Στα όνειρα µπορώ να σε αγγίζω

«Ο κόσµος µου είναι τα όνειρά µου. Τα συνειδητά όνειρα. Γιατί εκεί ξέρω ότι ζω στο όνειρο και µπορώ να µεταµορφώνοµαι, να καταργώ κάθε φυσικό νόµο, να πετάω για να ξεφύγω από το κακό. Οµως πολλές φορές στενοχωριέµαι, γιατί ξέρω ότι αυτό που ζω, είναι όνειρο και ο χρόνος, που είναι πραγµατικός, φθάνει στο τέλος».

Αυτό είναι το συνειδητό όνειρο, lucid dream όπως αναφέρεται στην επιστηµονική βιβλιογραφία, και το οποίο βιώνουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι. Το πόσοι, είναι άγνωστο, µέγεθος δύσκολα µετρήσιµο, αλλά ένας από τους κορυφαίους άγγλους επιστήµονες πάνω στα όνειρα, ο ψυχολόγος Μαρκ Μπλάκροβ, δηλώνει σίγουρος ότι τουλάχιστον στον δυτικό κόσµο, το ποσοστό των ανθρώπων που βιώνουν συνειδητά όνειρα έχει αυξηθεί από 10% έως 40%, από τη δεκαετία του 1980 µέχρι σήµερα.

Ο δρ Μ. Μπλάκροβ διευθύνει το Εργαστήριο Υπνου στο Πανεπιστήµιο Swansea. Και όπως αναφέρει στην εφηµερίδα «Τimes», οι έρευνές του τον οδηγούν στο συµπέρασµα ότι 8 στους 10 ανθρώπους έχουν βιώσει ένα συνειδητό όνειρο. Ο αριθµός είναι σηµαντικός και µέσα στο Εργαστήριο, οι ειδικοί προσπαθούν να ξετυλίξουν ένα κουβάρι που ίσως τους οδηγήσει σε µία αχαρτογράφητη και αινιγµατική περιοχή του εγκεφάλου, το υποσυνείδητο.

Κόντρες επιστηµόνων. Η επιχείρηση είναι δύσκολη, γιατί τα συνειδητά όνειρα αποτελούν πεδίο αντιπαράθεσης ανάµεσα στους επιστήµονες, επειδή η παρακολούθηση και η αποµίµησή τους είναι δύσκολη. Ακόµη κι αν έχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας, από το 1913, όταν ο ολλανδός ψυχολόγος Φρέντερικ βαν Ιντεν αναγνώρισε και ονοµατοδότησε τα συνειδητά όνειρα.

Αλλωστε, τον περασµένο Ιούνιο, το επιστηµονικό περιοδικό «Νew Scientist» ανέφερε σε ένα από τα κύρια άρθρα του ότι η µελέτη των συνειδητών ονείρων αντιµετωπιζόταν ως περιθωριακή για µεγάλο χρονικό διάστηµα.

Οµως για τον καθηγητή Μπλάκροβ και άλλους συναδέλφους του, τα όνειρα αυτά αποτελούν έναν εργαστηριακό δίσκο πάνω στον οποίο προσπαθούν να ανιχνεύσουν τις νευρολογικές διαφορές ανάµεσα στο συνειδητό και το ασυνείδητο, καθώς ο άνθρωπος που βιώνει στον ύπνο του ένα τέτοιο όνειρο, µένει απερίσπαστος από οποιοδήποτε ερέθισµα του πραγµατικού κόσµου.

Στους εγκεφάλους. Τα τελευταία χρόνια που εξετάζει τους εγκεφάλους ανθρώπων που κοιµούνται, ο άγγλος ψυχολόγος έχει διαπιστώσει ότι στις µετωπιαίες περιοχές καταγράφονται εγκεφαλικά κύµατα υψηλής συχνότητας που υπερβαίνει τα 40 hertz. Αυτό ενδεχοµένως υποδεικνύει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη µια νοητική διεργασία αντίστοιχη εκείνης ενός ανθρώπου σε εγρήγορση.

