«Πράσινη» επίσκεψη με θέα το Αιγαίο

Με θέα τη θάλασσα (στον Αστέρα της Βουλιαγμένης) ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ταγίπ Ερντογάν σε λίγες μέρες θα μιλήσουν με θέρμη για την προστασία της Μεσογείου για τις επόμενες γενιές και θα υπογράψουν- παρουσία και του Δημήτρη Χριστόφιακοινό ανακοινωθέν για την κλιματική αλλαγή. Αλλά μάλλον θα περιοριστούν σε αυτά, καθώς παρά το θετικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί, η Τουρκία προς το παρόν δεν φαίνεται διατεθειμένη να αλλάξει τις κόκκινες γραμμές της στο Αιγαίο, παρ΄ ότι αφήνει να διαρρεύσει προς πάσα κατεύθυνση πως οι διερευνητικές επαφές πηγαίνουν καλά.

Oπως κατέστη σαφές την προηγούμενη εβδομάδα από την επίσκεψη δύο στενών συνεργατών του Τ. Ερντογάν στην Αθήνα- του βασικού συμβούλου επί της εξωτερικής πολιτικής Ιμπραήμ Καλίν και του αντιπροέδρου του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ και αρμόδιου για τις εξωτερικές σχέσεις Ομέρ Τσελίκ- η Αγκυρα προωθεί τη συνεργασία σε τομείς «χαμηλής» πολιτικής και αυτός ήταν άλλωστε ο στόχος της δημιουργίας του Ανώτερου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας- Τουρκίας. Η αίσθηση που άφησαν οι δύο άνδρες στους συνομιλητές τους ήταν ότι η Τουρκία προς το παρόν ενδιαφέρεται περισσότερο για επενδύσεις στην Ελλάδα και για προώθηση της οικονομικής συνεργασίας, παρά για επανεξέταση της στάσης της στα ζητήματα του Αιγαίου. Αυτή η προσέγγιση άλλωστε αναμένεται να καταγραφεί και στο νέο έγγραφο Εθνικής Ασφάλειας της Τουρκίας («Κόκκινο βιβλίο»), όπου η Ελλάδα δεν θα περιγράφεται ως «εξωτερική απειλή», αλλά ως εταίρος συνεργασίας, χωρίς όμως να απαλείφεται το casus belli.

Αναζητεί συναινέσεις. Διπλωματικές πηγές σημειώνουν πως η Αθήνα θα πρέπει να λάβει υπόψη της ότι ουσιαστικά η γειτονική χώρα μπαίνει σε προεκλογικούς ρυθμούς με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Προφανώς δεν είναι τυχαίο ότι η πλευρά που διαρρέει ότι οι διερευνητικές επαφές για το Αιγαίο πηγαίνουν καλά διά στόματος ανώτερων αξιωματούχων είναι η τουρκική. Δεν είναι λίγοι όσοι εκτιμούν ότι αυτή η αίσθηση που συντηρείται σκοπίμως έχει αποδέκτες κυρίως στο εσωτερικό μέτωπο στην Τουρκία, όπου ο Τ. Ερντογάν αναζητεί συναινέσεις, αλλά και τις Βρυξέλλες, οι οποίες αναμένεται να καταγράψουν στην επόμενη έκθεση προόδου της Κομισιόν τα βήματα προσέγγισης που έχουν έχει κάνει η Τουρκία με την Ελλάδα.

Από την πλευρά της η Αθήνα είναι περισσότερο επιφυλακτική και εκφράζει συγκρατημένες εκτιμήσεις για την πορεία των διερευνητικών επαφών. Δεν είναι τυχαίο ότι εσχάτως αναδεικνύει με δηλώσεις σε υψηλότερους τόνους τις τουρκικές παραβιάσεις και υπερπτήσεις, καθώς η πρακτική που ακολουθεί η Τουρκία δείχνει ότι παραμένει αμετακίνητη στις θέσεις της. Ενδεικτική είναι η συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από το casus belli. Η Αγκυρα ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να το απαλείψει, με το επιχείρημα ότι επειδή πρόκειται για απόφαση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, θα πρέπει να αλλάξει με νέα απόφασή της. Δεν παραλείπει ωστόσο να ξεκαθαρίζει ότι προέκυψε από την αντίστοιχη επικύρωση από την Ελληνική Βουλή της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, που δίνει το δικαίωμα στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, αφήνοντας να εννοηθεί πως η σκιά αυτή θα μπορούσε να εκλείψει από τις διμερείς σχέσεις μόνο αν γίνουν αμοιβαίες κινήσεις. Οπως είχε πει και στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Ιμπραήμ Καλίν, «θα πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα και αμοιβαία βήματα για να καταστεί εφικτό κάτι τέτοιο», εννοώντας με απλά λόγια ότι η Ελλάδα θα πρέπει να μην κάνει χρήση του δικαιώματός της για την επέκταση των χωρικών υδάτων.

Συμβολισμοί και εκπλήξεις. Δεν είναι τυχαίο ότι στο υπουργείο Εξωτερικών, αν και θεωρούν σημαντική την πρωτοβουλία για την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο, επιθυμούν να χαμηλώσουν τον πήχυ των προσδοκιών για την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα την ερχόμενη Πέμπτη, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πρόσκληση σε Συνέδριο και όχι για επίσημη συνάντηση. Σε κάθε περίπτωση, η δεύτερη επίσκεψη του τούρκου πρωθυπουργού μέσα σε δύο μήνες στην Αθήνα έχει τον συμβολισμό της και σε ό,τι αφορά τον Τ. Ερντογάν, ουδείς μπορεί να είναι βέβαιος ότι δεν κυοφορεί εκπλήξεις.

Επιφυλακτική η Ελλάδα για την πορεία των διερευνητικών επαφών, καθώς η Τουρκία επιμένει στις κόκκινες γραμμές της