Ιντριγκα, πλοκή, μυστήριο, γοητεία

Το πρώτο πράγμα που κουβέντιασαν οι Ρόμπερτ Εβανς, Ρόμπερτ Τάουνι, Ρομάν Πολάνσκι και Τζακ Νίκολσον ήταν το cast. Εντάξει ο Τζακ αλλά την «γκόμενα», την Εβελιν, ποια; Ο Εβανς πρότεινε την Τζέιν Φόντα. Τελικά επικράτησε ο Πολάνσκι με την Φέι Νταναγουέι. Το δεύτερο ήταν η μουσική. Εκεί βγήκαν μαχαίρια. Τελικά επικράτησε ο Εβανς. Και έτσι ο Τζέρι Γκόλντσμιθ ανέλαβε Μission Ιmpossible. Να προσκομίσει εντός δέκα ημερών ολόκληρο το soundtrack της ταινίας. Και το έκανε. Το τρίτο και τελευταίο ήταν το φινάλε. Ο Εβανς ήθελε happy end. Λογικό. Ετσι θα εξασφάλιζε περισσότερα εισιτήρια και τα αφεντικά θα ήταν ευχαριστημένα. Ο Πολωνοεβραίος αρνείται κατηγορηματικά. Casus belli. Το ζήτημα το αφήνουν σε εκκρεμότητα. Στην πραγματικότητα ο Εβανς υποχωρεί αλλά για να μην τσαλακωθεί το κύρος του δεν το ομολογεί. Ο Ρόμαν το καταλαβαίνει και στα μουλωχτά, δύο μέρες πριν την ολοκλήρωση των γυρισμάτων, γράφει μόνος του την τελευταία και θρυλική σκηνή. Εκεί όπου συντελείται σεισμός μεγέθους 10 Ρίχτερ και βάλε. Δηλαδή. Ο Νόα Κρος (από τη βιβλική μορφή του Νώε η αναφορά κομμένη κοστουμάκι στη επίσης βιβλική εμφάνιση και ερμηνεία του Τζον Χιούστον) επιχειρεί να αρπάξει την Κάθριν Μαλρόι (Μπελίντα Πάλμερ). Το κορίτσι που τον φωνάζει « παππού». Στην πραγματικότητα είναι κόρη του. Που την έκανε με την πρώτη κόρη του, την Εβελιν (Φέι Νταναγουέι). Σχέσεις αρχαίας τραγωδίας. Παίζει κι αυτό, διαπλεκόμενο διαρκώς με το film noir. Η Εβελιν πυροβολεί στο χέρι τον πατέρα και βιαστή της. Πίσω οι αστυνομικοί έτοιμοι να εφορμήσουν. Ο Τζ. Τζ. «Τζέικ» Γκίτες (Τζακ Νίκολσον) προσπαθεί να την συγκρατήσει: «Ασε την αστυνομία να κάνει την δουλειά της». Εκείνη, η Εβελιν, πριν πατήσει το γκάζι να φύγει με την κόρη και ταυτόχρονα αδελφή της, την Κάθριν, ουρλιάζει «Ηe owns the police» (Η αστυνομία τού ανήκει). Τα μηνίγγια μου, όσο το θυμάμαι, με μαστιγώνουν ανελέητα. Το αυτοκίνητο δεν προλαβαίνει ούτε πέντε μέτρα να διασχίσει. Από το πιστόλι ενός μπάτσου βγαίνουν μερικές σφαίρες. Το αμάξι ακινητοποιείται. Μια από τις σφαίρες έχει τρυπήσει το κρανίο της Εβελιν. Το κεφάλι της πεσμένο στο τιμόνι. Η κόρνα ουρλιάζει κι αυτή. Ο Νόα Κρος αρπάζει την Κάθριν και απομακρύνεται από το σκηνικό. Ο Γκίτες θυμώνει, έτοιμος να ορμήσει και να τον καταβροχθίσει. Ο Λου Εσκομπάρ (Πέρι Λόπεζ), αξιωματικός της αστυνομίας και παλιός συνεργάτης του, γυρίζει και του λέει «Forget it Jake, it΄s Chinatown» (Ασ΄ το Τζέικ, εδώ είναι Τσάιναταουν). Τhe Εnd!

Ολα, μα όλα σ΄ αυτό το τερατικών διαστάσεων, αναφορών και προεκτάσεων, μνημειώδες σενάριο υπερβαίνουν τα ανθρώπινα μέτρα. Αμερικανικά και ευρωπαϊκά. Η σύλληψη της ιδέας παραπέμπει στους «Πολέμους του νερού» (Water Wars) στη Ν. Καλιφόρνια των δεκαετιών 1910 και 1920 και στην ιστορική μορφή του Ουίλιαμ Μαχόλαντ (1856-1938), ενός ανώτερου δημοσίου υπαλλήλου που κατάφερε να εξασφαλίσει προς το συμφέρον των πολιτών τα δικαιώματα των υδάτινων φυσικών πόρων. Ο Νόα Κρος δεν είναι απλώς ένας τυπικός πλουτοκράτης, Είναι άρπαγας, το απόλυτο αφεντικό. Ολα του ανήκουν. Και η κόρη του (γι΄ αυτό την βιάζει) και η αστυνομία και η γη και το νερό. Τα πάντα. Ο Τζέικ Γκίτες παραπέμπει στο αρχέτυπο των Ρrivate Εyes. Γι΄ αυτό στην αρχή αναλαμβάνει μια τυπικά, απλή υπόθεση απιστίας. Γι΄ αυτό παγιδεύεται από τα επιφαινόμενα. Γι΄ αυτό όσο σκαλίζει τόσο περισσότερο μπερδεύεται και στο τέλος όταν ακουμπήσει το τέρας, αναγκάζεται να σηκώσει τα χέρια ψηλά και να εγκαταλείψει. Dead end. Τερατικών διαστάσεων το story, τερατικών διαστάσεων και οι ερμηνείες, τα κοστούμια, η φωτογραφία, η μουσική, το μέικ απ, το styling, το ύφος, οι ρυθμοί, η ατμόσφαιρα. Η επιτομή του απόλυτου αμερικανικού film noir σκηνοθετημένη από έναν Ευρωπαίο. Και τέλος, η θρυλική ατάκα. Οταν στο Αlbacore Club ο Γκίτες ρωτάει τον Νόα Κρος «αφού τα έχεις όλα, τι άλλο θέλεις να αγοράσεις» και εκείνος με τη βιβλική όψη του Τζον Χιούστον (1906-1987) απαντάει «Τhe Future mister Gittes, the Future» (το μέλλον, κύριε Γκίτες, το μέλλον). Ολα, μα όλα όσα έχουν διατυπωθεί για τον αχόρταγο καπιταλισμό, συμπυκνώνονται σ΄ αυτές τις έξι λέξεις. Μοναδικό!