Ανοίγει το κουτί της Πανδώρας

Την ελπίδα ότι τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών δεν θα αποκτήσουν χροιά ψήφου διαμαρτυρίας στο Μνημόνιο, θέτοντας σε αμφισβήτηση την εφαρμογή του ή και πυροδοτώντας εξελίξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε εθνικές εκλογές, εκφράζουν παράγοντες της τραπεζικής αγοράς και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Το διακύβευμα, τονίζουν οι ίδιοι, είναι μεγάλο. Την επόμενη μέρα των εκλογών, οι αγορές θα αξιολογήσουν την ικανότητα της κυβέρνησης και της χώρας να εφαρμόσει το Μνημόνιο. Αν αυτή αμφισβητηθεί, τίθεται σε κίνδυνο η ομαλή συνέχιση της δανειοδότησής της. Ετσι, ουσιαστικά επανέρχεται στο προσκήνιο ο κίνδυνος χρεοκοπίας της χώρας.

«Πρέπει να καταστεί σαφές ότι το Μνημόνιο θα εφαρμοστεί, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος των εκλογών. Διαφορετικά, ανοίγει το κουτί της Πανδώρας. Το Μνημόνιο είναι μονόδρομος», σημειώνει υψηλόβαθμο τραπεζικό στέλεχος. Σενάρια τρόμου. Το σκηνικό που περιγράφουν οι συγκεκριμένοι παράγοντες είναι το εξής:

Αν οι δημοτικές εκλογές φέρουν αποτέλεσμα που ερμηνευθεί ως ψήφος διαμαρτυρίας στο Μνημόνιο είναι πιθανό η αντιπολίτευση να το αξιοποιήσει, προκαλώντας κοινωνικές αναταραχές και θέτοντας εμπόδια στην εφαρμογή του προγράμματος της κυβέρνησης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση λήψης των συμφωνηθέντων μέτρων με την τρόικα, η οποία θα επισείει ως δαμόκλειο σπάθη την επόμενη δόση του δανείου.

Επίσης, ένα εξαιρετικά αρνητικό για την κυβέρνηση αποτέλεσμα που θα αμφισβητήσει τη νομιμότητά της μπορεί να πυροδοτήσει- όπως είπε και ο Πρωθυπουργόςαποφάσεις για εθνικές εκλογές. Σε μια τέτοια περίπτωση θα απαιτηθεί επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου και του δανεισμού και φυσικά η ομαλή συνέχιση της χρηματοδότησης δεν είναι καθόλου βέβαιη.

Η εκτόξευση των spreads. Η αντίδραση των αγορών σε μια προοπτική αστάθειας και αβεβαιότητας, όπως αποτυπώθηκε τις τελευταίες ημέρες με την άνοδο των spreads, είναι ενδεικτική των κινδύνων που ελλοχεύουν.

Αυτή η τάση πρέπει να ανατραπεί με μέτρα που να ξεπερνούν ακόμη και τις απαιτήσεις του Μνημονίου, προειδοποιεί- μιλώντας στα «ΝΕΑ»- ο κ. Γ. Στουρνάρας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), ενώ ο κ. Γκίκας Χαρδούβελης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και οικονομικός σύμβουλος της Εurobank, κάνει λόγο για κινδύνους ραγδαίας υποβάθμισης του επιπέδου ζωής των παιδιών μας, κατά τα πρότυπα των χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ.

Για κάποιους άλλους, βεβαίως, η επικράτηση του αντιμνημονιακού μπλοκ κάθε άλλο παρά απευκταία είναι. Ο κ. Γιάνης Βαρουφάκης, αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, τάσσεται υπέρ μιας συνολικής επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου και όχι μόνον, καθώς θεωρεί τη σημερινή πορεία αδιέξοδη.

Νέο Μνημόνιο έως το 2021. Αναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου και παράταση του χρόνου κηδεμονίας της χώρας θα φέρει η ενδεχόμενη επιμήκυνση της χρόνου εξόφλησης του δανείου της, υποστηρίζουν καλά πληροφορημένες πηγές της τρόικας.

Αυτή η προοπτική αναμένεται να ξεκαθαρίσει το καλοκαίρι του 2011, όταν θα επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το θέμα της επιμήκυνσης του δανείου. Σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο αυτή τη στιγμή, αντί της τριετούς περιόδου χάριτος και διετούς περιόδου πληρωμής, που προβλέπει σήμερα το Μνημόνιο, θα πάμε σε 5 συν 3 χρόνια, δηλαδή η τελευταία δόση θα πληρωθεί το 2021. Σε μια τέτοια περίπτωση, σημειώνουν οι πηγές της τρόικας, θα συνεχιστεί η επιτήρηση με βάση ένα νέο Μνημόνιο, αλλά εφόσον η χώρα έχει πάει καλά δεν θα υποβληθεί σε βαρύτερους όρους. Οι νέοι όροι θα εστιάζουν σε διαρθρωτικές αλλαγές, καταλήγουν οι ίδιες πηγές.

