Ταξίδι στα µονοπάτια της ψυχής

«Μην ξεχνάς ποτέ πως ένας άγιος είναι ένας αµαρτωλός που δεν σταµατάει ποτέ να προσπαθεί να βελτιωθεί», έγραφε ο Νέλσον Μαντέλα σε µια επιστολή του προς την τότε σύζυγό του, την Ουίνι.

Τριάντα πέντε χρόνια από τότε, κυκλοφορεί αύριο σ’ όλο τον κόσµο ένα βιβλίο µε προσωπικά κείµενά του που αποκαλύπτουν πόσο υπέφερε στη φυλακή επειδή δεν ήταν κοντά στους δικούς του και την ανησυχία του µήπως τον θεωρήσουν άγιο.

Με τίτλο «Συνοµιλίες µε τον εαυτό µου» και µε πρόλογο γραµµένο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Οµπάµα, το βιβλίο συγκεντρώνει καταγραµµένες συνοµιλίες, επιστολές και σηµειώσεις που κρατούσε επί δεκαετίες ο Μαντέλα, ο άνθρωπος που έγινε το 1994, έπειτα από χρόνια αγώνα κατά του απαρτχάιντ και σχεδόν τρεις δεκαετίες στη φυλακή, ο πρώτος µαύρος πρόεδρος της Νότιας Αφρικής.

Μέσα από τα κείµενα αυτά, το Ιδρυµα Νέλσον Μαντέλα θέλησε να δείξει τον άνθρωπο που κρύβεται πίσω από την εικόνα του ήρωα και αγίου που έχει ο κόσµος γι’ αυτόν.

Νοµπελίστας Ειρήνης το 1993 και 92 χρόνων σήµερα, ο Μαντέλα υπογραµµίζει πως δεν θέλει να τον θυµούνται σαν άγιο. «Ενα από τα προβλήµατα που µε ανησυχούσαν βαθιά στη φυλακή αφορούσε την πλαστή εικόνα που είχα προβάλει χωρίς να το θέλω στον κόσµο· µε θεωρούσαν έναν άγιο, πράγµα που ουδέποτε υπήρξα», γράφει στην Ουίνι σύµφωνα µε τα αποσπάσµατα από το βιβλίο του που δηµοσιεύτηκαν χθες σε αρκετές µεγάλες εφηµερίδες («Sunday Τimes», «Corriere della Sera», κ.ά.).

Με τις κόρες του, γίνεται τρυφερός. «Μπορεί να νιώσετε για καιρό σαν ορφανές µακριά από το σπίτι σας και τους γονείς σας, χωρίς τη φυσική αγάπη, τη στοργή και την προστασία που σας έδινε η µαµά», τους έγραψε το 1969, όταν η Ζενάνι και η Ζίντζι ήταν 9 και 10 χρόνων εκείνος βρισκόταν στη φυλακή και η Ουίνι συνελήφθη από την αστυνοµία – κάτι που συνέβαινε συχνά στα 27 χρόνια που ήταν φυλακισµένος. «Τώρα δεν θα κάνετε πάρτι στα γενέθλιά σας ή στα Χριστούγεννα, δεν θα έχετε δώρα ούτε καινούρια φορέµατα, ούτε παπούτσια ή παιχνίδια». Την τρυφερότητά του δείχνει επίσης όταν µιλάει για τις γυναίκες που αγάπησε περισσότερο ή όταν απευθύνεται σ’ αυτές: την Ουίνι, που την αποκαλεί Ζάµι (το χαϊδευτικό του ονόµατός της στη γλώσσα της φυλής τους, των Χόσα) και την Γκρα (Γκράσα Μασέλ), την οποία παντρεύτηκε το 1998, µετά το διαζύγιό του από την Ουίνι, και η οποία είναι ακόµη στο πλευρό του.
«Το όνειρο του δέρµατός σου»

