«Ας µιλήσουµε για πρόκληση»

«Ο χρόνος. Οι άνθρωποι.
Οι ιστορίες τους». Μια έκθεση σύγχρονης δηµιουργίας που «αναµειγνύεται» µε τα αριστουργήµατα του ιδρύµατος ανοίγει τον διάλογο περί του τι είναι πρόκληση στην τέχνη
«Ποιος είπε ότι η τέχνη είναι ελεύθερη; Οι καλλιτέχνες νιώθουν ότι πρέπει να ορίσουν τα όριά της σύµφωνα µε το περιβάλλον και την εποχή» λέει στα«ΝΕΑ» ο Νίκος Καναρέλης, δηµιουργός του βίντεο µε τίτλο Crucifixion («Σταύρωση»). Αφορµή για την αντίδρασή του είναι η συζήτησηπερί της τέχνηςκαι των ορίων της, όταν εκείνη φτάνει σε σηµείο να προκαλεί, που ανοίγει µια έκθεση σύγχρονων έργων δίπλα στα αρχαία και βυζαντινά εκτιθέµενα έργα τηςµόνιµης συλλογής, στο κεντρικό κτίριοτου Μουσείου Μπενάκη.

Εργα σύγχρονηςτέχνης που θεωρήθηκαν ως «ακραία προκλητικά»είχαν καταβιβασθεί ή κατασχεθεί παλαιότερα, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων περί «λογοκρισίας». Οπως το έργο του βέλγου Τιερί ντε Κορντιέ, µε έναν σταυρό και εικόνα εκσπερµάτισης, που αποκαθηλώθηκε ως «προσβλητικό του σταυρού» από τη ∆ιεθνή Εκθεση «Outlook» το 2003. Στην ArtAthina 2007, το βίντεο της Εύας Στεφανή µε φλουταρισµένες εικόνες παλιού πορνό υπό τους ήχους του Εθνικού Υµνου.

Κατά πόσο, λοιπόν, ο καλλιτέχνης µπορεί να νιώθει ελεύθερος; «Ας είναι τα µουσεία η τελευταία µας ευκαιρία για ελευθερία» είναι η άποψη ή η ευχή του Μάνου Στεφανίδη που θεωρεί την έκθεση «Ο χρόνος. Οι άνθρωποι. Οι ιστορίες τους» στο Μουσείο Μπενάκη ως συνέχεια εκείνης που πραγµατοποιήθηκε το 2008 µεαφορµή τα 80 χρόνια του Βλάση Κανιάρη.

«Οφείλουµε να είµαστε προσεκτικοί, καθώς έργα που δεν τ’ αποδέχτηκαν κατά το παρελθόν, σήµερα θεωρούνται διαχρονικά» λέει ο Αλέκος Φασιανός. «Θα εκφράσω την άποψή µου όταν νιώθω ότι ένα έργο προσβάλλει ιερά σύµβολα αλλά θ’ αποδεχθώ και την άποψη του καλλιτέχνη. ∆ενµπορούµε να τον κρεµάσουµε.Να κρίνουµε µπορούµε, όχι όµως να απαγορεύουµε».

Μπορεί ο Νίκος Καναρέλης, όπως λέει, να µην ήθελε να βάλει τον Ιησού να καπνίζει στο βίντεό του – «αν καιτο κάπνισµα δεν είναι ασεβής πράξη», λέει στα «ΝΕΑ». «Το µόνο που έκανα ήταν να τοποθετήσω στο βίντεο εικόνες από την καθηµερινότητα για να δείξω ότι µέσα της υπάρχει το ιερό» εξηγεί ο καλλιτέχνης που πρωτοπαρουσίασε το εν λόγω βίντεο σε έκθεση στον Πειραιά το 2003.

Παραδέχεται δε ότι το έργο του προκαλεί. «Με την καλή έννοια» υπογραµµίζει. «Στην έκθεση όλα τα έργα προκαλούν τον θεατή να τα διαβάσει, να τ’ ανακαλύψει στους χώρους του µουσείου. Προκαλούν και επειδή βρίσκονται σε διάλογο µε βυζαντινά εκθέµατα» λέει ο Νίκος Καναρέλης πουεκθέτει ακόµη δύο έργα του, όπωςη «Μαντόνα» που κρατά, στη θέσητου Θείου Βρέφους, ένα γλυπτό του Καζιµίρ Μάλεβιτς.


Ο Ισοβίτης και ο… Τζον Τζον

ΣΤΗΝ ΠΑΡΈΑ των συγχρόνων της έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη, µπαίνει και ο Αρκάς για να δηλώσει ότι «Αιωνιότητα είναι θα περάσει». Οι πάνινες φιγούρες ηρώων του Ισοβίτη καθισµένες σε ξυλόγλυπτο επιχρωµατισµένο τέµπλο από τη Βόρεια Ηπειρο, ένας σκεπτικός νεαρός πλάι σε κεντήµατα από τη Λευκάδα του 17ου18ου αιώνα και µια γυµνή… κούκλα τύπου Τζον Τζον δίπλα σε γυναικεία ενδύµατα από τα Ιωάννινα του 19ου αιώνα. Είναι µερικά από τα έργα που σκορπίζονται στους χώρους της µόνιµης συλλογής, αλλά και στον χώρο υποδοχής του κτιρίου της οδού Κουµπάρη. Εκθέτουν και οι Βλάσης Κανιάρης, ∆ηµήτρης Αληθεινός, Αγγελος Αντωνόπουλος, Εριέττα Βορδώνη, Γιώργος Γυπαράκης, Κυριάκος Κατζουράκης, Γιώργος Λάππας, Βάλλυ Νοµίδου, Αγγελος Παπαδηµητρίου, Παντελής Χανδρής.