[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Το αρχαίο πνεύµα είναι αθάνατο, φτάνει να το επικαιροποιήσεις

Εχει δώσει πολλές µάχες στο αρχαιολογικό πεδίο και ουδείς µπορεί να αµφισβητήσει τη γνώση και την εµπειρία του. Με αφορµή την επέτειο των 2.500 χρόνων από τη Μάχη του Μαραθώνα, ο Γιώργος Σταϊνχάουερ δίνει µια γεύση για τον µύθο και την πραγµατικότητα της µάχης, ενώ αναλύει την Ιστορία σε βάθος στην έκδοσηαφιέρωµα για τον Μαραθώνα, που κυκλοφορεί αύριο µε «ΤΑ ΝΕΑ»
1 Αν όλα όσα έχετε γράψει για τη Μάχη του Μαραθώνα και τα αρχαιολογικά ευρήµατα τα συνοψίζατε σε µία µικρή φράση, ποια θα ήταν αυτή;

Η Μάχη του Μαραθώνα ήταν το γεγονός που µια ηµέρα του Σεπτέµβρη του 490 π.Χ., φώτισε µε τη δόξα µιας πρωτάκουστης νίκης το τοπίο ενός αττικού χωριού οδηγώντας το όνοµά του στην αιωνιότητα και την αθηναϊκή δηµοκρατία στην πολιτική και πνευµατική ηγεµονία της Ελλάδας.

2 Τελικά υπάρχει περισσότερη αλήθεια ή περισσότερος µύθος στη µάχη;

Πρόκειται αλήθεια για µια µεγάλη µάχη, συνεπώς – από ένα σηµείο και πέρα – για µια µυθική µάχη.

3 Πιστεύουµε περισσότερα «ηρωικά» απ’ όσα στην πραγµατικότητα είχαν γίνει;

Σίγουρα, αυτός είναι εξάλλου και ο παιδευτικός ρόλος της σχολικής ιστορίας.

4 Μήπως φτάσαµε να τα βλέπουµε υπό χολιγουντιανό πρίσµα;

Πιστεύω ότι ως προς αυτό υπάρχουν ακόµη ισχυρές αντιστάσεις, τουλάχιστον στην Ελλάδα.

5 Υπάρχει ιστορικήαλήθεια στον µαραθώνιο του Φειδιππίδη;

Ο Φειδιππίδης έτρεξε στη Σπάρτη για βοήθεια πριν από τη µάχη. Μετά τη µάχη ήταν όλοι οι Αθηναίοι που έσπευσαν στην Αθήνα. Αλλά ποιος µπορεί να αρνηθεί έναν µύθο στον οποίο ο Μαραθώνας χρωστά σήµερα την παγκόσµια φήµη του;

6 Πιστεύετε ότι υπάρχει ένας… Μαραθώνας που δεν γνωρίζουµε;

Υπάρχει πάντοτε ένας άλλος Μαραθώνας. Σ’ αυτό βασίζεται άλλωστε και η συνέχεια της έρευνας.

7 Ποια ήταν η αρχαιολογική ανακάλυψη στην ευρύτερη περιοχή που σας έκανε µεγαλύτερη εντύπωση;

Η ανακάλυψη, από τον Μαρινάτο στη δεκαετία του 1970, µιας σειράς µνηµείων που σηµατοδοτούν τη διαδοχή σ’ έναν περιορισµένο χώρο, των τριών µεγάλων φάσεων του ελληνικού πολιτισµού του χαλκού.

8 Από τι απογοητευθήκατε στα χρόνια της αρχαιολογικής έρευνας, ειδικά στον Μαραθώνα;

Απογοητευτικό ήταν για µένα το γεγονός ότι δεν µπόρεσα να ερευνήσω τον Μαραθώνα.

9 Πιστεύετε ότι ο Μαραθώνας έχει αξιοποιηθεί όσο πρέπει;
Εξαρτάται από το τι ονοµάζετε αξιοποίηση. Ο Μαραθώνας διαθέτει ήδη µια µεγάλη πλαζ µε χιλιάδες λουόµενους, όπως και αρκετές καλές ταβέρνες, ένα (νεκρό) κωπηλατοδρόµιο, ένα σηµαντικό αρχαιολογικό µουσείο και 4-5 αρχαιολογικούς χώρους. 10 Τελικά η αρχαιολογία µπορεί να δίνει σαφείς απαντήσεις στα ιστορικά αινίγµατα;
Η αρχαιολογία δεν δίνει απαντήσεις. Ελέγχει παλαιές και δίνει νέες πληροφορίες. Οι απαντήσεις είναι θέµα σύνθεσης, δηλαδή έργο του ιστορικού.

11 Ποιο είναι για εσάς το µεγαλύτερο ελληνικό αρχαιολογικό αίνιγµα;

Το µεγαλύτερο αρχαιολογικό αίνιγµα αφορά την πραγµατική αξία της ίδιας της αρχαιολογίας για τη γνώση της αρχαιότητας. 12 Αν σας έλεγαν πως µπορείτε να φέρετε στο φως τα πάντα, ποιο µεγάλο εύρηµα θα θέλατε να βρεθεί στα χέρια σας;

Εκείνο που θα ήθελα να φέρω στο φως είναι το πιθάρι της Πανδώρας, όπου µέσα µένει ακόµη κλεισµένη η Ελπίδα (Ησίοδος, Εργα και Ηµέραι στ.

96-99).

13 Σε βιβλίο σας γράφατε για τους θαλάσσιους δρόµους της αρχαιότητας. Βρίσκετε οµοιότητες στους σηµερινούς;

Οι θαλάσσιοι δρόµοι είναι πάντα οι ίδιοι.

14 Και η µεγαλύτερη διαφορά τους;

Εκείνο που αλλάζει είναι οι στόχοι και τα µέσα.

15 Στα χρόνια σας ως έφορος αρχαιοτήτων είδατε
να σας… σκιάζει το φάσµα της γραφειοκρατίας;

Να µε εξοργίζει (όπως κάθε Ελληνα) ναι, να µε τροµάζει ή να µε επηρεάζει όχι.

16 Βρίσκετε πως υποφέρει πραγµατικά απ’ αυτό ο ελληνικός πολιτισµός ή πιστεύετε πως είναι απλός αφορισµός;

Η γραφειοκρατία είναι η θεσµοθέτηση της ανοησίας και του ελλείµµατος της εµπιστοσύνης που χαρακτηρίζουν τη διοίκηση. Συνεπώς δεν είχε ούτε έχει καµία σχέση µε τον ελληνικό πολιτισµό.

17 Τι σας λείπει από την ελληνική αρχαιολογία;

Από την ελληνική αρχαιολογία λείπουν πολλά. Οχι µόνο η χρηµατοδότηση αλλά και η απαραίτητη σχέση µε τη γραπτή παράδοση, η διάκριση του ουσιώδους από το επουσιώδες, του δένδρου από το δάσος, η απεξάρτηση από τον φετιχισµό του υλικού αντικειµένου.

18 Και από τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισµό;

Εκείνο που, όπως πιστεύω, µας λείπει σήµερα είναι η αισιοδοξία που βασίζεται στη συνεπή προσπάθεια για έναν κοινό στόχο.

19 Αρχαίο πνεύµα αθάνατο. Ισχύει;

Το αρχαίο πνεύµα είναι αθάνατο. Φτάνει να το επικαιροποιήσεις.

20 Μια ρήση από τις αρχαίες πηγές που σας έχει σηµαδέψει;

Το «ήθος ανθρώπω δαίµων» (του Ηράκλειτου).