Ηταν ωραίος σαν Ελληνας

ΕΦΥΓΕ ο Νίκος Παπατάκης, ένας μεγάλος Ελληνας, άγνωστος στους περισσότερους συμπατριώτες του. Η κακοδαιμονία του τόπου. Εξω πάμε καλά. Μέσα τηλεόραση, μπάλα και όλα τα αφασικά! Στα 92 του, πληρέστατος ημερών. Και δημιουργιών. Με πέντε ταινίες και μια ποταμιαία αυτοβιογραφία. Και ανησυχιών. Από τον σουρεαλισμό στον υπαρξισμό. Και γνωριμιών. Από τον Ζαν Πολ Σαρτρ, τον Ζαν Ζενέ, τον Πρεβέρ και τον Τζον Κασσαβέτη. «Το 1957», μου είχε πει, «έτρεξα στη Νέα Υόρκη να ενισχύσω οικονομικά τον Κασσαβέτη στην πρώτη του ταινία “Shadows” (“Σκιές”). Από τότε διατηρήσαμε στενή φιλία». Αλλά και γυναικών. Με πρώτη σύζυγο την Ανούκ Αϊμέ, το θηλυκό του ΄60 με τα πιο μελαγχολικά, γοητευτικά και λάγνα μάτια. Πρωταγωνίστρια δεκάδων πασίγνωστων σκηνοθετών. Ανάμεσά τους και του Φεντερίκο Φελίνι. Και στη συνέχεια με την επίσης κούκλα Ολγα Καρλάτου. Πρωταγωνίστριά του στους «Βοσκούς της συμφοράς», τη δεύτερη ταινία του γυρισμένη εν Ελλάδι το 1967. Με συμπρωταγωνιστές της τον θρυλικό Τζαβαλά Καρούσο αλλά και τους Γ. Διαλεγμένο, Δήμο Σταρένιο, Λάμπρο Τσάγκα. Πρωταγωνίστριά του και στην τρίτη ταινία του, το «Gloria Μundi». Από γυναίκες ο Νico- έτσι τον φώναζαν στο Παρίσι- ουκ έστιν αριθμός. Αλλά και κρατών. Γεννημένος το 1918 στην Αντίς Αμπέμπα. Από έλληνα πατέρα και μητέρα από Αιθιοπία. Από εκεί κληρονόμησε το μοναδικό χαρμάνι που τουλάχιστον εγώ έχω δει μπροστά μου από έλληνα αρσενικό. Ψηλός, κομψός, μελαψός, με πράσινα μάτια. Απίστευτος. Ο θρύλος τον θέλει να πολεμάει τους ιταλούς φασίστες στην Αιθιοπία. Από εκεί όλοι οι βιογράφοι του χάνουν τον λογαριασμό. Μετακομίζει στο Παρίσι. Σαν πρόσφυγας. Οπως περίπου και ο Costa Gavras και ο Χenakis. Κάπου αρχές του ΄50 ανοίγει μια τρύπα, την ονομάζει «Κόκκινο τριαντάφυλλο», το λειτουργεί σαν καμπαρέ, υποδέχεται πλήθος πνευματικών και καλλιτεχνικών ονομάτων και γίνεται διάσημος τόσο για την ομορφιά του όσο και για τη σκέψη του. Ο συνδυασμός που σκοτώνει. Οχι, μου έλεγε ο ίδιος, δεν ήθελε να γίνει σκηνοθέτης. Αναγκάστηκε. Προκειμένου τo 1963 να γυρίσει σε ταινία τις πολιτικές, αντιεξουσιαστικές, απελπισμένες του σκέψεις, μορφοποιημένες σε μια ιστορία που την ονόμασε «Les Αbysses»- «Οι Αβυσσοι». Αυτό το εφαλτήριο για την κινηματογραφική του πορεία. Προηγήθηκε η σχέση του με τον Τζον Κασσαβέτη. Παράλληλες διαδρομές. Γιατί και ο John αλλά και ο Νico από ελληνική ρίζα. Το δαιμόνιο της φυλής. Τελευταία του σκηνοθετητική υπογραφή στο Φεστιβάλ της Βενετίας το 1992. Εκεί είδα τους «Ισορροπιστές» («Les equilibriste»). Με τον Μισέλ Πικολί. Την αποτυχία του. Μεγαλειώδη, εκκωφαντική. Οπως αρμόζει σ΄ ένα τέτοιο αχόρταγο «τέρας».