[ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ] «Κατάσταση µυαλού»

Η ΕλλΑδΑ δεν είναι, και δυστυχώς δεν µπόρεσε να γίνει, µια «κανονική» ευρωπαϊκή χώρα. Τριάντα χρόνια µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση και παρά τη συστηµατική προσπάθεια για εξευρωπαϊσµό που έγινε στην περίοδο 1996-2004, παραµένει ένα αναπτυγµένο, ιδιόρρυθµο µόρφωµα – σύνθεση βαλκανικών, µεσανατολίτικων και (ορισµένων) ευρωπαϊκών στοιχείων σε όλα τα επίπεδα – πολιτιστικό, πολιτικό, κοινωνικό, οικονοµικό. Θα γίνει «κανονική» ευρωπαϊκή χώρα; ∆εν µπορεί κανείς παρά να ελπίζει, να εργάζεται γι’ αυτό, αλλά παράλληλα να αναγνωρίσει ότι το εγχείρηµα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, αν και περισσότερο επιτακτικό. Η αφετηρία του προβλήµατος βρίσκεται στην «κατάσταση του µυαλού µας» (στο mindset), στην κουλτούρα. Αποδεικνύεται τελικά δύσκολο ένα ανορθολογικό, ανατολίτικο «µυαλό» να συνυπάρξει µε θεσµούς, σχέσεις, κρατική εµπλαισίωση και συµπεριφορά «κανονικής» ευρωπαϊκής χώρας. Ούτε η κοινωνία µπορεί να συµπεριφερθεί µε τον εµπεδωµένο ορθολογισµό µιας «κανονικής» χώρας αλλά ούτε και το κράτος. Πάρτε για παράδειγµα αυτή τη φαιδρή ιστορία της περαίωσης.

Μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι το ελληνικό κράτος συµπεριφέρεται ως ευρωπαϊκό, κανονικό ή λιγότερο κανονικό, κράτος; Οχι βέβαια. Πολύ απλά, συµπεριφέρεται ως γνήσια πλην εξαµβλωτική συνέχεια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας.

Χρεώνει µε απίθανους φόρους πολίτες µε ανύπαρκτα εισοδήµατα, ενώ απαλλάσσει άλλους µε υπέρογκες πραγµατικές φορολογικές υποχρεώσεις (και χυδαία φοροδιαφυγή). Πρόκειται για αυθαιρεσία που αγγίζει τα όρια του πολιτικού τυχοδιωκτισµού. Πάρτε από την άλλη µεριά τους γιατρούς µε τα εκατοµµύρια ευρώ καταθέσεων και µε φορολογική δήλωση κάτω ή γύρω στο φορολογητέο όριο. Αλήθεια, αυτός ο γιατρός που κατέθετε αυτή τη δήλωση είχε την αίσθηση ότι ήταν «ευρωπαίος» Ελληνας, ότι ενσάρκωνε το civic culture ευρωπαϊκής χώρας ή το culture της κοινωνικής αλητείας; Υπάρχει άλλη χώρα της (παλαιάς) Ευρωπαϊκής Ενωσης στην οποία θα µπορούσαν να συµβούν τα δύο παραπάνω φαινόµενα (όψεις του ιδίου νοµίσµατος); Αµφιβάλλω. Και δεν είναι βεβαίως τα µόνα. Υπάρχει, π.χ. άλλη χώρα όπου οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάµεις δεν θα µπορούσαν να συµφωνήσουν σε µερικά πολύ απλά και αυτονόητα όπως, ας πούµε, ότι δεν µπορεί, διάβολε, καθηµερινά σχεδόν να κλείνει το κέντρο από ολιγάριθµους διαδηλωτές; ∆εν υπάρχει.

Ο Π.Κ. Ιωακειµίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών και µέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.