλαισία, γράφει: «Για µια µικρή περίοδο, τουλάχιστον, οι έλεγχοι κεφαλαίων µπορούν να εµποδίσουν, ή να περιορίσουν, την ανεξέλεγκτη ροή βραχυπρόθεσµων κεφαλαίων από χώρα σε χώρα».

Εξακολουθεί να γίνεται συζήτηση για το αν η πολιτική του Μπράουν ήταν αποτελεσµατική.

Ο Στίγκλιτς πιστεύει ότι αν δεν είχε εφαρµοστεί η κεϊνσιανή πολιτική που προώθησε, η κρίση θα ήταν ακόµη βαθύτερη. Και ότι αυτό πρέπει να του αναγνωριστεί.