[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Πανεπιστήµιο του αύριο…

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χ. Μ. Μπαρόζο στον πρόσφατο λόγο του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την «κατάσταση της Ενωσης» («State of the Union») ανακοίνωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει σύντοµα πρωτοβουλία και θα παρουσιάσει προτάσεις για τον εκσυγχρονισµό των πανεπιστηµίων καθώς «η Ευρώπη θα πρέπει, όπως είπε, να είναι ισχυρή σε επιστήµη, εκπαίδευση, πολιτισµό» ως προϋπόθεση για την ανάπτυξη, ευηµερία, διατήρηση του κοινωνικού κράτους πρόνοιας κ.λπ. Ο εκσυγχρονισµός του πανεπιστηµίου είναι εµφανώς ένα πανευρωπαϊκό ζήτηµα, καθώς ελάχιστα (µόνο τέσσερα για την ακρίβεια και αυτά µόνο από τη Βρετανία) ευρωπαϊκά πανεπιστήµια συγκαταλέγονται ανάµεσα στα δέκα πρώτα παγκοσµίως. Τα υπόλοιπα είναι αµερικανικά. Για τα ελληνικά ας µη το συζητήσουµε – εµφανιζόµαστε ικανοποιηµένοι εάν συµπεριληφθούµε ανάµεσα στα… πρώτα 300!

Αλλά εάν για την Ευρώπη συνολικά ο εκσυγχρονισµός είναι απλά αναγκαίος, για την Ελλάδα συνιστά αδήριτη, επιτακτική επιλογή και προτεραιότητα. Και ο εκσυγχρονισµός/µεταρρύθµιση του ελληνικού πανεπιστηµίου δεν συνεπάγεται σηµαντικούς πρόσθετους οικονοµικούς πόρους που είναι δύσκολο να διατεθούν σε περίοδο δεινής οικονοµικής κρίσης και δηµοσιονοµικής στενότητας. Οπωσδήποτε το δηµόσιο πανεπιστήµιο έχει ανάγκη από πρόσθετους πόρους αλλά η µεταρρύθµισή του είναι σε πρώτη φάση τουλάχιστον θέµα «κανονιστικού καθεστώτος» – οργάνωσης, διαχείρισης, προγράµµατος σπουδών – κανόνων δηλαδή που προσδιορίζουν και διέπουν την αποστολή, οργάνωση/ δοµή και λειτουργία του πανεπιστηµίου στην Ελλάδα. Και το κανονιστικό αυτό καθεστώς είναι εµφανές ότι όχι µόνο δεν ανταποκρίνεται στις σηµερινές συνθήκες αλλά, κάτι περισσότερο, έχει οδηγήσει το πανεπιστήµιο σε παρακµή, ακινησία, αναχρονισµό µε τις αυτονόητες βεβαίως νησίδες ποιότητας που επιβεβαιώνουν τον γενικότερο κανόνα της απαξίωσης.

Ωστόσο, όπως και για πολλούς άλλους τοµείς, η κρίση προσφέρει την ευκαιρία για ουσιαστικές µεταρρυθµίσεις και για το πανεπιστήµιο. Είναι σηµαντικό εποµένως ότι προτείνεται µια θαρραλέα τοµή στο κανονιστικό καθεστώς των ελληνικών πανεπιστηµίων και ανοίγει σχετική δηµόσια συζήτηση (που θα επιτρέψει τη βελτίωση κάποιων προβληµατικών προτάσεων). Η δηµιουργία «του πανεπιστηµίου του αύριο» θα πρέπει να αναδειχθεί σε κεντρική πολιτική προτεραιότητα. Και χρήσιµο θα είναι να συνεργασθούµε στενά µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη διαδικασία επεξεργασίας των προτάσεών της.

Ο Π. Κ. Ιωακειµίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών και µέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