Φτωχό κοµπολογάκι µου

«Κάποια στιγµή που έξω από συγγενικό σπίτι είδα διάσπαρτους πεσµένους καρπούς φοίνικα, αναρωτήθηκα: αλήθεια, γιατί τόσο πολλοί που είναι να πηγαίνουν χαµένοι; Ας δοκιµάσω να φτιάξω κάτι µε αυτούς. Πράγµατι, το κοµπολόι, το οποίο ανέκαθεν µε εξέφραζε, µε συναρπάζει ακόµα περισσότερο τώρα που εγώ ο ίδιος το δηµιουργώ».
Βρήκε τον τρόπο να περνάει ευχάριστα την ώρα του.

Αυτοδίδακτος, πειραµατίστηκε πάνω στην κατασκευή κολιέ, βραχιολιών και κοµπολογιών από καρπούς φοίνικα που µάζευε, ώσπου αφοσιώθηκε αποκλειστικά στις χάντρες. Στα 70 του σήµερα, ο κ. Γιώργος Παπαµανουσάκης έχει στο σπίτι του, στο Κερατσίνι, ολόκληρη συλλογή από προσεγµένα χειροποίητα κοµπολόγια. «Τα κρατώ µόνο για µένα, τα παιδιά και τα εγγόνια µου, για διακόσµηση του σπιτιού µου ή τα χαρίζω. Δεν τα πουλώ, γιατί σκέφτοµαι πού να µπλέκω τώρα µε την Εφορία…», λέει στα «ΝΕΑ».

Στο µικρό εργαστήριό του έχει µαστορέψει πάνω σε εκατοντάδες πολύχρωµα κοµπολόγια. Η επεξεργασία των καρπών του φοίνικα είναι τέχνη από µόνη της. «Είναι πάρα πολύ δύσκολη υπόθεση και χρονοβόρα. Αφού τους µαζέψω από τα κλωνάρια τους, πρέπει να τους αφήσω να στεγνώσουν και να ξεραθούν για έναν ολόκληρο χρόνο. Τον επόµενο πια έχω να τους καθαρίσω, να αφαιρέσω το εξωτερικό περίβληµα. Το δεύτερο περίβληµα πρέπει να τριφτεί µε γυαλόχαρτο, ώστε να αποκτήσει γυαλάδα.

Κατόπιν, χρειάζεται να περαστεί µε αστάρι µετάλλου και µετά να βαφτεί µε ειδική τεχνική µε χρώµα. Στο τέλος, έχω να τους περάσω και τέσσερις φορές βερνίκι, πριν από το ψήσιµό τους, στους 85 µε 90 βαθµούς, στον φούρνο» περιγράφει.

Από κεχριµπάρι, απολιθωµένο κοχύλι, καχραµάν, φατουράν, γιούσουρι, φίλντισι, ελεφαντόδοντο ή κόκαλο, δεν έχει σηµασία, είναι καθαρά θέµα προσωπικού γούστου. Το σίγουρο είναι πως οι χάντρες των χειροποίητων κοµπολογιών ήταν και παραµένουν διαχρονική, σταθερή αξία. «Πρόκειται για µια γιρλάντα, κάτι σαν ζωντανό οργανισµό. Κάποιοι την είπαν προσευχητάρι ή κοµποσκοίνι – το µαύρο µάλλινο σκοινάκι, το κοµποδεµένο πολλές φορές από τους µοναχούς του Αγίου Ορους κατά το έτος 1000, όταν έπλεκαν τις άκρες του σε σταυρό.

Οι περισσότεροι, όµως, την είπαν κοµπολόι, επειδή ο προσευχόµενος, ακουµπώντας τον κάθε κόµπο, λέγει και µια προσευχή.

Αυτή η σύνθεση των λέξεων κόµπο+λέγει γέννησε και το όνοµα κοµπολόγι ή κοµπολόι…», εξηγεί ο κ. Τάσος Θωµαΐδης, λαογράφος κι αυτοδίδακτος δηµιουργός κοµπολογιών («Εύχαντρον», http:// www.kompoloi.org), συγγραφέας βιβλίου, αλλά και στιχουργός και συνθέτης σε CD – πολυτελές λεύκωµα για τις χάντρες του κοµπολογιού.

«Επί Τουρκοκρατίας, οι τούρκοι αξιωµατούχοι κρατούσαν γιρλάντα µε κεχριµπαρένιες χάντρες και πλούσια µεταξένια φούντα.

Την έλεγαν ντεσµπίχ και την χρησιµοποιούσαν για να χαλαρώνουν, να επιδεικνύουν τον πλούτο τους, αλλά και ως σκήπτρο εξουσίας.

Με τα χρόνια, αυτό διαδόθηκε σε όλα τα κοινωνικά στρώµατα: λειτούργησε ως απόδειξη αγάπης, φιλίας, αλλά κι ως µέσο επίδειξης του εγώ, της µαγκιάς και γενικά της δύναµης. Στις αρχές της Επανάστασης του ‘21 πια, µετονοµάστηκε σε κοµπολόι…», συνεχίζει τη διήγησή του ο κ. Θωµαΐδης.

Σήµερα, οι λαϊκές απόψεις για το κοµπολόι είναι µάλλον διφορούµενες, παρατηρεί. «Πολλοί Ελληνες νιώθουν αποστροφή καθώς νοµίζουν ότι είναι αξεσουάρ µόνο των αργόσχολων, του υποκόσµου.

Αντιθέτως, οι πολιτισµένοι και οι πραγµατικοί άρχοντες χαϊδεύουν γιρλάντες από κεχριµπάρι, φυσικούς κρυστάλλους, άλλα φυσικά υλικά, ασήµι, χρυσό ή µετάξι, κι έτσι παίρνουν θετική ενέργεια, χαλαρώνουν, αφυπνίζουν τη δηµιουργική φαντασία τους, “ταξιδεύουν”».

ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΣΤΟ ΑΓΧΟΣ

Εγινε και πάλι αχώριστος σύντροφος για πολλούς αφού είναι άριστο αντίδοτο στο άγχος