Επιστολή στην Ουίνι, 26-4-1981 «Είναι βράδυ Μεγάλης Πέµπτης, είµαστε σ’ ένα σπιτάκι στην κορυφή ενός λόφου (…). Σε βλέπω να κατεβαίνεις προς το ποτάµι. Περπατάς µε το κεφάλι κατεβασµένο, σαν να ψάχνεις κάτι. Διασχίζεις τον ποταµό και παίρνεις µαζί σου όλη µου την αγάπη, αφήνοντάς µε άδειο (…). Σε ξαναβρίσκω όταν γυρνάς στο σπιτάκι. Μόνο που αυτήν τη φορά είναι γεµάτο συντρόφους (…). Στο τέλος σε βλέπω ξαπλωµένη σε µια γωνιά. Η απογοήτευση, ο θόρυβος και η κούραση σε έχουν κοιµίσει. Γονατίζω για να σε σκεπάσω µε µια κουβέρτα, ώστε να µη φαίνεται ούτε ένα εκατοστό από το δέρµα σου».


«Αρκεί που µια γυναίκα µού στάθηκε»

Από συνοµιλία µε τον διευθυντή του «Τime» Ρίτσαρντ Στένγκελ όταν συνεργάζονταν για την αυτοβιογραφία του: «Μου λες πως για τη γυναίκα µου η ζωή έξω συνεχίζεται, πως σίγουρα γνώρισε άλλους άνδρες και αυτό πρέπει να είναι µια σκέψη που δύσκολα µπορεί κανείς να αντέξει στη φυλακή. Οµως αυτές είναι αµφιβολίες που πρέπει κανείς να βγάζει από το µυαλό του. Για µένα δεν είναι ζητήµατα σηµαντικά και έπειτα πρέπει να αποδεχθεί κανείς την ανθρώπινη πραγµατικότητα των γεγονότων, ότι ένα πρόσωπο θα έχει στιγµές που θέλει να χαλαρώσει και το άλλο δεν πρέπει να ψάχνει. Αρκεί που µια γυναίκα µού στάθηκε, µε στήριξε και έρχεται να µε επισκεφθεί και µου γράφει. Αυτό αρκεί».


«Στο Σύµπαν υπάρχει κάποιος στον οποίο υπολογίζω»

Από ένα προσωπικό τετράδιο, 1994 «Πάει λίγος καιρός που τα ταξίδια ανά τον κόσµο της Μάµα Γκρα (η Γκράσα Μασέλ) µε κάνουν να κάθοµαι στ’ αγκάθια και θα είναι πραγµατική ανακούφιση όταν τελειώσει η χρονιά που έχει αυτό το συµβόλαιο µε τη Unicef (…). Οµως οι σύγχρονες εφευρέσεις σου επιτρέπουν να µένεις σε επαφή ακόµη και όταν βρίσκεσαι στο εξωτερικό. Μου προσφέρει µια απερίγραπτη αίσθηση παρηγοριάς και ικανοποίησης να ξέρω ότι στο Σύµπαν υπάρχει κάποιος στον οποίο µπορώ να υπολογίζω, κυρίως για πράγµατα για τα οποία δεν µπορώ να προσφύγω στους συντρόφους».


«Υπήρξε το σύµβολο του αγώνα»

«ΟΠΩΣ πολλοί άλλοι, γνώρισα τον Νέλσον Μαντέλα από µακριά, όταν ήταν φυλακισµένος στο Ρόµπεν Αϊλαντ. Για πολλούς από εµάς ήταν κάτι περισσότερο από ένας άνθρωπος: ήταν ένα σύµβολο του αγώνα για τη δικαιοσύνη, την ισότητα και την αξιοπρέπεια στη Νότια Αφρική και σε ολόκληρο τον πλανήτη», γράφει ο αµερικανός πρόεδρος Μπαράκ Οµπάµα στον πρόλογο. «Πριν γίνω πρόεδρος είχα το µεγάλο προνόµιο να γνωρίσω τον Μαντέλα. Μετά την εκλογή µου µιλήσαµε µε διάφορες αφορµές στο τηλέφωνο. Συνήθως, οι συνοµιλίες µας είναι σύντοµες. Αυτός έχει φτάσει στη δύση της ζωής του και εγώ έχω συνήθως ένα βαρύ πρόγραµµα που επιβάλλει το αξίωµά µου. Πάντα όµως αναδύονταν η ευγένεια, η γενναιοδωρία, η σοφία του…».