Επιπροσθέτως από τις ίδιες έρευνες βγαίνει το συµπέρασµα ότι η συνολική δραστηριότητα των εγκεφαλικών νευρώνων είναι τελείως διαφορετική από αυτήν που χαρακτηρίζει τον ξύπνιο άνθρωπο, οπότε αποκλείεται η περίπτωση κάποιος να είναι ξύπνιος και να προσποιείται ότι ονειρεύεται. Μέχρι σήµερα δεν υπάρχει πειστική ερµηνεία για τη φύση των συνειδητών ονείρων. Ορισµένοι ειδικοί εικάζουν ότι τα όνειρα αυτά µπορεί να διαδραµατίζουν κάποιο ρόλο στη διαλογή και εδραίωση της µνήµης. Στηρίζουν την άποψη αυτή στο γεγονός ότι ορισµένοι άνθρωποι που εξετάστηκαν, ονειρεύτηκαν καταστάσεις που έζησαν πέντε έως επτά µέρες νωρίτερα. Πάντως, κατά τον διακεκριµένο καθηγητή Τζιµ Χορν, διευθυντή του Ερευνητικού Κέντρου για τον Υπνο στο Πανεπιστήµιο Loughborough, «τα όνειρα είναι ο κινηµατογράφος του µυαλού, ένας φιλοπαίγµων περισπασµός για να µας κρατά ξύπνιους». «Τα όνειρα είναι πολύ υποκειµενικά και δεν µπορείς να έχεις την παραµικρή ιδέα αν αυτά που λένε οι άνθρωποι για τα όνειρά τους είναι αλήθεια».

ΑΠΟ ΤΗ δεκαετία του 1980 µέχρι σήµερα, το ποσοστό των ανθρώπων που βιώνουν συνειδητά όνειρα αυξήθηκε από 10% έως 40%

Ξεφεύγουν από το όνειρο όταν είναι άσχηµο

Σε ένα συνειδητό όνειρο ο άνθρωπος έχει επίγνωση ότι τίποτα απ’ όσα βιώνει δεν είναι αληθινό. Ξέρει επ’ ακριβώς ότι πρόκειται για όνειρο και για τον λόγο αυτό µπορεί να οικειοποιηθεί ιδιότητες υπεράνθρωπου. Μπορεί να δοκιµάσει να πετάξει και θα πετάξει. Κάποιες φορές για να ξεφύγει από ένα δυσάρεστο περιστατικό, έναν εφιάλτη. Μπορεί να επιδιώξει να ζήσει ευχάριστες καταστάσεις και θα το πετύχει. Αλλά θα ξέρει ότι είναι για λίγο επειδή είναι όνειρο. Μπορεί να έχει µια ευχάριστη συζήτηση µε κάποιο οικείο του πρόσωπο, µπορεί να νιώσει αισθήµατα ικανοποίησης και ευφορίας, όµως στο τέλος θα λυπηθεί γιατί θα ξέρει ότι τα όσα διαδραµατίστηκαν πριν από λίγο δεν είναι αληθινά. Το γεγονός ότι αντιλαµβάνεται πως βιώνει ένα συνειδητό όνειρο τού δίνει την ευχέρεια να ξεφύγει από αυτό αν το όνειρο είναι άσχηµο. Μόλις νιώσει ότι απειλείται, αποφασίζει να ξυπνήσει και ξυπνάει.


Δεν γνωρίζουµε για ποιον λόγο ονειρευόµαστε

Η σύγχρονη επιστήµη έχει συµβάλει θεαµατικά στην κατανόηση των ονείρων, έστω κι αν επί της ουσίας δεν γνωρίζουµε µετά βεβαιότητας τη σηµασία και το νόηµά τους. Ενδεχοµένως να µην γνωρίζουµε καλά καλά για ποιον λόγο ονειρευόµαστε. Ο καθηγητής Μάρτιν Κόνγουεϊ, από το Τµήµα Γνωστικής Ψυχολογίας του Πανεπιστηµίου του Leeds, λέει ότι τα όνειρα είναι εγγενώς συνδεδεµένα µε τις αναµνήσεις. Οι έρευνές του έχουν δείξει ότι ο κροταφικός λοβός που συσχετίζεται µε το µνηµονικό βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία όταν ονειρευόµαστε.

«Είναι φανερό ότι τα όνειρα και οι αναµνήσεις συνδέονται µεταξύ τους. Πολλά από τα πράγµατα που γίνονται στα όνειρά µας έχουν να κάνουν µε αναµνήσεις και εµπειρίες. Ο εγκέφαλος προσπαθεί να αφοµοιώσει και να οργανώσει πρόσφατες αναµνήσεις». Ο Κόνγουεϊ προσθέτει ότι τα όνειρα µπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να φανούν χρήσιµα για την ερµηνεία του µέλλοντος επικαλούµενος µελέτες σε ασθενείς µε αµνησία οι οποίοι υποδήλωναν ότι «χωρίς τις αναµνήσεις τους, δεν είχαν µέλλον».