«Πρέπει να καταστεί σαφές ότι το Μνημόνιο θα εφαρμοστεί, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος των εκλογών», λένε οικονομολόγοι

«Προτεραιότητα η διάσωση της χώρας»

Τον κίνδυνο της χρεοκοπίας βάζει στο τραπέζι της προεκλογικής συζήτησης ο κ. Στουρνάρας λέγοντας πως η αποφυγή της πρέπει να είναι η ύψιστη προτεραιότητα. Σημειώνει συγκεκριμένα τα εξής: «Στην κυβέρνηση αυτή έτυχε ο κλήρος να διασώσει τη χώρα από τη χρεοκοπία. Εχει ακόμη φρέσκια πολιτική εντολή και περίπου τρία χρόνια πριν από τις επόμενες εθνικές εκλογές. Αυτός ο χρόνος είναι κρίσιμος για την αποφυγή της χρεοκοπίας.

Ουδεμία άλλη προτεραιότητα μπορεί να συγκριθεί με αυτή.

Επομένως, οποιεσδήποτε σκέψεις που μπορεί να προέλθουν από τις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν έχουν θέση μπροστά στο μείζον ζήτημα της διάσωσης της χώρας».

«Ηδη», συνεχίζει ο κ. Στουρνάρας, «οι αγορές αντιδρούν αρνητικά στην πολιτικοποίηση των δημοτικών εκλογών και την προοπτική να καθυστερήσει ή να ακυρωθεί η προσπάθεια που έχει αναληφθεί εδώ και μερικούς μήνες. Αυτή η αίσθηση πρέπει να ανατραπεί με συγκεκριμένες πράξεις και πολιτικές που θα πείθουν ότι η κυβέρνηση όχι μόνο δεν εγκαταλείπει το μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα- ούτως ή άλλως απαραίτητο- αλλά το επιταχύνει».


«Ή ελπίζουμε ή βουλιάζουμε»

«Oι χώρες της ευρωζώνης», σημειώνει ο κ. Χαρδούβελης, «θέλοντας να διασώσουν τη νομισματική ένωση, μας δάνεισαν για τρία χρόνια. Μας έδωσαν, έτσι, μια τελευταία ευκαιρία να βάλουμε μυαλό και να κάνουμε μια νέα αρχή. Οι επιλογές, λοιπόν, είναι δύο: ή θα διευκολύνουμε τις νεώτερες γενιές ώστε να μπορέσουν να ξεπληρώσουν τα χρέη μας και να αναστήσουν την οικονομία μας, ή θα αρνηθούμε να δούμε την πραγματικότητα, και θα σπρώξουμε την Ελλάδα εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Κάνοντας την πρώτη επιλογή, ο κ. Χαρδούβελης αναγνωρίζει ότι θα αντιμετωπίσουμε μια περίοδο δυσκολιών, προσωπικού ξεβολέματος, συρρικνούμενου δημόσιου τομέα, συρρικνούμενου εισοδήματος και υψηλής ανεργίας, αλλά σημειώνει ότι θα υπάρχει τουλάχιστον η προσδοκία της ανάκαμψης. Κάνοντας τη δεύτερη επιλογή, προειδοποιεί, θα αντιμετωπίσουμε ακόμα χειρότερη και συνεχή πτώση στα εισοδήματα, διαρκώς αυξανόμενη ανεργία και μετανάστευση προς το εξωτερικό, καταδικάζοντας τα παιδιά μας σε ένα πολύ χαμηλό βιοτικό επίπεδο, από το οποίο ακόμα και οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ σταδιακά ξεφεύγουν.


« Ολική αναδιαπραγμάτευση»

Αντίθετα με αυτό που πιστεύει ο Γιώργος Παπανδρέου- λέει ο κ. Βαρουφάκηςότι δηλαδή, με κάποιες επιμέρους μετατροπές (επιμήκυνση, μεταφορά φορολογικών βαρών από τη μία κοινωνική ομάδα στην άλλη), το Μνημόνιο θα φέρει τη λύτρωση σε δύο- τρία χρόνια, «η λογική του Μνημονίου εγγυάται πως η διπλή κρίση ύφεσης- χρέους θα σέρνεται έως ότου η Ευρώπη κατανοήσει την ουσία του προβλήματος».

«Είναι εμφανές», συνεχίζει, «ότι ο Πρωθυπουργός θα χρησιμοποιήσει το αποτέλεσμα των εκλογών ως μέσο άσκησης πίεσης για να αναδιαπραγματευτεί μέρη του Μνημονίου. Καλά θα κάνει».

Ομως, ο κ. Βαρουφάκης θεωρεί ότι η μόνη ελπίδα, τόσο για τον ίδιο όσο και για τη χώρα, είναι να προχωρήσει ο Πρωθυπουργός ένα βήμα παραπέρα και «να χρησιμοποιήσει όποια μέσα διαθέτει (ακόμα και το εκλογικό αποτέλεσμα) ώστε όχι απλά να διαπραγματευτεί τους όρους του Μνημονίου, αλλά να απαιτήσει μια νέα πολυπολική διαπραγμάτευση στην οποία θα συμμετέχουν οι υπόλοιπες ελλειμματικές χώρες καθώς και οι γαλλογερμανικές τράπεζες στις οποίες χρωστούσαμε πριν από το Μνημόνιο του Μαΐου».